III SA/Gd 562/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek-Sienkiewicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Decyzją z dnia 20 grudnia 2019 r. Prezydent Miasta G. skierował M. S. (dalej również jako: "strona" lub "skarżąca") do Stowarzyszenia Opiekuńczo-Resocjalizacyjnego "[...]" w G. od dnia 1 stycznia 2020 r. do 31 maja 2020 r. Organ zobowiązał przy tym M. S. do zwrotu wydatków za udzielone świadczenie w kwocie stanowiącej 55% uzyskiwanego dochodu, tj. 769,02 zł miesięcznie, zgodnie z faktycznym czasem pobytu w placówce. Natomiast decyzją z dnia 16 stycznia 2020 r. Prezydent Miasta przyznał M. S. specjalny zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów zakupów leków od dnia 1 lutego 2020 r. do dnia 29 lutego 2020 r. w kwocie 100 zł. M. S. pismem z dnia 25 stycznia 2020 r. wniosła do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta G. kierującej ją do ośrodka opiekuńczo-resocjalizacyjnego podnosząc, że nie jest wstanie ponieść wskazanych w decyzji kosztów pobytu w tym ośrodku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 23 marca 2020 r. stwierdziło, że odwołanie M. S. zostało wniesione z uchybieniem terminu. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu postanowienia, że zaskarżona decyzja została odebrana przez stronę osobiście w dniu 20 grudnia 2019 r., natomiast odwołanie zostało nadane w placówce pocztowej w dniu 25 stycznia 2020r., tj. z uchybieniem 14 dniowego terminu do jego wniesienia, który upływał w dniu 3 stycznia 2020 r. M. S. pismem z dnia 3 kwietnia 2020 r. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, za pośrednictwem Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z prośbą o anulowanie decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r. w zakresie wysokości opłat za pobyt w ośrodku. W uzasadnieniu tego pisma strona wyjaśniła, że: "Decyzję o podwyższeniu opłaty za pobyt otrzymałam od pracownika MOPR (ul. S. G.). Pracownica MOPR nie powiadomiła mnie, że jest decyzja do odebrania, ani nie dostarczyła jej. Przeleżała u niej w biurku prawie miesiąc, uniemożliwiając mi terminowe odwołanie się. Pojechałam do MOPR w zupełnie innej sprawie (dostarczyłam faktury za leki) i wtedy otrzymałam decyzję. Od razu napisałam odwołanie i wysłałam je, jak się okazało "po terminie"." Strona dodała, że z uwagi na to, że opóźnienie (w złożeniu odwołania - dopisek Sądu) nie wynikało z jej winy, ale z winy pracownika MOPR, prosi o pozytywne rozpatrzenie prośby i anulowanie zawyżonej kwoty opłat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwało stronę o nadesłanie pisemnych wyjaśnień, czy pismo z dnia 3 kwietnia 2020 r. należy potraktować jako wniosek o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r., czy jako skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie organu odwoławczego z dnia 23 marca 2020 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminy do wniesienia odwołania, czy jako inne żądanie. M. S. w odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 10 maja 2020 r. wyjaśniła, że wnioskuje o zmianę terminu rozpatrzenia wniosku w części dotyczącej opłat ponieważ opóźnienie we wniesieniu odwołania nie wynikało z jej winy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze - po rozpatrzeniu pisma strony z dnia 3 kwietnia 2020 r., kwalifikując je jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r. - postanowieniem z dnia 13 lipca 2020 r. odmówiło M. S. przywrócenia terminu do złożenia odwołania wskazując, że wniosek strony nie zawiera żadnego uprawdopodobnienia, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Przedmiotowe postanowienie zostało wydane na podstawie art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 § 2 w związku z art. 28 i art. 127 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.; powoływanej dalej jako: "k.p.a."). M. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę, wnioskując o ponowne rozpatrzenie jej odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r., bądź zasądzenie kwoty odpłatności za jej pobyt w ośrodku zgodnie z przepisami. Skarżąca wnioskowała również o przyznanie jej pomocy prawnej poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła m.in., że decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r. była przetrzymywana, otrzymała ją po terminie. Prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2021 r. w sprawie III SA/Gd 915/20 zaskarżone przez skarżącą postanowienie zostało uchylone. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że pismo z dnia 3 kwietnia 2020 r., zostało zaadresowane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku "za pośrednictwem Samorządowe Kolegium Odwoławcze" i zostało złożone w ustawowym terminie do wniesienia skargi na postanowienie organu z dnia 23 marca 2020 r., które stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Podkreślono, że organ skupił się wyłącznie na podnoszonym przez skarżącą braku winy w niezachowaniu terminu do wniesienia odwołania, pomijając zupełnie, że skarżąca podnosiła to w aspekcie złożenia przez nią odwołania w ustawowym terminie albowiem wywodziła, że to - z winy - pracownika Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej decyzję Prezydenta Miasta G. otrzymała dopiero 16 stycznia 2020 r. (decyzja "przeleżała u niej w biurku prawie miesiąc"). Zaznaczono, że adresatem tego pisma skarżąca uczyniła Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, który zgodnie z otrzymanym przez nią pouczeniem zawartym w postanowieniu z dnia 23 marca 2020 r. jest właściwy do rozpoznania skargi. W ocenie Sądu, jedynie uznanie pisma skarżącej za skargę na postanowienie stwierdzające uchybienie ustawowego terminu do wniesienia odwołania pozwoli na odniesienie się do twierdzeń i zarzutów skarżącej, dotyczących faktycznej daty doręczenia jej decyzji z dnia 20 grudnia 2019 r. W konsekwencji Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wadliwie potraktowało pismo skarżącej z dnia 3 kwietnia 2020 r. jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019r. Z treści tego pisma i okoliczności jego złożenia wynika, że stanowiło ono skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 marca 2020 r. stwierdzające, że złożone w dniu 25 stycznia 2020 r. odwołanie od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r. zostało wniesione z uchybieniem ustawowego terminu. W konsekwencji zapadłego orzeczenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze zostało zobowiązane do przekazania do tut. Sądu skargi skarżącej, tj. pisma z dnia 3 kwietnia 2020 r. wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, co też uczyniło. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; powoływanej w dalszej części uzasadnienia jako p.p.s.a.), następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów postępowania dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z unormowania art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika nadto, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżone postanowienie z punktu widzenia wskazanych powyżej kryteriów, stwierdzić należy, że narusza ono prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania go z obrotu prawnego. Przedmiot kontroli Sądu w niniejszej sprawie stanowi postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 marca 2020 r. ([...]) wydane w trybie art. 134 w związku z art. 129 § 2 k.p.a., stwierdzające uchybienie do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r., na mocy której skarżąca została skierowana do ośrodka opiekuńczo-resocjalizacyjnego. Zgodnie z art. 129 § 1 k.p.a. odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Przy czym odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie (art. 129 § 2 k.p.a.). Natomiast przepis art. 134 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2019 r. zawierała prawidłowe pouczenia o terminie i trybie wniesienia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że odwołanie zostało wniesione przez skarżącą z uchybieniem 14-dniowego terminu. Organ odwoławczy w postanowienia stwierdzającego uchybienie przez nią terminu do wniesienia odwołania wskazało, że decyzja organu pierwszej instancji została odebrana osobiście przez stronę w siedzibie organu w dniu 20 grudnia 2019 r., zatem wniesienie przez nią odwołania w dniu 25 stycznia 2020 r. nastąpiło po upływie terminu do jego złożenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przyjęło, że od dnia doręczenia, tj. od dnia 20 grudnia 2019 r. rozpoczął bieg terminu 14 - dniowego do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu, stanowisko to jest co najmniej przedwczesne. Skarżąca stanowczo negowała, że decyzja Prezydenta Miasta G. została odebrana przez nią w tej dacie, tj. w dniu 20 grudnia 2019 r. Skarżąca jednoznacznie wskazywała, że otrzymała decyzję dopiero w momencie, kiedy przybyła do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. celem przedłożenia faktur za leki i od razu po jej otrzymaniu napisała odwołanie i je wysłała. Co prawda, skarżąca nie wskazała wprost daty odbioru decyzji organu pierwszej instancji, to mając na uwadze dokumenty znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy uznać należy, że mogło to nastąpić w dniu 16 stycznia 2020 r. Bowiem wtedy skarżąca przedłożyła do akt sprawy faktury za leki, na co wskazuje jednoznacznie adnotacja pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej A. G. na przedmiotowych fakturach: "wpłynęło 16.01.2020 r.". Zatem, gdyby przyjąć, jak twierdzi skarżąca, że decyzja Prezydenta Miasta G. z dnia 20 grudnia 2020 r. została odebrana przez nią w dniu 16 stycznia 2020 r., to wniesione przez nią 25 stycznia 2020 r. odwołanie mogłoby być przedmiotem rozpatrzenia przez organ bowiem 14 - dniowy termin na jego wniesienie zostałby przez nią zachowany. Należy mieć również na uwadze, że organ pierwszej instancji przekazując do Samorządowego Kolegium Odwoławczego odwołanie skarżącej przy piśmie z dnia 4 lutego 2020 r., stwierdził w nim jednoznacznie, że zostało ono "złożone w ustawowym terminie" (vide: - k. 2 akt administracyjnych [...]). Przepis art. 7 k.p.a. stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Należy także wskazać, że przepis art. 8 § 1 k.p.a. wymaga, by organy administracji publicznej prowadziły postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Ponadto, organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.). Z tych też powodów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, uznając, że zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 23 marca 2020 r., stwierdzające uchybienie terminu do złożenia odwołania nie może się ostać jako wydane z naruszeniem art. 134 § 1 k.p.a. oraz art. 8 § 1, art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W tych warunkach, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia. Organ rozpatrując ponownie niniejszą sprawę zobowiązany będzie ją rozpoznać w jej całokształcie, mając na uwadze powyższe uwagi Sądu. Stosownie bowiem do przepisu art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze zobowiązane będzie do zweryfikowania stanowiska skarżącej, dotyczącego faktycznej daty doręczenia jej decyzji organu pierwszej instancji (co mogło nastąpić w dacie dostarczenia przez nią faktur za leki w dniu 16 stycznia 2020 r.) i do dokonania w tym zakresie nie budzących wątpliwości ustaleń. Stwierdzenie przez organ w odpowiedzi na skargę, że o fakcie i dacie odbioru decyzji "świadczy potwierdzenie odbioru przez stronę oraz data odbioru 20.XII.2019 r.", jest w świetle dokonanych powyżej rozważań i podniesionych okoliczności niewystarczające, i jak już zaznaczono, przedwczesne. Należy pamiętać, że skarżąca działa w postępowaniu samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika i w sposób wskazujący na jej niezaradność. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty.