III SA/Gd 564/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2016 r. sprawy ze skargi J. O. oraz T. O. na akt Starosty Powiatu [...] z dnia 4 kwietnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu części opłaty za wydanie karty pojazdu 1. uchyla zaskarżony akt; 2. uznaje uprawnienie J. O. oraz T. O. do uzyskania zwrotu 425 (czterystu dwudziestu pięciu) złotych stanowiących nadpłatę za wydanie karty pojazdu Volkswagen Passat nr rej. [...]; 3. zasądza od Starosty Powiatu [...] na rzecz skarżących J. O. oraz T. O. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 18 marca 2016 r. J. O. i T. O. wnieśli do Starosty o zwrot części opłaty uiszczonej w dniu 28 stycznia 2005 r. za wydanie karty pojazdu dla samochodu o numerze rej. [...]. W odpowiedzi Starosta (pismem z dnia 4 kwietnia 2016 r. nr [...]) wskazał, że skoro wnioskodawcy wnieśli opłatę za kartę pojazdu w dniu 28 stycznia 2005 r. możliwość żądania zwrotu pobranego świadczenia, zgodnie z art. 118 kodeksu cywilnego, przedawniła się w dniu 28 stycznia 2015 r., bowiem bieg przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie pobranych opłat za kartę pojazdu rozpoczyna się od dnia spełniania świadczenia. Pismem z dnia 8 kwietnia 2016 r. J. O. i T. O. wezwali organ do usunięcia naruszenia prawa poprzez stwierdzenie nadpłaty w opłacie za wydanie karty pojazdu w kwocie 425 zł i jej zwrot. Pismem z dnia 4 kwietnia 2016 r. Starosta podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i odmówił zwrotu żądanej kwoty z uwagi na przedawnienie roszczenia. W skardze na czynność Starosty z dnia 4 kwietnia 2016 r. J. O. i T. O. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o: - stwierdzenie bezskuteczności zaskarżonej czynności oraz - stwierdzenie, że organ ma obowiązek zwrócić skarżącym 425 zł., tj. część opłaty za wydanie karty pojazdu. Zdaniem skarżących orzeczenie Europejskiego Trybunały Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. C-134/07 potwierdziło, że § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ( na podstawie którego pobrano opłatę w wysokości 500 zł), jest sprzeczny z art. 90 TWE. W ocenie skarżących w sprawie nie doszło do przedawnienia roszczenia. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie podnosząc, że bezspornie prawo do złożenia wniosku o nadpłatę wygasło. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej w skrócie p.p.s.a.) sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Opłata w wysokości 500 zł za wydanie karty pojazdu dla samochodu marki Volkswagen Passat nr rejestracyjny [...] pobrana została od skarżących na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz.1310). Wskazać należy, że przywołany wyżej § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, został uznany przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie o sygn. akt U 6/04 za niezgodny z art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z art. 92 ust. 1 i art. 217 Konstytucji. Zdaniem Trybunału Konstytucyjnego określona w tym przepisie wysokość opłaty za wydanie karty pojazdu w kwocie 500 zł jest zawyżona, albowiem nie uwzględnia ustawowych wytycznych do określenia wysokości tej opłaty zawartych w art. 77 ust. 4 pkt 2 i ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Minister, ustalając wysokość opłaty, nie ograniczył się do uwzględnienia rzeczywistego znaczenia karty pojazdu dla rejestracji pojazdu oraz kosztów związanych z drukiem i dystrybucją karty, lecz ustalił opłatę uwzględniającą dodatkowo koszty innych zadań administracji publicznej, których ustawodawca w udzielonej mu delegacji nie przewidział. Jednocześnie Trybunał Konstytucyjny orzekł o utracie mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu rozporządzenia z dniem 1 maja 2006 r. Odroczenie utraty mocy obowiązującej przepisu nie oznacza, że w okresie pozostawania rozporządzenia w obrocie prawnym było ono, w zakresie ustalenia wysokości opłaty, zgodne z udzielonym Ministrowi Infrastruktury ustawowym upoważnieniem i z Konstytucją. Zakwestionowany przepis był, od chwili jego wydania, przepisem niekonstytucyjnym, wykraczającym poza udzieloną przez ustawodawcę delegację. Samo odroczenie orzeczenia miało na celu umożliwienie odpowiedniemu organowi stosowną zmianę przepisu, tak, by był on zgodny z Konstytucją lub innym aktem nadrzędnym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 2007 r., OSNP 2008, z. 5-6, poz. 61; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 290/09, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1242/08). Przy kontroli aktu administracyjnego sad wziął pod uwagę, że przepis uznany przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją, miał taki charakter od dnia jego wejścia w życie (por. wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008 r., II OSK 1745/07; wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2009 r , sygn. akt I OSK 1242/08). Ocenę Trybunału Konstytucyjnego (o wadliwości kwestionowanego przepisu rozporządzenia) , Sąd orzekający w niniejszej sprawie, podziela. W myśl art. 178 Konstytucji sędziowie w zakresie sprawowania swego urzędu są niezawiśli i podlegają jedynie Konstytucji i ustawom. Dokonując zatem, ( w oparciu o art. 178 ust. 1 Konstytucji), samodzielnej oceny konstytucyjności przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, Sąd stwierdził, że § 1 ust. 1 rozporządzenia został wydany z przekroczeniem upoważnienia ustawowego. W ocenie Sądu upoważnienie zawarte w art. 77 ust. 6 w zw. z ust. 4 pkt 2 ustawy - Prawo o ruchu drogowym, nie uprawniało Ministra Infrastruktury do określenia w rozporządzeniu opłaty za kartę pojazdu w wysokości przewyższającej rzeczywiste znaczenie tego dokumentu dla rejestracji pojazdu oraz koszt druku i dystrybucji takiej karty. Konsekwencję powyższego jest uznanie, że poddany kontroli akt Starosty narusza prawo, bowiem organ odmówił skarżącym zwrotu części uiszczonej za kartę pojazdu opłaty, mimo, że jej pobranie w wysokości 500 zł nastąpiło na mocy przepisu wykraczającego poza zakres udzielonego Ministrowi Infrastruktury upoważnienia, w wysokości zawyżonej w stosunku do wskazań zawartych w art. 77 ust. 5 ustawy - Prawo o ruchu drogowym. Sąd ma na uwadze stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, zawarte w wyroku z dnia 24 lutego 2009 r., sygn. akt I OSK 418/08, w którym wyjaśniono, że - jeżeli została stwierdzona niekonstytucyjność przepisu, a zaskarżona jest nie decyzja administracyjna, tylko czynność administracyjna w postaci pobrania opłaty za wydanie karty pojazdu, to w takiej sytuacji trzeba zastosować "inne środki", do których odnosi się art. 190 ust. 4 Konstytucji. Tym środkiem jest możliwość wystąpienia o zwrot nadpłaconej kwoty za kartę pojazdu. Aprobując tak postawioną tezę stwierdzić należy, że dodatkowo przemawia ona za koniecznością uchylenia kontrolowanego aktu. Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd miał też na uwadze sprzeczność cyt. § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, z art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej (dawniej art. 90 TWE). Postanowienia Traktatu są bezpośrednio stosowane i mają walor nadrzędności nad prawem krajowym państw członkowskich, co znajduje odzwierciedlenie w art. 87 ust. 1, art. 89 ust. 1 pkt 3 i art. 91 Konstytucji RP oraz w przepisach Traktatu o przystąpieniu Polski do Unii Europejskiej. Art. 110 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej stanowi, że żadne Państwo Członkowskie nie nakłada bezpośrednio lub pośrednio na produkty innych Państw Członkowskich podatków wewnętrznych - jakiegokolwiek rodzaju - wyższych od tych, które nakłada bezpośrednio lub pośrednio na podobne produkty krajowe (zasada niedyskryminacji w ramach wspólnego rynku). Zgodność krajowych regulacji prawnych odnoszących się do opłat za wydanie karty pojazdu z powołanym przepisem art. 90 TWE stała się przedmiotem postanowienia Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 10 grudnia 2007 r. w sprawie C-134/07 wydanego w związku z pytaniem prejudycjalnym Sądu Rejonowego w Jaworznie. W orzeczeniu tym Trybunał orzekł, że sporna opłata jest objęta zakazem z art. 90 akapit pierwszy TWE. Trybunał stwierdził też, że "art. 90 akapit pierwszy TWE należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on opłacie, takiej, jak przewidziana w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu, która to opłata w praktyce jest nakładana w związku z pierwszą rejestracją używanego pojazdu samochodowego przywiezionego z innego państwa członkowskiego, lecz nie jest nakładana w związku z nabyciem w Polsce używanego pojazdu samochodowego, jeśli jest on tam już zarejestrowany". Z zasady pierwszeństwa prawa wspólnotowego wynika, że sąd krajowy ma kompetencję do niestosowania sprzecznych z prawem wspólnotowym przepisów prawa krajowego. W świetle przywołanego postanowienia ETS nałożenie opłaty za kartę pojazdu było od początku sprzeczne z prawem unijnym, co oznacza, że kupujący nie był zobowiązany do uiszczenia tej opłaty (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2010 r., sygn. akt III CZP 37/10, OSNC 2011/1/2). Odnośnie wskazywanego przez organ przedawnienie roszczenia zauważyć należy, że zarówno czynność w postaci wniesienia opłaty za wydanie karty pojazdu, jak i wydanie decyzji o rejestracji pojazdu miały miejsce przed dniem 1 stycznia 2010 r. Zatem, w ocenie Sądu, w sprawie niniejszej nie będzie mieć zastosowania art. 70 § 1 ustawy - Ordynacja podatkowa, przewidujący 5-letni okres przedawnienia. Byłoby to sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które nie obwarowały zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia, co prowadziłoby do pogorszenia sytuacji prawnej skarżącego. Sąd w składzie orzekającym podziela w pełni stanowisko NSA wyrażone w wyroku z dnia 4 grudnia 2014 r., sygn. akt I OSK 925/13, zgodnie z którym: "opłaty za wydanie karty pojazdu począwszy od dnia 1 stycznia 2010 r. są, w myśl art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych, niepodatkowymi należnościami budżetowymi o charakterze publicznoprawnym pobieranymi na podstawie ustawy-Prawo o ruchu drogowym, których wysokość ustalana jest w drodze decyzji administracyjnej (art. 61 ust. 1 pkt 2). Do spraw dotyczących tych należności mają odpowiednie zastosowanie przepisy K.p.a. i przepisy Działu III ustawy – O. p. (art. 67 tej ustawy). Jednakże przepisy te dotyczą tylko tych opłat za wydanie karty pojazdu, które pobrane zostały po dniu 1 stycznia 2010 r. Oznacza to tym samym, że wymienione przepisy nie mogą być stosowane do opłat pobranych i podlegających zwrotowi w okresie wcześniejszym. W konsekwencji w odniesieniu do spraw dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej przed dniem 1 stycznia 2010 r., nie będą miały zastosowania przepisy ustawy – O. p., a zatem również stosowanie terminów przedawnienia. Byłoby to bowiem sprzeczne z treścią przepisów obowiązujących w dacie pobrania opłaty, które nie obwarowały zwrotu opłaty jakimkolwiek terminem przedawnienia. Jednocześnie prowadziłoby do pogorszenia sytuacji prawnej skarżącego". Podkreślenia wymaga, że przywołany przez organ przepis art. 118 kodeksu cywilnego, który określa terminy przedawnienia, nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Konsekwencją stanowiska, że w odniesieniu do spraw dotyczących żądania zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu uiszczonej przed dniem 1 stycznia 2010 r. nie mają zastosowania przepisy ustawy – Ordynacja podatkowa, jest konieczność zachowania dotychczasowego trybu rozstrzygania przez organ w przedmiocie zwrotu nadpłaty za kartę pojazdu w formie aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego, a nie w drodze decyzji opartej o przepis art. 61 ustawy o finansach publicznych. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględniając skargę na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonego aktu oraz na podstawie art. 146 § 2 p.p.s.a. uznał uprawnienie J. O. oraz T. O. do uzyskania zwrotu 425 zł, stanowiących nadpłatę za wydanie karty pojazdu Volkswagen Passat nr rej. [...]. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 w. zw. z art. 209 p.p.s.a.