III SA/Gd 568/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędziowie: WSA Alina Dominiak, Asesor WSA Krzysztof Gruszecki ( spr. ), Protokolant Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi K.T. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia 10 sierpnia 2000 r. nr [...] w przedmiocie wymiaru należności celnych oddala skargę. III SA/Gd 568/04 U z a s a d n i e n i e Dyrektor Urzędu Celnego decyzją z dnia 19 października 1995 r. Nr [...] sporządzoną na formularzu – "dowód odprawy celnej przywozowej pojazdu samochodowego" – dopuścił do wolnego obrotu na polskim obszarze celnym sprowadzony z Kanady przez K.T. szczegółowo opisany samochód osobowy [...] i stwierdził, że pojazd jest zwolniony od cła na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. – Prawo celne (tekst jednol. Dz. U. Nr 71 z 1994 r., poz. 312). Ten sam organ, powołując się na art. 145 § 1 pkt 1 i art. 149 § 1 K.p.a. postanowieniem z dnia 23 października 1996 r. wznowił postępowanie zakończone wyżej opisaną decyzją ostateczną, a następnie decyzją z dnia 16 stycznia 1997 r. Nr [...] uchylił ją i ponownie dopuszczając samochód do wolnego obrotu na polskim obszarze celnym wymierzył cło w kwocie 19.545,80 zł i opłatę manipulacyjną w kwocie 24 zł, stwierdzając, że ta ostatnia została już uiszczona. Podstawę faktyczną decyzji stanowiło ustalenie oparte na informacji uzyskanej z Ministerstwa Transportu Stanu Ontario za pośrednictwem Konsulatu Generalnego RP w Toronto, że przedłożony przy odprawie dowód zarejestrowania samochodu w Kanadzie (permit) sporządzony został na skradzionym druku. Tym samym organ uznał, iż dowód rejestracyjny nie jest autentyczny i nie może dowodzić korzystania z pojazdu w kraju pobytu, zgodnie z wymogami art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego. Prezes Głównego Urzędu Ceł nie uwzględnił odwołania importera i zaskarżoną do sądu administracyjnego decyzją utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podzielając jednocześnie jej wszystkie podstawy. Niezależnie od tego w motywach zaskarżonej decyzji wskazano, że do organu odwoławczego wpłynęła druga informacja z Ministerstwa Transportu Stanu Ontario (z dnia 15 maja 1997 r.) przekazana przez Konsulat przy piśmie z dnia 24 maja 1997 r. stwierdzająca, iż przedmiotowy pojazd został zarejestrowany w Kanadzie, lecz miało to miejsce dopiero w dniu 22 września 1995 r., a więc po dniu 5 lipca 1995 r., w którym zgodnie z zaświadczeniem Konsulatu kończył się stały pobyt K.T. w Kanadzie. K.T. w skardze do sądu administracyjnego wniósł o uchylenie decyzji Prezesa GUC zarzucając jej naruszenie art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego. W ocenie skarżącego ustalenie, że przedłożony przy odprawie kanadyjski dowód potwierdzają- cy rejestrację pojazdu (p.) sporządzony został na skradzionym druku nie może zmieniać podstaw do zastosowania w sprawie zwolnienia od cła w trybie cytowanego wyżej przepisu. Raz dlatego, że otrzymał ten dokument od sprzedawcy z przeświadczeniem o jego prawdziwości. Po drugie zaś dlatego, że ewentualne sfałszowanie dokumentu nie podważa podstawowej okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia w sprawie, a mianowicie prawa własności do samochodu. Rozpoznając tę skargę Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 grudnia 1999r., sygn. I SA/Gd 1587/97 uchylił zaskarżoną decyzję oraz zasądził od Prezesa Głównego Urzędu Ceł na rzecz skarżącego 2.000,- (dwa tysiące) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu tego orzeczenia stwierdzono, że przesłanką decydującą o zwolnieniu od cła rzeczy składającej się na mienie osoby przesiedlającej się na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego było korzystanie z rzeczy (do użytku osobistego lub domowego) w czasie pobytu poza granicami. Przepis ten nie "premiował" samego zamieszkiwania poza granicami Polski przez określony czas za zgodą miejscowych władz lecz miał na celu ochronę osób przesiedlających się w zakresie wprowadzenia na polski obszar celny rzeczy jakie służyły im do codziennego użytku, w dotychczasowym miejscu pobytu. Stąd tytuł własności do tych rzeczy jest okolicznością drugorzędną. Jednocześnie zaaprobowano pogląd organów celnych obu instancji, iż w przypadku pojazdu samochodowego, zasadniczym dowodem potwierdzającym użytkowanie pojazdu w kraju pobytu będzie dowód jego zarejestrowania, a tym samym i dopuszczanie do ruchu po drogach publicznych. Wskazano natomiast, że kwestią wymagającą wyjaśnienia z urzędu jest regulacja art. 145 § 1 pkt 1 K.p.a. Zgodnie z § 2 i 3 cytowanego artykułu zastosowanie tej podstawy wznowieniowej warunkuje uprzednie stwierdzenie sfałszowania dowodu orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu. W określonych w art. 145 § 2 i 3 K.p.a. przypadkach można odstąpić od powyższej zasady. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja pozbawiona jest rozważań w tym zakresie co przemawiało za jej uchyleniem. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd zalecił, aby ustalenie przesłanek określonych w art. 145 § 3 K.p.a. miało charakter szczególnie wnikliwy i pozwalający ustalić, czy fałszerstwo miało charakter oczywisty. W tym celu zalecono dokładne przeanalizowanie drugiej informacji Ministerstwa Transportu Stanu Ontario z dnia 22 września 1995 r. co do zarejestrowania spornego samochodu. Wątpliwości Sądu wzbudziła również data rejestracji w sytuacji gdy odprawa celna miała miejsce 19 października, a z adnotacji w dowodzie wynika, że pojazd został przetransportowany do Polski drogą morską. Wskazując kierunki dalszego postępowania przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd stwierdził, że są one trudne i powinny zmierzać do ustalenia kiedy skarżący powrócił do kraju, kiedy nadał sporny samochód do przewozu i czy samochód ten był ubezpieczony na terenie Kanady. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Prezes Głównego Urzędu Ceł zwrócił się do Urzędu Celnego z prośbą o przesłuchanie skarżącego na okoliczność: - kiedy faktycznie powrócił do Polski z pobytu w Kanadzie, - kiedy nadał przedmiotowy pojazd do przewozu drogą morską oraz kiedy pojazd dotarł do Polski, - czy ubezpieczył w Kanadzie przedmiotowy samochód, - jak wytłumaczy fakt, iż samochód został zarejestrowany w Kanadzie już po zakończeniu pobytu w tym kraju. Przeprowadzenie tej czynności okazało się jednak niemożliwe z uwagi na przebywanie skarżącego poza granicami Polski. Również pełnomocnik skarżącego mimo składanych deklaracji nie wywiązał się ze złożonego przez siebie zobowiązania, iż dostarczy we wskazanym terminie oświadczenie, które udzielałoby odpowiedzi na przedstawione pytania. W związku z tym organ administracji samodzielnie dokonał oceny dokumentów zgromadzonych w sprawie stwierdzając, że do uznania mienia za przesiedleńcze zgodnie z postanowieniami art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego wymagane było jego używanie w trakcie pobytu za granicą. Organ stwierdził, że przedłożony dowód rejestracyjny pojazdu "P." Nr [...] wystawiony w dniu 06.04.1995 r., z którego wynikało, iż samochód marki "P." posiadał wystawione tablice rejestracyjne [...], okazał się sfałszowany. Fałszerstwo w/w dokumentu należy uznać za oczywiste. Wynika to m. in. z wspomnianego już pisma Konsulatu RP w Toronto z dnia 07.07.1999 r. – niewypełniony druk "P." [...] został skradziony (NOT ISSUED STOLEN) z Kanadyjskiego Ministerstwa Transportu w dniu 15.08.1995 r., co wyklucza możliwość wystawienia tego dokumentu na nazwisko K.T. w dniu 06.04.1995 r. Natomiast z informacji uzyskanych za pośrednictwem Konsulatu wynika, iż w rzeczywistości przedmiotowy pojazd został zarejestrowany w Kanadzie na nazwisko skarżącego w dniu 22.09.1995 r. – w tym właśnie dniu został bowiem wystawiony dokument rejestracyjny "P." [...], wraz z tablicami rejestracyjnymi Nr [...]. W związku z tym przyjęto, że w tym stanie faktycznym brak było dowodów potwierdza- jących użytkowanie przez skarżącego przedmiotowego pojazdu w trakcie pobytu w Kanadzie. Co uzasadniało wznowienie postępowania i podjęcie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł K.T. zarzucając jej naruszenie przepisów art. 77 § 1 K.p.a. polegające na pominięciu dowodów z oświadczenia skarżącego złożonego w dniu 9 sierpnia 2000 r. w Urzędzie Celnym.. Podniesiono również po raz kolejny, że zostały spełnione przesłanki określone w art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego pozwalające uznać przedmiotowy pojazd za mienie przesiedleńcze. W odpowiedzi na powyższą skargę Prezes Głównego Urzędu Ceł wniósł o jej oddalenie powtarzając argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Następnie w piśmie z dnia 18 stycznia 2005 r. skarżący stwierdził, iż brak było podstaw do wznowienia postępowania w przedmiotowej sprawie, gdyż sfałszowanie dokumentów nie zostało potwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu, postępowanie dowodowe nie wykazało związku pomiędzy podstawą wznowienia a osobą K.T., oraz że decyzję w sprawie wznowienia postępowania doręczono stronie przed upływem 2 lat od momentu, w którym powstał obowiązek uiszczenia należności celnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) stanowi, iż sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. W rozpatrywanej sprawie dla oceny prawidłowości postępowania organów administracji zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zgodnie, z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W przedmiotowej sprawie był już wydany wyrok przez Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 1 grudnia 1999 r. W związku z tym zarówno organy administracji jak i Sąd związane były zawartymi w nich wskazaniami. W orzeczeniu tym nie zakwestionowano kierunku prowadzonego postępowania administracyjnego. Nakazano jedynie precyzyjne wyjaśnienie okoliczności stanu faktycznego związanych z tym kiedy skarżący powrócił do kraju i kiedy przedmiotowy pojazd został nadany do przewozu. W celu wyjaśnienia tych okoliczności organ administracji wzywał skarżącego do udzielenia stosownych wyjaśnień. Nie zostały one jednak udzielone w terminie zakreślonym przez pełnomocnika skarżącego. Mimo jego upływu organ administracji przez dłuższy czas powstrzymywał z wydaniem orzeczenia. Bez aktywnego udziału strony dokonał ustaleń w zakresie wskazanym przez Sąd w oparciu o dokumenty będące w jego posiadaniu. Postępowanie takie należy uznać za prawidłowe, wytyczne Sądu mają bowiem charakter wiążący co do ustaleń jakie mają być dokonane, a nie co do środków dowodowych służących temu celowi. Stanu tego nie zmienia fakt, że w dniu 9 sierpnia 2000 r. w Urzędzie Celnym zostało złożone oświadczenie skarżącego. Organem właściwym w sprawie był bowiem Prezes Głównego Urzędu Ceł. Natomiast Urząd Celny jako właściwy dla miejsca zamieszkania skarżącego został wezwany jedynie do dokonania precyzyjnie określonej czynności procesowej jaką miało być odebranie wyjaśnień od skarżącego. W związku z tym trzeba uznać za nieuzasadniony zarzut nieuwzględnienia w przedmiotowym postępowaniu oświadczenia złożonego w dniu 9 sierpnia 2000 r., w sytuacji gdy w sprawie właściwy był organ mający siedzibę w W., a zaskarżona decyzja została wydana w dniu 11 sierpnia 2000 r. Treść tego oświadczenia z przyczyn obiektywnych nie mogła być mu bowiem znana. Jeżeli natomiast chodzi o okoliczności istotne z punktu widzenia materialnoprawnego, to w tym zakresie zostały poczynione ustalenia w zakresie wskazanym przez Sąd. W aktach sprawy znajduje się bowiem zaświadczenie Konsulatu Generalnego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 25.05.1995 r., z którego wynika że K.T. od dnia 24 lipca 1990 roku do dnia 5 lipca 1995 roku, przebywał w Kanadzie za zgodą władz miejscowych. Okres ten nie budzi wątpliwości gdyż został potwierdzony również przez pełnomocnika skarżącego w piśmie z dnia 23 listopada 1996 roku. W związku z tym, aby przedmiotowy pojazd mógł być traktowany jako tzw. mienie przesiedleńcze powinien być używany na terenie Kanady w tym okresie. W przypadku pojazdów mechanicznych dokumentem upoważniającym do korzystania jest dowód ich rejestracji. W rozpatrywanym przypadku faktem bezspornym jest, że dowód rejestracyjny wystawiony w dniu 6 kwietnia 1995 roku okazał się fałszywy, a okoliczność ta została w postępowaniu administracyjnym udowodniona zgodnie z regułami określonymi w art. 145 § 3 K.P.A., a prawidłowa rejestracja przedmiotowego pojazdu miała miejsce dopiero w dniu 22 września 1995 roku a zatem już po okresie legalnego przebywania w Kanadzie określonego w Zaświadczeniu Konsulatu RP w T., potwierdzonego przez pełnomocnika skarżącego. Dlatego za prawidłowe należało uznać przyjęcie, że skarżący nie miał możliwości używania przedmiotowego pojazdu przed dniem 5 lipca 1995 roku. Brak było zatem spełnienia przesłanek określonych w art. 14 ust. 1 pkt 7 Prawa celnego, pozwalających potraktować samochód marki P. jako mienie przesiedleńcze. Jeżeli chodzi o zarzuty podniesione przez skarżącego w piśmie z dnia 18 stycznia 2005 r. to również one nie zasługują na uwzględnienie. Jak już bowiem była o tym mowa wyżej w sytuacjach określonych w art. 145 § 2 i § 3 K.p.a. organ administracji ma możliwość samodzielnego ustalenia sfałszowania dowodu. W rozpatrywanym przypadku organ administracji w sposób szczegółowy wykazał czym się kierował przy dokonywaniu ustaleń faktycznych potwierdzających fakt sfałszowania dowodu rejestracyjnego. Ustalenie te znajdują swoje odzwierciedlenie w zgromadzonym materiale dowodowym, nie mają one zatem charakteru dowodowego. Za bezzasadny należy uznać również zarzut naruszenia postanowień art. 83 ust. 1 Prawa celnego. Przepis ten wyłącza bowiem jedynie możliwość wydania decyzji określającej wysokość zobowiązania celnego po upływie 2 lat od jego powstania. W rozpatrywanej sprawie decyzja określająca wysokość należności celnej, została wydana 16 stycznia 1997 r. W późniejszym okresie prowadzone było natomiast jedynie postępowanie odwoławcze. Termin określony w art. 83 ust. 1 Prawa celnego nie został zatem przekroczony. Biorąc zatem pod uwagę wszystkie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.