III SA/Gd 571/09

Dnia 3 marca 2010 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2010 roku sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia 9 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie wpisania wzmianki dodatkowej o przysposobieniu do aktu urodzenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego [...] z dnia 17 lipca 2009 r. nr [...], 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego J. Z. kwotę 374 ( trzysta siedemdziesiąt cztery ) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 16 kwietnia 2009 r. J. Z. reprezentowany przez adwokata zwrócił się do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w G. o wpisanie danych o przysposobieniu do aktu urodzenia K. S. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku wskazano, że wnioskodawca zainicjował postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po swojej matce K. Z. Niemniej nazwisko rodowe matki (uzyskane w następstwie adopcji) brzmiało "S.". Fakt adopcji nie został jednakże ujawniony w księgach stanu cywilnego, a akt urodzenia wskazuje na jej nazwisko "S.", bez stosownej wzmianki o adopcji. Z kolei w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku wnioskodawca został zobowiązany do złożenia swojego aktu urodzenia wskazującego jako nazwisko rodowe matki nazwisko "S.". Nie jest zaś w stanie przedłożyć stosownego dokumentu, gdyż dokumenty aktów stanu cywilnego zawierają błędne nazwiska rodowe matki, tj. "S.", "S." lub "S.". W związku z tym "prostowanie" tych dokumentów należałoby zacząć od aktu urodzenia K. Z., tak aby następnie możliwe było prostowanie kolejnych aktów stanu cywilnego. W załączeniu do wniosku J. Z. przedłożył tłumaczenie przysięgłe dokonane w dniu 5 listopada 1932 r. na podstawie wyciągu z księgi chrztów. Następnie w dniu 22 maja 2009 r. w Urzędzie Stanu Cywilnego w G. przedłożono odpis tłumaczenia potwierdzony za zgodność przez notariusza oraz pisma dotyczące poszukiwań uchwały o przysposobieniu pochodzące z Archiwum Państwowego w T. i O. Pismem stanowiącym decyzję administracyjną z dnia 17 lipca 2009 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w G. odmówił wpisania wzmianki o przysposobieniu w akcie urodzenia K. S. wskazując, iż przedłożone dokumenty są niewystarczające do wpisu wzmianki. Zdaniem organu I instancji dokumentem koniecznym do załatwienia zainicjowanej sprawy może być wyłącznie wyrok sądu o przysposobieniu w/w osoby. W sytuacji zaś gdy uzyskanie tego dokumentu nie jest możliwe sprawę należy skierować do sądu. W odwołaniu od w/w decyzji wnioskodawca podniósł, że organ nie poczynił jakichkolwiek kroków w celu ustalenia stanu faktycznego sprawy, mimo, iż był do tego zobowiązany na podstawie art. 7 i 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (dalej w skrócie k.p.a.). Z kolei wnioskodawca podjął wszelkie przewidziane prawem kroki w celu odnalezienia dokumentu świadczącego o dokonanej adopcji. W ocenie wnioskodawcy w sprawie winien mieć zastosowanie art. 21 ust. 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego, w świetle którego podstawę do wpisania wzmianki stanowią prawomocne orzeczenia sądów, ostateczne decyzję, odpisy z akt stanu cywilnego oraz inne dokumenty mające wpływ na treść lub ważność aktu. Takim dokumentem jest właśnie przedłożone tłumaczenie przysięgłe świadectwa chrztu oraz wszelkie akty stanu cywilnego, z których wynika nazwisko rodowe K. wskazane jako "S." lub "S.". Nadto, wbrew sugestii organu wnioskodawca nie ma możliwości zainicjowania stosownego postępowania sądowego w żądanym zakresie. Ustawa Prawo o aktach stanu cywilnego zawiera bowiem enumeratywnie określone przypadki uprawniające do złożenia stosownego wniosku do sądu. Wojewoda po rozpatrzeniu w/w odwołania decyzją z dnia 9 października 2009 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w świetle obowiązującego pod koniec XIX wieku ustawodawstwa pruskiego rejestry prowadzone przez parafie utraciły moc prawną zachowując charakter wewnątrzkościelny. Zatem przedłożone przez wnioskodawcę świadectwo chrztu nie może być uznane za dokument urzędowy w rozmuleniu art. 76 k.p.a., a tym samym nie może stanowić podstawy do dokonania zmiany w akcie stanu cywilnego. Organ odwoławczy uzyskał odpowiedź z Urzędu Stanu Cywilnego w L. odnośnie księgi małżeństw zawartych w 1933 r., z której wynika, że K. córka A. S. i F. z J. była "adoptowana". Niemniej jednak kserokopia z księgi stanu cywilnego nie ma mocy dokumentu urzędowego. Urząd Stanu Cywilnego w G. potwierdził, że w księdze urodzeń za rok 1913 nie figuruje akt urodzenia K. S. oraz tłumaczenie świadectwa chrztu. Te okoliczności przemawiały za uznaniem, że bez wglądu w oryginał uchwały sądowej w L. z dnia 29 maja 1929 r. orzekającej o przysposobieniu nie jest możliwe ustalenie, że to właśnie K. S., której akt urodzenia sporządzono w USC w G. pod numerem [...] została adoptowana przez A. S. i F. S. Z kolei zarzuty dotyczące naruszenia przez organ I instancji art. 7 i 77 k.p.a. nie zasługują na uwzględnienie. W prowadzonym postępowaniu to strona przyjęła bowiem na siebie ciężar postępowania dowodowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku J. Z. podnosząc zarzut naruszenia art. 7, 77 i 103 § 2 k.p.a. w zw. z art. 21 ust. 2 ustawy – Prawo o aktach stanu cywilnego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu odwoławczego. W uzasadnieniu skargi wskazano, że poszukiwania czynione przez stronę nie zwalniają organu administracji publicznej od prowadzenia postępowania dowodowego na zasadzie oficjalności. Co istotne, skarżący nie był w stanie przedłożyć odpisu uchwały o przysposobieniu. Organ nie uwzględnił jednak tego faktu kompletnie pomijając ostatnią część dyspozycji art. 21 ust. 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. W związku z powyższym wydane rozstrzygnięcie należy uznać za niezgodne z prawem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną lub inne rozstrzygnięcie z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, w tym aktów organów jednostek samorządu terytorialnego, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tych aktów. Sąd administracyjny nie ocenia przy tym rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, bądź też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego. Z kolei postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) W myśl art. 135 § 1 przedmiotowego aktu normatywnego sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Mając na uwadze stan faktyczny przedmiotowej sprawy jak i obowiązujący w dacie wydania zaskarżonego aktu stan normatywny Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl przepisu art.21 ust. 1 ustawy z dnia 29 września 1986 roku – Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U z 2004 r. Nr 161 poz.1688 ze zm.) jeżeli po sporządzeniu aktu stanu cywilnego nastąpią zdarzenia, które mają wpływ na jego treść lub ważność, zmiany z nich wynikające wpisuje się do aktu w formie wzmianki dodatkowej. Stosownie do ust. 2 powołanego przepisu podstawę do wpisania wzmianki, o której mowa w ust. 1, stanowią prawomocne orzeczenia sądów, ostateczne decyzje, odpisy z akt stanu cywilnego oraz inne dokumenty mające wpływ na treść lub ważność aktu. W ocenie Sądu trafny jest zarzut naruszenia przepisu art. 7 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego. Rację ma skarżący, iż poszukiwania uczynione przez niego w celu odnalezienia dokumentu stanowiącego podstawę wpisu wzmianki dodatkowej, nie zwalniają organu od prowadzenia postępowania dowodowego i w sytuacji gdy skarżącemu nie udało się zgromadzić istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy dokumentów, winien on dążąc do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy zwrócić się do urzędów stanu cywilnego, w których sporządzane były akty małżeństwa K. Z. i ustalić jakie nazwisko ujawnione w nich zostało jako nazwisko rodowe matki wnioskodawcy oraz na jakiej podstawie, a także czy urzędy te są w posiadaniu odpisu wyroku sądu o adopcji. Zwłaszcza, że ze znajdującej się w aktach sprawy kopii skróconego aktu małżeństwa Urzędu Stanu Cywilnego w L. wynika, iż wpisano nazwisko matki skarżącego "S." /k.[...] akt/ zaś z materiału dowodowego sprawy można wnioskować, że była ona dwukrotnie zamężna. Celowym byłoby zwrócenie się przez organ do parafii Najświętszego Serca Jezusowego w G. aby co najmniej uzyskać potwierdzenie informacji zebranych przez skarżącego jak również do właściwych archiwów państwowych. Dla pełnego ustalenia stanu faktycznego konieczne jest podjęcie próby ustalenia czy po uchwale sądowej w L. z dnia 29 maja 1929 roku a przed 18 czerwca 2008 roku, kiedy to USC w G. wydał odpis skrócony aktu urodzenia K.S. sporządzane były odpisy jej aktu urodzenia, zważywszy zawierane przez nią małżeństwa. Dopiero rezultaty tych wszystkich czynności podjętych przez organ mogą stanowić podstawę do subsumcji przepisu prawa materialnego – art. 21 ust. 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Sąd zwraca uwagę, że na podstawie art. 21 ust. 2 w/w aktu prawnego organ zobowiązany jest uwzględniać "inne dokumenty mające wpływ na treść lub ważność aktu". Nie sposób w rozważaniach tych pominąć aktów stanu cywilnego w których K.Z. jako nazwisko rodowe wpisane ma nazwisko osób ją adoptujących, co wynika z kolei z tłumaczenia przysięgłego świadectwa chrztu. Pomijając analizę organu odwoławczego odnoszącej się do wykładni przepisów odnośnie nadania przysięgłemu tłumaczeniu świadectwa chrztu waloru "urzędowego", jako bez znaczenia dla istoty sprawy, stwierdzić trzeba, że owo tłumaczenie stanowi dowód istnienia dokumentu w postaci orzeczenia sądu i fakt, że przedłożenie orzeczenia sądu może okazać się niemożliwe, nie oznacza, zdaniem Sądu automatycznie możliwości stwierdzenia przez organ administracji publicznej braku spełnienia przesłanek przewidzianych w art. 21 ust. 2 ustawy. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie tak postawione założenie jest nieprawidłowe. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organów będzie uwzględnienie rozważań dotyczących znaczenia prawnego aktów stanu cywilnego w których nazwisko panieńskie K. Z. p.v. S. wpisywano S. /S./ bądź w wersji spolszczonej S. oraz wszelkich pozostałych dokumentów zgromadzonych w toku prowadzonego postępowania dowodowego. W reasumpcji powyższych rozważań Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 145 § 1pkt 1 lit.a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego z dnia 17 lipca 2009 r. nr [...]. Sąd nie zawarł w wyroku rozstrzygnięcia opartego na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, określającego, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Rozstrzygnięcie takie jest bowiem zdaniem Sądu obligatoryjne tylko wówczas, gdy zaskarżona decyzja nadaje się ze swej istoty do wykonania. Decyzja odmawiająca wpisu do aktu stanu cywilnego zmiany w formie wzmianki dodatkowej nie nadaje się zaś do wykonania, wobec powyższego zbędne było orzekanie w tym zakresie. O kosztach postępowania orzeczono mając na uwadze art. 200 w/w ustawy.