III SA/Gd 571/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Sędzia WSA Janina Guść (spr.),, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 12 grudnia 2019 r. w Gdańsku sprawy ze skargi B.G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 lipca 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło niedopuszczalność odwołania B.G.. W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne: Pismem z dnia 7 marca 2019 r. Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie udzielił B.G. odpowiedzi na jego pisma, które wpłynęły do organu w dniu 5 marca 2019 r. Organ wskazał, że na podstawie wyroku sądowego z dnia 10 października 2016 r. B.G. uzyskał prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia 31 października 2011 r. Świadczenie to zostało wypłacone przez ZUS z wyrównaniem w dniu 21 sierpnia 2017 r. Następnie organ wskazał, że w związku z uzyskaniem przez B.G. własnego świadczenia z ZUS, decyzja z dnia 9 października 2012 r., przyznająca skarżącemu zasiłek stały od dnia 1 września 2012 r., została uchylona z dniem 1 września 2017 r., za okres od dnia 1 września 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2017 r. Organ podał również kwotę wypłaconą skarżącemu w formie zasiłku stałego z pomocy społecznej w wysokości 33.380,00 zł. Dalej organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej osobie, której przyznano emeryturę lub rentę za okres, za który wypłacono zasiłek stały, ZUS wypłaca to świadczenie pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości wypłaconych za ten okres zasiłków i przekazuje potrąconą kwotę na rachunek bankowy właściwego ośrodka pomocy społecznej. Organ wskazał na treść art. 139 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U z 2016 r. poz. 887 ze zm.) i poinformował skarżącego, że ZUS pismem z dnia 15 września 2017 r. zawiadomił skarżącego i MOPR, iż będzie dokonywał potrąceń ze świadczenia B.G. zgodnie z art. 139 i art. 140 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych od miesiąca października 2017 r. Organ wyjaśnił również w jaki sposób wyliczono skarżącemu odpłatność za przyznane decyzją usługi opiekuńcze oraz wyjaśnił powód odmowy przyznania pomocy finansowej na zakup leków. Organ poinformował skarżącego, że jego odwołanie z dnia 5 marca 2019 r. zostało przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Ponadto organ poinformował skarżącego, że jego wniosek o umorzenie powstałych zaległości za świadczone w 2018 r. usługi opiekuńcze zostanie rozpatrzony zgodnie z obowiązującymi przepisami, a o rozstrzygnięciu zostanie powiadomiony decyzją. Organ wyjaśnił skarżącemu również, że wydane w wyniku rozpoznania jego wniosków decyzje zawierają pouczenia o terminie i sposobie wniesienia odwołania. B.G. pismem z dnia 4 kwietnia 2019 r. odwołał się od wyżej opisanego pisma. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 19 lipca 2019 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania. Jako podstawę prawną organ wskazał art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 ze zm.) oraz art. 139 ust. 1 pkt 8 ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych. Organ odwoławczy przywołując treść art. 127 k.p.a. stwierdził brak możliwości wniesienia odwołania od pisma z dnia 7 marca 2019 r., wskazując, że nie stanowi ono decyzji, nie zawiera charakterystycznych elementów przewidzianych dla decyzji, ma ono jedynie charakter informacyjny. Organ odwoławczy przytoczył również treść art. 99 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w przypadku gdy osobie przyznano emeryturę lub rentę za okres, za który wypłacono zasiłek stały lub zasiłek okresowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wypłaca to świadczenie pomniejszone o kwotę odpowiadającą wysokości zasiłków za ten okres. Organ wskazał, że z tego przepisu wynika, że ZUS dokonuje czynności rozliczeniowej, nie wydając w tym zakresie żadnej decyzji. W złożonej skardze na postanowienie Samorządowego Kolegium, B.G. zakwestionował dokonane z jego renty potrącenia przez ZUS i ich wysokość. Skarżący podniósł, że nie został odpowiednio poinformowany o zaistniałej sytuacji dotyczącej potrąceń z przyznanej mu renty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W zakresie swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Sąd nie ma natomiast obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu. W przypadku stwierdzenia braku uzasadnionych podstaw do uwzględnienia skargi, gdy zaskarżona decyzja lub postanowienie nie narusza przepisów prawa, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 19 lipca 2019 r., stwierdzające niedopuszczalność odwołania wniesionego od pisma Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie z dnia 7 marca 2019 r. W wyniku kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie jest zasadna. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania. Zgodnie z treścią art. 127 § 1 k.p.a. odwołanie służy stronie od decyzji. Pojęcie niedopuszczalności odwołania nie zostało zdefiniowane na gruncie procedury administracyjnej, jednakże w doktrynie i orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przesłanek o charakterze przedmiotowym lub podmiotowym (zob. w tej materii m.in. wyrok NSA z dnia 10 marca 2009 r., sygn. II OSK 316/08). Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych obejmuje m.in. zaskarżenie aktu nie będącego decyzją administracyjną w rozumieniu przepisów k.p.a. albo wniesienie odwołania od decyzji, która nie została doręczona lub ogłoszona stronie, wniesienie odwołania w stosunku do określonych rodzajów decyzji administracyjnych wydawanych w postępowaniu jednoinstancyjnym, czy też w przypadku, gdy środek zaskarżenia został wniesiony przedwcześnie, jak również w sytuacji, gdy sprawa nie podlega załatwieniu przez wydanie decyzji administracyjnej, a w konsekwencji nie jest przewidziany w tej sytuacji administracyjny tok instancji rozpoznania i rozstrzygnięcia danej sprawy. Odwołanie jest zatem niedopuszczalne, gdy czynność organu administracji publicznej nie jest decyzją administracyjną. Z treści zaskarżonego do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pisma wynika, że organ w odpowiedzi na pisma skarżącego udzielił mu informacji o jego sytuacji prawnej w zakresie pomocy społecznej, zaistniałej w związku z jego oświadczeniem o stanie majątkowym z dnia 23 stycznia 2019 r. oraz wydaniem w dniu 10 października 2016 r. wyroku, w którym przyznano skarżącemu prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od dnia 31 października 2011 r. Organ również wyjaśnił skarżącemu, że jego wniosek o umorzenie powstałych zaległości za świadczone w 2018 r. usługi opiekuńcze zostanie rozpatrzony o czym skarżący zostanie powiadomiony w decyzji. Ponadto organ udzielił skarżącemu informacji, że decyzje zawierają pouczenie o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Treść powyższego pisma jasno ukazuje, że nie stanowi ono decyzji w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż nie nakłada na skarżącego jakichkolwiek praw czy obowiązków, nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, uzasadnienia faktycznego i prawnego, a także nie zawiera pouczenia co do możliwości odwołania się od niego. Treść zaskarżonego pisma stanowi jedynie informację o sytuacji prawnej skarżącego. Zatem nie można uznać by możliwe było odwołanie się od zawartej w nim treści. Należy nadmienić, że obowiązek wynikający z art. 9 k.p.a. nie obejmuje udzielania stronom pomocy prawnej ani zastępowania ich w wyborze optymalnego sposobu postępowania (zob. w tej materii wyroki NSA z dnia 1 sierpnia 2013 r., sygn. II OSK 758/12 oraz z dnia 2 grudnia 2014 r., sygn. I OSK 2085/13). Wobec powyższego należało uznać, że postanowienie organu odwoławczego było zgodne z przepisami procesowymi a w konsekwencji skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Skarga stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a została rozpoznana w trybie uproszczonym. Wskazany przepis stanowi, że w trybie uproszczonym mogą być rozpoznane skargi, których przedmiotem jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).