III SA/Gd 572/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 5 listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 18 lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Z. S. na opisaną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...]. Wnioskiem z dnia 26 lutego 2010 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Zgodnie ze złożonym przez wnioskodawcę oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną, z którą zamieszkuje w domu o powierzchni 154,60 m2, źródłem dochodu małżonków jest renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy skarżącego w wysokości 2 291 zł brutto miesięcznie oraz pobierany przez żonę zasiłek dla bezrobotnych w kwocie 575 zł brutto miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że stan zdrowia uniemożliwia mu podjęcie dodatkowej pracy. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanych uregulowań przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z tym, iż oświadczenie strony skarżącej zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 P.p.s.a., zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 2 marca 2010 r., doręczonym w dniu 5 marca 2010 r. wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: potwierdzającego aktualną wysokość otrzymywanej renty oraz że małżonka wnioskodawcy aktualnie posiada status bezrobotnego oraz prawo do zasiłku; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego oraz małżonkę rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych); oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego lub małżonkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości). Na podstawie przedłożonych na wezwanie dokumentów źródłowych ustalono, że miesięczny dochód skarżącego i jego małżonki z tytułu renty oraz zasiłku dla bezrobotnych wynosi ogółem 2 866 zł brutto (2 405,53 zł netto). Wbrew treści złożonego oświadczenia we wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie są to jednak jedyne źródła dochodów małżonków. Analiza historii operacji na rachunku bankowym małżonków za okres od 1 stycznia 2010 r. do 8 marca 2010 r. wykazała bowiem, że na rachunek ten regularnie wpływa kwota 900 zł, zaś w tytułach przelewów z 4 stycznia 2010 r., 2 lutego 2010 r. oraz 1 marca 2010 r. widnieje zapis "zapłata za mieszkanie" odpowiednio za miesiące: styczeń, luty oraz marzec br. Udokumentowane przez wnioskodawcę średnie miesięczne koszty utrzymania (energia elektryczna, woda, ścieki, usuwanie odpadów, podatek od nieruchomości, paliwo, telewizja cyfrowa, telefon, internet, ubezpieczenie na życie) kształtują się na poziomie około 480 zł. Skarżący spłaca kredyty konsumpcyjne, których miesięczna wysokość rat wynosi w przybliżeniu 850 zł. Ponadto jest posiadaczem samochodu osobowego [...], rok produkcji 1996, którego wartość określił na 4 500 zł. Dokonując oceny zasadności złożonego wniosku, należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty postępowania stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04). Tymczasem wnioskodawca posiada dom o powierzchni 154,60 m2 wraz z małżonką uzyskuje miesięczne dochody w łącznej wysokości 3 305,53 zł netto. Po pomniejszeniu łącznego miesięcznego dochodu uzyskiwanego przez małżonków o udokumentowane koszty utrzymania, skarżący jest zatem w stanie ponieść koszty zastępstwa prawnego z wyboru. Warto też w tym miejscu podkreślić, że w niniejszej sprawie skarżący z mocy prawa jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Kwestia, iż wnioskodawca ponosi inne wydatki, w tym na spłatę kredytów konsumpcyjnych, które ograniczają jego zdolności płatnicze nie oznacza jeszcze, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uprawniałaby go do korzystania z pomocy państwa w postaci przyznania prawa pomocy, która ma co do zasady charakter wyjątkowy. Koszty postępowania sądowego winny być bowiem ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. W tych okolicznościach faktycznych nie można więc przyjąć, że wnioskodawca nie ma możliwości finansowych ich poniesienia. Mając na uwadze powyższe, stwierdzono, że nie wykazał on, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.