III SA/Gd 573/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski, Sędziowie WSA: Alina Dominiak (spr.), Felicja Kajut, Protokolant Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 26 kwietnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania na pobyt czasowy 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) adwokatowi B. K. kwotę 255 (dwieście pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. W dniu 14 lutego 2005 r. Z. B. wystąpiła z wnioskiem do Urzędu Miejskiego [...] o czasowe zameldowanie jej w lokalu położonym przy ulicy [...] w G.. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że pod podanym adresem znajduje się dom, którego właścicielką była jej ciotka M. B.. Następnie Z. B. wskazała, że mieszkała razem z ciotką aż do jej śmierci w sierpniu 2004 r. Obecnie w domu tym mieszka sublokatorka J. S., która dewastuje cały dom i wszystko sprzedaje. Nadto podała, iż w Sądzie Rejonowym w G. toczy się sprawa w przedmiocie spadku po zmarłej M.B.. Decyzją z dnia 7 marca 2005 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] odmówił zameldowania Z. B. na pobyt czasowy w lokalu przy ulicy [...] w G.. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, powołując się na treść art. 9 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, iż zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Następnie organ podał, że Z. B. przesłuchana w toku postępowania administracyjnego zeznała, iż właścicielką spornej nieruchomości była jej ciocia M.B., zaś obecnie toczy się w sądzie sprawa o dział spadku po zmarłej. Nadto Z. B. podała, że w owym domu mieszkała w latach 60-tych i 70-tych, obecnie tam nie mieszka, gdyż jest szykanowana przez J. S. i jej męża, a zameldowanie jest jej potrzebne, aby pokazywać je policji. W ocenie organu pierwszej instancji skoro nie zostały spełnione przesłanki, o których mówi art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należało odmówić wnioskowi Z. B.. W odwołaniu Z. B. podniosła, że nieruchomość należała do jej zmarłej ciotki – M. B., u której mieszkała w latach 1960 – 1980. Następnie wskazała, że znajduje się w krytycznej sytuacji materialnej, gdyż zalega w opłatach czynszowych za lokal, w którym mieszka na kwotę około 5.800 zł i w związku z tym została wykluczona z członkostwa w Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" w G.. Nadto wskazała, iż jest osobą schorowaną, posiada pierwszą grupę inwalidzką, potrzebuje świeżego powietrza i mieszkania parterowego. Rozpoznając odwołanie Z. B. Wojewoda [...] decyzją z dnia 26 kwietnia 2005 r. nr [...], powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, powołując się na treść art. 10 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, iż aby dokonać zameldowania w konkretnym lokalu należy spełnić przesłankę meldunkową, to znaczy faktycznie zamieszkiwać w owym lokalu. Przesłanka ta nie została spełniona przez Z. B., gdyż nie mieszka ona w spornym lokalu, co wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Nadto organ odwoławczy podniósł, że instytucja zameldowania ma wyłącznie charakter rejestracyjny, ewidencyjny i powinna wskazywać aktualne miejsce pobytu osób i tylko tym celom ma służyć. Skargę na powyższą decyzję wniosła Z. B. podnosząc ponownie, że sporna nieruchomość należała do jej zmarłej ciotki – M. B., którą opiekowała się w czasie choroby, a teraz jest jej spadkobiercą w pierwszej kolejności. Skarżąca wskazała, że mieszkająca na terenie nieruchomości J. S. została zameldowana tam nielegalnie, dewastuje nieruchomość i urządza libacje. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zameldowanie i wymeldowanie z pobytu stałego lub czasowego jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby (art. 1 ust. 2), a tym samym nie rodzi ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Obowiązek meldunkowy wynika wprost z przepisów ustawy (art. 5, art. 6, art. 10, art. 15). Wykonanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu wymaganych danych (art. 9 ust. 1, art. 10, art. 15) właściwemu organowi, który dokonuje rejestracji będącej czynnością materialno-techniczną, rodzącą skutki prawne. Czynności ewidencyjne podejmowane są zatem na podstawie zgłoszenia osoby wykonującej swój obowiązek meldunkowy, a wyjątki od tej zasady, dopuszczające wydanie decyzji, określone zostały w ustawie (art. 8 ust. 2, art. 15 ust. 2, art. 47 ust. 2). Przepis art. 47 ust. 2 powołanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stanowi, że właściwy organ gminy rozstrzyga o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania, jeżeli zgłoszone dane zawarte w zgłoszeniu osoby wykonującej obowiązek meldunkowy budzą wątpliwości. W tym miejscu wskazać należy, iż ustawa o ewidencji ludności i dowodach osobistych na przestrzeni lat była kilkakrotnie nowelizowana. Ustawa z dnia 26 kwietnia 1984 r. (Dz. U. nr 26, poz. 132) nowelizująca ustawę o ewidencji ludności, przywróciła łączność pomiędzy zameldowaniem a prawem do lokalu, w którym dana osoba ma przebywać, co nastąpiło przez ustanowienie obowiązku przedstawienia potwierdzenia "uprawnienia do przebywania w lokalu (pomieszczeniu), w którym ma nastąpić zameldowanie" (art. 9 ust. 2 ustawy). Po nowelizacji ustawy ewidencja ludności utraciła znaczenie czysto rejestracyjne, bo dokumentowała ona nie tylko zamieszkanie pod określonym adresem z zamiarem pobytu stałego lub czasowego, lecz również prawo do przebywania w lokalu. W obecnie obowiązującym stanie prawnym ponownie wyłączną przesłanką zameldowania określonej osoby w lokalu jest sam fakt przebywania przez nią w tym lokalu, bez konieczności legitymowania się potwierdzeniem uprawnienia do przebywania w nim. Powyższe jest związane z utratą mocy obowiązującej przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z dniem 19 czerwca 2002 r. w związku z wejściem w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. K 20/01 stwierdzającego niezgodność art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z art. 52 ust. 1 i art. 83 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jest to konsekwencją charakteru i istoty czynności zameldowania, wyłącznie jako aktu rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby. Innymi słowy organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu osób występujących o zameldowanie, lecz gromadzi informacje w zakresie danych o miejscu pobytu, a więc bada, czy osoba występująca z wnioskiem faktycznie zamieszkuje w lokalu. Tak więc istotnym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie, czy skarżąca mieszka w spornym lokalu. Organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy przyjęły za udowodnione, że skarżąca w spornym lokalu nie mieszka. Ustalenie to, mające w sprawie zasadnicze znaczenie zostało w ocenie Sądu należycie ocenione i udowodnione. Z. B. przesłuchiwana w toku postępowania administracyjnego – w dniu 3 marca 2005 r. przyznała, iż w spornym lokalu mieszkała w latach 60-tych i 70-tych. Zeznała, że obecnie nie mieszka tam ze względu na niebezpieczeństwo jakie jej grozi ze strony J. S. i jej męża. Ponadto zeznała, że meldunek jest jej potrzebny, żeby pokazywać policji i wezwać policję, gdyż jest szykanowana przez mieszkających w budynku lokatorów. Fakt, iż skarżąca nie mieszka w spornym lokalu został potwierdzony również przez J. S.. Z treści zeznań tego świadka złożonych toku postępowania administracyjnego – w dniu 3 marca 2005 r. wynika jednoznacznie, że skarżąca w spornym lokalu nie mieszka, przychodzi jedynie na teren posesji raz w miesiącu. Wobec treści zeznań skarżącej i świadka – J. S. należy podzielić ocenę materiału dowodowego dokonaną przez organy administracji publicznej, iż brak jest podstaw prawnych do tego, by dokonać zameldowania skarżącej w spornym lokalu. Jeśli zaś chodzi o zarzuty skargi, to wskazać należy skarżącej, że w niniejszej sprawie podjęte zostały wszelkie kroki celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organy administracji publicznej wnikliwie przeprowadziły postępowanie dowodowe, dążąc do ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz prawidłowo oceniając zebrane dowody. Skarga w istocie nie zawiera żadnych merytorycznych zarzutów przeciwko zapadłemu rozstrzygnięciu, stanowiąc jedynie polemikę z decyzjami organów administracji. Brak jest zatem podstaw, by ją uwzględnić. Nie stanowi również podstawy do uwzględnienie skargi okoliczność, na którą powołuje się skarżąca, to jest fakt, że pragnie ona chronić majątek po zmarłej ciotce i z tego względu – w swojej ocenie - musi legitymować się meldunkiem. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. W postanowieniu z dnia 30 listopada 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny uchylając postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 sierpnia 2005 r., pozostawił temu sądowi do rozstrzygnięcia wniosek o przyznanie kosztów postępowania kasacyjnego. Na rozprawie w dniu 15 lutego 2006 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, iż wnosi o przyznanie kosztów jedynie pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu za udział w postępowaniu przed WSA. W tej sytuacji o kosztach orzeczono na mocy art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1348 ze zm.).