III SA/Gd 579/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. O. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 2 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie dotyczącej statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 25 lutego 2010 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 2 marca 2010 r., skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zgodnie ze złożonym przez wnioskodawcę oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz małoletnim synem, mieszka w lokalu o powierzchni 70 m2. Małżonkowie nie posiadają zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości 3 000 euro. Wnioskodawca oświadczył, iż obecnie nie uzyskuje żadnych przychodów, zaś jego małżonka uzyskuje dochody ze stosunku pracy oraz działalności usługowej w łącznej wysokości 4 768 zł brutto miesięcznie. W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż w niniejszej sprawie wnioskodawca z mocy prawa jest zwolniony od kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oznacza to, że w myśl art. 262 P.p.s.a, przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, będą miały w niniejszej sprawie odpowiednie zastosowanie. W tej sytuacji, należało rozważyć wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy jedynie w zakresie ustanowienia adwokata. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W świetle powołanych uregulowań przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W związku z tym, iż oświadczenie strony skarżącej zawarte we wniosku okazało się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, na podstawie art. 255 P.p.s.a., zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 9 marca 2010 r., doręczonym w dniu 12 marca 2010 r. wezwano skarżącego do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: odpisów zeznań podatkowych za 2009 r., złożonych przez niego oraz małżonkę, bądź odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok; zaświadczeń od pracodawców (zleceniodawców) wnioskodawcy oraz małżonki o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za okres ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku prowadzenia przez małżonkę działalności gospodarczej - dokumentów potwierdzających wysokość przychodu, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu (straty) za ww. okres; wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez niego oraz małżonkę rachunków bankowych, maklerskich (i innych na których gromadzone są środki pieniężne), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdego z małżonków stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; kopii dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania (czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, innych) oraz oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na niego oraz małżonkę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości). Pomimo upływu wyznaczonego terminu sądowego, do dnia wydania niniejszego orzeczenia skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy wzięto jednak pod uwagę dokumenty źródłowe przedłożone przez wnioskodawcę do innej sprawy z jego skargi o sygn. III SA/Gd 580/09. Na podstawie tych dokumentów (kopii informacji PIT-11 za 2009 r., zestawienia przychodów i wydatków z działalności gospodarczej oraz zaświadczenia o zarobkach małżonki wnioskodawcy, wyciągu z rachunku bankowego za okres od 29 stycznia 2010 r. do 11 marca 2010 r., dodatkowych oświadczeń, kopii faktury dokumentującej wysokość opłaty leasingowej) ustalono natomiast, że przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto za pracę małżonki wnioskodawcy za okres od grudnia 2009 r. do lutego 2010 r. wyniosło 3 573,04 zł. Z informacji o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy PIT-11 wynika, że w całym 2009 r., dochód z tego tytułu oraz innych źródeł (w tym działalności wykonywanej osobiście) wyniósł ogółem 47 315,15 zł. W tym okresie małżonka skarżącego uzyskała również przychody z działalności gospodarczej opodatkowanej na zasadach ogólnych w wysokości 39 190 zł, ponosząc wydatki w kwocie 12 132,25 zł, co potwierdza nadesłane podsumowanie zapisów w księdze podatkowej za 2009 r. Analiza przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego za okres od 29 stycznia 2010 r. do 11 marca 2010 r. wykazała, że na rachunek żony skarżącego wpływają należności z tytułu najmu nieruchomości (2 540,97 zł - przelew z 5 lutego 2010 r., 2 558 zł - przelew z 8 marca br.), których nie wymieniono we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W lutym br. kwota wpływów na ten rachunek z tytułu wynagrodzenia za pracę, nadgodzin, umowy zlecenia, dodatkowego wynagrodzenia rocznego, czynszu najmu wyniosła ogółem 7 211,96 zł. Wnioskodawca nie przedstawił dokumentów obrazujących miesięczną wysokość ponoszonych kosztów utrzymania, natomiast w dodatkowym oświadczeniu wskazano, że wydatki za energię elektryczną, ogrzewanie, gaz, zajęcia pozalekcyjne syna (nauka języków obcych, zajęcia sportowe) wynoszą ogółem 1 580 zł miesięcznie. Ponadto koszty związane z uczestnictwem w obozach oraz bieżącym dokształcaniem określono na 3 600 zł rocznie. Ponadto małżonka wnioskodawcy zawarła umowę leasingu samochodu marki [...]. Opłata za korzystanie z przedmiotu umowy w grudniu 2009 r. wyniosła 1 135,60 zł. Wbrew wezwaniu do przedłożenia odpisów zeznań podatkowych za 2009 r., bądź odpisów imiennych informacji o wysokości osiągniętego dochodu lub rocznego obliczenia podatku za ten rok, wnioskodawca nie nadesłał żadnego z wymienionych dokumentów, mimo, iż w odwołaniu z dnia 19 listopada 2009 r. od decyzji organu I instancji oświadczył, że utrzymuje się z pracy na czas określony oraz umów o dzieło lub zlecenia. Dokonując oceny zasadności złożonego wniosku, należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05). Przepis art. 246 § 1 P.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty postępowania stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04). Wprawdzie wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie dotyczącej statusu bezrobotnego oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych, jednakże na ocenę jego zasadności wpływ ma sytuacja majątkowa obojga małżonków. Małżonkowie mają bowiem względem siebie obowiązek pomocy, obejmujący swym zakresem także prowadzenie procesów sądowych i pokrywanie związanych z nimi kosztów. Z istoty tego obowiązku wynika, że prawo pomocy nie może być przyznane jednemu z małżonków, jeżeli dochody drugiego małżonka pozwalają na pokrycie kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Nie sposób zatem przyjąć, iż wnioskodawca jest człowiekiem ubogim, pozbawionym majątku i środków do życia. Świadczy o tym choćby wysokość przychodów małżonki skarżącego, wpływów na rachunek bankowy (7 211,96 zł w lutym br.) oraz wielość źródeł, z których są one uzyskiwane. Natomiast okoliczność, iż skarżący i jego małżonka mają wiele innych deklarowanych, lecz nie udokumentowanych wydatków, które ograniczają ich zdolności płatnicze nie oznacza jeszcze, iż znajdują się w sytuacji materialnej, która uprawniałaby do korzystania z pomocy państwa w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu, która ma co do zasady charakter wyjątkowy. Mając na uwadze powyższe, stwierdzono, że skarżący nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.