III SA/Gd 582/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi I.L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 9 marca 2012 r. znak [...] Prezydent Miasta orzekł o zwrocie przez I. L. kwoty 6.240 zł wypłaconej w okresie 1 listopada 2009 r. – 31 października 2010 r. jako świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną – synem A. L. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji przywołał art. 104, art. 129 § 1 i § 2, art. 130 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 30 ust. 2 pkt 4, ust. 6, ust. 8 – 9 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) w zw. z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 298, poz. 1769). W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazano, że decyzją z dnia 4 grudnia 2009 r. organ pierwszej instancji przyznał ww. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną – synem A. L. na okres 1 listopada 2009 r. – 31 października 2010 r. W dniu 20 października 2010 r. do protokołu u Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. ojciec dziecka M. L. złożył oświadczenie, że dziecko A. L. od około dwóch lat jest u niego zameldowane, mieszka i pozostaje na jego utrzymaniu. Ponadto w dniu 8 sierpnia 2011 r. ww. ojciec dziecka w Wydziale Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. złożył oświadczenie, że dziecko przebywa u niego od września 2009 r. a strona nie opiekuje się dzieckiem. W świetle powyższych okoliczności przyznane świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało. Tym samym zgodnie z regulacją zawartą w art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowiło nienależnie pobrane świadczenie. W wyniku wznowienia postępowania wydano decyzję uchylającą rozstrzygnięcie z dnia 4 grudnia 2009 r. o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego oraz odmawiającą jego przyznania w ww. okresie. Z kolei decyzją z dnia 15 grudnia 2011 r. uznano świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną – synem A. L. wypłacone w okresie 1 listopada 2009 r. – 31 października 2010 r. za świadczenie nienależnie pobrane. Powyższe rozstrzygnięcia stanowiły tym samym podstawę do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji (w którym odwołująca wskazała na fakt sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego) Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 czerwca 2012 r. (sygn. akt [...]) utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy odnosząc się do dotychczasowego przebiegu postępowania wskazał, że I. L. nie wniosła odwołań od decyzji z dnia 2 listopada 2011 r. oraz z dnia 15 grudnia 2011 r. i stały się one ostateczne. W związku z tym w pełni zasadnie orzeczono o uznaniu ww. świadczeń za nienależnie pobrane, i w dalszej konsekwencji, o obowiązku zwrotu tych należności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uznało argumentacji odwołującej podnoszonej w odwołaniu za zasadną w tym postępowaniu (to jest w postępowaniu odnoszącym się do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń). W postępowaniu w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń organy administracji publicznej badają bowiem jedynie zaistnienie bądź nie przesłanek zawartych w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Kolegium argumentacja odwołującej odnosząca się do faktu sprawowania opieki mogłaby być podnoszona w postępowaniu dotyczącym weryfikacji decyzji przyznającej świadczenie na okres 1 listopada 2009 r. – 31 października 2010 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na ww. decyzję organu odwoławczego I. L. wskazała, że otrzymywane środki były przeznaczane na dziecko, które zameldowane było na pobyt stały w G. a na pobyt czasowy w G. Zmiana miejsca zamieszkania dziecka podyktowana była z kolei różnymi sytuacjami rodzinnymi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska. Na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. skarżąca wskazała, że w spornym okresie dziecko przebywało u niej. Potem z uwagi na zalecenie indywidualnego toku nauczania dziecko zostało wypisane ze szkoły i wówczas przebywało u męża. Z kolei na weekendy skarżąca zabierała dziecko do domu w G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. 2. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; 3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne; 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. W niniejszej sprawie, co jest niesporne, decyzja przyznająca stronie świadczenie pielęgnacyjne została uchylona w wyniku wznowienia postępowania. Postanowienie o wznowienie postępowania zostało prawidłowo wydane na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego wobec oświadczenia ojca dziecka, że w okresie pobierania przez I. L. świadczenia, dziecko przebywało u niego. Zachodziła zatem konieczność zbadania czy wskazane nowe okoliczności, istniejące w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne miały w istocie miejsce. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ wydał w dniu 2 listopada 2011r. decyzję uchylającą decyzję z dnia 4 grudnia 2009 roku przyznającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, odmówił na okres od dnia 1.11.2009r. do dnia 31.10.2010r. prawa do tego świadczenia na rzecz skarżącej oraz prawa do składki na ubezpieczenie zdrowotne, emerytalne i rentowe. Z kolei decyzją z dnia 15 grudnia 2011 roku uznano świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną A. L. w okresie od dnia 01.11.2009r. do dnia 31.10.2010r. za nienależnie pobrane. Ponieważ obie decyzje uzyskały walor ostateczności, gdyż skarżąca nie złożyła od nich odwołania, a w sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 30 ust.1 i art. 30 ust.2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organy prawidłowo orzekły o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Na marginesie jedynie wskazać należy, że podnoszone w skardze zarzuty mogłyby mieć znaczenie w środkach zaskarżenia od decyzji ustalającej, że omawiane świadczenie zostało pobrane nienależnie. Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy art. 151 w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.