III SA/Gd 582/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I. L. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 czerwca 2012 r. sygn. akt [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: I. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; II. przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem z dnia 6 grudnia 2012 r. I. L. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W pierwszej kolejności należy wskazać, że przedmiotem zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji jest zwrot nienależnie pobranego świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego względu, zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że wnioskodawczyni jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniona od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono w pkt I sentencji postanowienia. Rozpoznania wymaga zaś żądanie wnioskodawczyni w zakresie dotyczącym ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ww. aktu normatywnego, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ww. ustawy adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Z kolei zgodnie z regulacją zawartą w art. 262 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W świetle powołanych uregulowań prawo pomocy przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika przyznaje się, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, oraz gdy nie pozostaje w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Zatem to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawczynię oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz nadesłanych na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 7 grudnia 2012 r. dokumentów (oświadczenia w przedmiocie nieruchomości i pojazdów mechanicznych; odpisu zeznania podatkowego za rok 2011; kserokopii decyzji w sprawie uznania wnioskodawczyni za osobę bezrobotną oraz przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych; wyciągu z rachunku bankowego; potwierdzenia wpłaty czynszu za miesiąc październik 2012 r. w kwocie 495,09 zł oraz za miesiąc listopad w kwocie 460,79 zł; faktur za gaz obejmujących okresy prognozowe na kwotę 76,90 zł; rachunków ze energię elektryczną na kwoty odpowiednio 94,71 zł, 86,18 zł i 94,11 zł oraz faktury za telefon na kwotę 59,09 zł) ustalono, że wnioskodawczyni jest osobą niemajętną, a jej aktualnym źródłem dochodu jest zasiłek dla bezrobotnych. Wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem, nie posiada nieruchomości, pojazdów mechanicznych, zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Dając wiarę oświadczeniom wnioskodawczyni oraz biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne, takie jak wysokość i źródło uzyskiwanego dochodu, wysokość wydatków miesięcznych oraz deklarowany brak zasobów pieniężnych, uznano, iż wnioskodawczyni dostatecznie wykazała, że nie ma realnych możliwości finansowych poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i syna. Dlatego też zasadnym jest zniesienie ww. ciężaru finansowego w pełnej wysokości. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt II sentencji postanowienia.