III SA/Gd 583/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia 11 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia I. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Z. C. na opisaną decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] Wnioskiem z dnia 17 marca 2011 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżący wniósł skargę na decyzję w przedmiocie choroby zawodowej. Z tego względu w pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie art. 239 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a. - strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Powyższe oznacza, że skarżący jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 P.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji postanowienia. Rozpoznania wymaga zaś żądanie wnioskodawcy ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, dokumentów źródłowych nadesłanych w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 22 marca 2011 r. oraz znajdujących się w aktach sprawy (zestawienia miesięcznych kosztów utrzymania, potwierdzenia wpływu emerytury na rachunek bankowy, zaświadczenia o zarobkach małżonki skarżącego, kopii orzeczenia o niepełnosprawności, dokumentacji medycznej) ustalono, że jest on osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe z żoną, jest właścicielem domu o powierzchni 120 m2. Źródłem dochodu skarżącego jest emerytura w wysokości 1 959,09 zł netto, zaś jego małżonki wynagrodzenie ze stosunku pracy w kwocie 2 329,89 zł netto miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał m.in., że gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia i związane z tym wydatki uniemożliwiają mu egzystencję. Deklarowane przez wnioskodawcę miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego (energia elektryczna, gaz, woda, ogrzewanie, wywóz śmieci, telefon, zakup leków) wynoszą 1 499,58 zł. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. W myśl przepisu art. 262 P.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. W świetle powołanych uregulowań przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Dokonując oceny zasadności złożonego wniosku, należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Przepis art. 246 § 1 ww. ustawy co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty postępowania stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Tymczasem z przedłożonych na wezwanie dokumentów źródłowych wynika, iż wnioskodawca i jego małżonka posiadają stałe źródła dochodów (emerytura, stosunek pracy), z których uzyskują dochody w łącznej kwocie 4 288,98 zł miesięcznie, zaś deklarowana wysokość ponoszonych kosztów utrzymania wynosi 1 499,58 zł. Ponadto wnioskodawca nie przedłożył wszystkich dokumentów wymienionych w zarządzeniu z dnia 22 marca 2011 r. (odpisów zeznań podatkowych za 2010 r. bądź informacji o wysokości dochodu, rocznego obliczenia podatku; wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy; oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych pojazdów mechanicznych). W tych okolicznościach nie sposób uznać, że wnioskodawca dostatecznie wykazał niemożność poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w pkt II sentencji postanowienia.