III SA/Gd 583/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski po rozpoznaniu w dniu 2 maja 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie skargi na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 października 2011 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia I. umorzyć postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Wyrokiem z dnia 13 stycznia 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę Z. C. na opisaną decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego. Wnioskiem z dnia 17 marca 2011 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 7 kwietnia 2011 r. umorzono postępowanie w sprawie wniosku o zwolnieni do kosztów sądowych oraz odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu podniósł, że wraz z żoną ponosi dodatkowe koszty obsługi dwóch kredytów w łącznej kwocie 1.441,90 zł miesięcznie. Kwota która pozostaje po spłacie tych kredytów i inny stałych zobowiązań nie pozwala na poniesienie kosztów pełnomocnika ani poczynić żadnych oszczędności. Do sprzeciwu dołączył dwa potwierdzenia wpłat rat kredytów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – w skrócie p.p.s.a., postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała rozpatrzeniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie art. 239 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. strona skarżąca w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych, nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wynika z tego, że wnioskodawca nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy i umorzyć postępowanie w tym zakresie na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 p.p.s.a., o czym orzeczono w pkt I sentencji postanowienia. Merytorycznemu rozpoznaniu podlegał jedynie wniosek o ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, dokumentów źródłowych nadesłanych w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 22 marca 2011 r. oraz znajdujących się w aktach sprawy (zestawienia miesięcznych kosztów utrzymania, potwierdzenia wpływu emerytury na rachunek bankowy, zaświadczenia o zarobkach małżonki skarżącego, kopii orzeczenia o niepełnosprawności, dokumentacji medycznej) ustalono, że jest on osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, prowadzącą wspólne gospodarstwo domowe z żoną, jest właścicielem domu o powierzchni 120 m2. Źródłem dochodu skarżącego jest emerytura w wysokości 1 959,09 zł netto, zaś jego małżonki wynagrodzenie ze stosunku pracy w kwocie 2 329,89 zł netto miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał m.in., że gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia i związane z tym wydatki uniemożliwiają mu egzystencję. Deklarowane przez wnioskodawcę miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego (energia elektryczna, gaz, woda, ogrzewanie, wywóz śmieci, telefon, zakup leków) wynoszą 1 499,58 zł. Natomiast z informacji zawartych w sprzeciwie wynika, że ponosi dodatkowe koszty związane z obsługą kredytów w wysokości 1.441,90 zł. Co razem daje kwotę stałych obciążeń w wysokości 2.941,48 zł. miesięcznie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeżeli wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zatem to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Dokonując oceny zasadności złożonego wniosku, należy podkreślić, iż instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną, do których zalicza się bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby, które pozbawione są środków do życia bądź których środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko potrzeby egzystencjalnie niezbędne (postanowienie NSA z dnia 19 października 2005 r., I GZ 107/05, niepubl.). Przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. co do zasady nie ma więc zastosowania do osób osiągających dochody z własnej pracy i posiadających jakikolwiek majątek, nawet jeśli koszty postępowania stanowią poważną kwotę w miesięcznym budżecie rodziny (por. postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1099/04, niepubl.). Z przedłożonych dokumentów źródłowych wynika, że wnioskodawca i jego małżonka posiadają stałe źródła dochodów (emerytura, stosunek pracy), z których uzyskują dochody w łącznej kwocie 4 288,98 zł miesięcznie, zaś deklarowana wysokość ponoszonych kosztów utrzymania wynosi 2.941,48 zł. Ponadto wnioskodawca nie przedłożył wszystkich dokumentów wymienionych w zarządzeniu z dnia 22 marca 2011 r. (odpisów zeznań podatkowych za 2010 r. bądź informacji o wysokości dochodu, rocznego obliczenia podatku; wyciągów z posiadanych rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy; oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych pojazdów mechanicznych). Zdaniem Sądu wnioskodawca nie wykazał niemożność poniesienia kosztów ustanowienia pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w pkt II sentencji postanowienia.