III SA/Gd 584/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.) Sędzia WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2019 r. sprawy ze skargi .I M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 września 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania postanowienia oddala skargę. W dniu 24 września 2019 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga I. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 września 2019 r., sygn. akt [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. z dnia 26 czerwca 2019 r., nr [...]o odmowie sprostowania postanowienia. Z akt sprawy wynikają następujące istotne okoliczności faktyczne i prawne: Postanowieniem z dnia 13 maja 2019 r., nr [...] Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. , działający z upoważnienia Starosty, odmówił I.M. i A K. M. wydania zaświadczenia o żądanej przez nich treści. W dniu 25 czerwca 2019 r. I.M. działając w imieniu własnym i A K. M. złożył do Powiatowego Centrum Pomocy w K. podanie z dnia 24 czerwca 2019 r. o sprostowanie ww. postanowienia, zarzucając organowi, że odmawiając wydania zaświadczenia powołał się na fakty, które są w ocenie wnioskodawców, nieprawdziwe. Zatem wskazane w podaniu zapisy, dotyczące umieszczenia ich syna w placówce "A" w K. niezgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 19 lutego 2016 r., sygn. akt [...], powinny zostać usunięte z treści uzasadnienia. Postanowieniem z dnia 27 czerwca 2019 r., nr [...]Dyrektor Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. , działający z upoważnienia Starosty, rozpoznał wniesione podanie i odmówił sprostowania ww. postanowienia. Opierając się na art. 113 § 1 i 3 w zw. z art. 126 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm., dalej jako - "k.p.a."), organ I instancji wyjaśnił, że brak jest podstaw do sprostowania postanowienia zgodnie z wnioskiem strony, gdyż nie zawiera ono żadnych błędów pisarskich i rachunkowych, czy też innych oczywistych omyłek. Jak wskazał organ postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z dnia 19 lutego 2016r., sygn. akt [...] udzielono zabezpieczenia interesom małoletniego K. M. w ten sposób, że umieszczono go w placówce socjalizacyjnej w K., zaś na podstawie skierowania z dnia 31 marca 2016 r., wydanego w oparciu o powyższe postanowienie Sądu, małoletni został umieszczony w placówce socjalizacyjnej "A" w K. . I.M. i A K. M. pismem z dnia 3 lipca 2019 r. wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zażalenie na postanowienie Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. z dnia 27 czerwca 2019 r., nr [...] o odmowie dokonania sprostowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia I. i A K. M. , postanowieniem z dnia 9 września 2019 r., nr [...] wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 oraz art. 113 § 1 i 3 w zw. z art. 126 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu postanowienia przywołano treść art. 113 § 1 k.p.a., którego redakcja pozwala stwierdzić, że wszystkie wymienione w tym przepisie wady decyzji lub postanowienia podlegające sprostowaniu charakteryzuje cecha oczywistości. Stanowi ona granicę przedmiotowej dopuszczalności sprostowania wyrażającą się w tym, że sprostowanie nie może prowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia. Nie jest więc dopuszczalne takie sprostowanie orzeczenia, które w swej istocie prowadzi do nowego, odmiennego od dotychczasowego, rozstrzygnięcia sprawy. Błąd pisarski i rachunkowy (czyli omyłka w wykonywaniu matematycznego działania) oraz oczywista omyłka mogą mieć wymiar wyłącznie techniczny, niestanowiący kategorii uchybień podlegających sprostowaniu wady procesu decyzyjnego. Tego rodzaju omyłką może być np. widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazów, widocznie mylna pisownia albo widoczne niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Organ zaznaczył, że wnioskodawcy domagali się sprostowania treści postanowienia z dnia 13 maja 2019 r. w ten sposób, aby organ usunął z uzasadnienia zapisy wskazujące, że w ocenie organu, to Sąd Rejonowy w swoim postanowieniu wskazał placówkę "A" w K. , kwestionując jednocześnie prawdziwość tych zapisów oraz interpretację treści orzeczenia sądu dokonaną przez organ administracji. Żądanie sprostowania postanowienia z dnia 13 maja 2019 r. stanowiło w istocie zakwestionowanie przez strony treści i merytorycznej poprawności uzasadnienia orzeczenia. W reasumpcji organ stwierdził, że wnioskodawcy domagali się sprostowania wydanego w dniu 13 maja 2019 r. orzeczenia w sposób, który nie został przewidziany w art. 113 § 1 w zw. z art. 126 k.p.a., bowiem nie odpowiada on prostowaniu błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na ww. postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 września 2019 r., nr [...] wniósł I.M.. W uzasadnieniu skargi wskazał, że w dniu 24 czerwca 2019 r. złożył podanie do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. o usunięcie z postanowienia Starosty z dnia 13 maja 2019 r. świadomego kłamstwa, a nie o sprostowanie oczywistej omyłki. Zdaniem strony, organ odwoławczy w postanowieniu z dnia 9 września 2019 r. bezprawnie stwierdził, że żądał on w podaniu sprostowania oczywistej omyłki. Strona wyjaśniła, że nie domagała się sprostowania lecz usunięcia z postanowienia nieprawdziwych twierdzeń. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu postanowienia. Kolegium podniosło, że strona w podaniu z dnia 24 czerwca 2019 r. wprost i jednoznacznie żądała sprostowania postanowienia z dnia 13 maja 2019 r. poprzez usunięcie z postanowienia wskazanych treści. Kolegium podkreśliło również, że strona w zażaleniu na postanowienie o odmowie sprostowania aktu nie kwestionowała uznania przez organ I instancji jej wniosku za żądanie sprostowania postanowienia. Podkreślono, że kwalifikacja prawna wniosku została podniesiona przez stronę dopiero na etapie wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2167) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a." sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Przedmiotem kontroli sądowej I.M.(dalej jako - "skarżący") uczynił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 września 2019 r., sygn. akt [...] utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. z dnia 27 czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania postanowienia. Sąd kontrolując legalność zaskarżonego postanowienia stwierdził, że odpowiada ono przepisom obowiązującego prawa, wobec czego brak jest podstaw do wyeliminowania go z obrotu prawnego. Zdaniem Sądu orzekającego, organy prawidłowo zakwalifikowały wniosek skarżącego i A K. M. jako wniosek o sprostowanie postanowienia Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. z dnia 13 maja 2019 r., nr [...] o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. Po pierwsze - wnioskodawcy zatytułowali swoje pismo jako "Podanie o sprostowanie [...]" i domagali się "skorygowania wydanego postanowienia [...] z dnia 2019.05.13", zatem sama treść podania wskazywała, że strona wnioskująca domagała się sprostowania postanowienia ("poprzez usunięcie z niego nieprawdziwych/kłamliwych zapisów..."). Po drugie - przedmiotowe podanie nie mogło być zakwalifikowane jako inne pismo, jak chociażby zażalenie na postanowienie z dnia 13 maja 2019 r. o odmowie wydania zaświadczenia, albowiem podanie zostało złożone w dniu 25 czerwca 2019 r., a więc po upływie terminu do wniesienia zażalenia. W świetle art. 113 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. Przepisy tego artykułu znajdują odpowiednie zastosowanie do postanowień (art. 126 k.p.a.). Oczywista omyłka pisarska polega na błędnym wpisaniu jakiegoś słowa lub słów bądź ich pominięciu, a także widoczne i niezgodne z zamierzonym niewłaściwe użycie wyrazu. Omyłka pisarska to taki wyraz, który omyłkowo znalazł się w treści decyzji administracyjnej lub omyłkowo nie znalazł się w treści, a znaleźć się powinien, a także mylne użycie wyrazu. Zwrócić należy uwagę, że kwalifikacja charakteru omyłek pisarskich, jak i rachunkowych, zawsze musi być dokonywana na podstawie konkretnej sprawy. W ocenie Sądu orzekającego, wada aktu administracyjnego podlegająca sprostowaniu nie może dotyczyć materialnej jego treści i musi charakteryzować się oczywistością. Zatem nie mogą podlegać sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. błędy i omyłki istotne, których dopuszczono się w stosowaniu prawa, ustalaniu stanu faktycznego i jego kwalifikacji prawnej oraz ustalenia konsekwencji prawnych zastosowania określonej normy prawnej. Nie ulega wątpliwości, że to, co może być uznane za oczywiste w jednym układzie stosunków faktycznych, może tę cechę stracić, gdy układ ów ulega zmianie, choćby w relatywnie niewielkim stopniu. Pojęcie "oczywistej omyłki", ma wszak charakter niedookreślony, odsyłający do systemu pojęć i ocen pozaprawnych, wyłączający w konsekwencji automatyzm przyjmowanych kryteriów na rzecz pewnej elastyczności, pozwalającej urealnić dokonywaną kwalifikację prawną i dopasować ją do różnych, nierzadko niepowtarzalnych i jednostkowych aspektów badanej sytuacji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt I FSK 732/07; z dnia 27 sierpnia 2014 r., sygn. akt II OSK 1400/14; z dnia 31 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 2011/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Stwierdzić zatem należy, że przedmiotem sprostowania na podstawie art. 113 § 1 k.p.a. nie mogą być mylne ustalenia faktyczne organu. Tryb sprostowania oczywistych omyłek w treści postanowienia nie może bowiem służyć weryfikacji merytorycznego rozstrzygnięcia kwestii, której dotyczy to postanowienie. Tryb ten nie może bowiem zastępować postępowania instancyjnego. Jednocześnie podstawowym wyznacznikiem oczywistości omyłki pozostaje możność natychmiastowego i niepozostawiającego jakichkolwiek wątpliwości wykrycia uchybienia w drodze nawet powierzchownego zestawienia treści rozstrzygnięcia z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. W realiach niniejszej sprawy skarżący zarzucił organowi umieszczenie "nieprawdziwych/kłamliwych zapisów" w postanowieniu Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. z dnia 13 maja 2019 r. Skarżący domagając się sprostowania postanowienia zmierzał w rzeczywistości do podważenia ustaleń faktycznych poczynionych przez organ wydający to postanowienie. Mianowicie, w ocenie strony wnioskującej, organ nieprawidłowo uznał, że w postanowieniu Sądu Rejonowego w K. z dnia 19 lutego 2016 r., sygn. akt [...] udzielono zabezpieczenia interesom ich małoletniego syna poprzez umieszczenia go w placówce "A" w K. , podczas gdy z treści postanowienia Sądu Rejonowego w K. wynikało, że ich syn został umieszczony w placówce socjalizacyjnej w K. . Kwestionowanie ustaleń faktycznych oraz merytorycznej zasadności wydanych rozstrzygnięć organów administracji publicznej odbywa się w drodze właściwych środków zaskarżenia. W przedmiotowej sprawie skarżący, jak i A K. M. , nie zaskarżyli postanowienia Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. z dnia 13 maja 2019 r. o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. W konsekwencji argumentacja, która powinna znaleźć swoje miejsce w zażaleniu na ww. postanowienie, a stała się podstawą podania o sprostowanie tego postanowienia, nie mogła zostać uwzględniona. Prawidłowo zatem organ II instancji przyjął, że żądanie zawarte w podaniu z dnia 24 czerwca 2019 r. jest - w istocie - zakwestionowaniem treści uzasadnienia orzeczenia organu administracji z dnia 13 maja 2019 r. i tym samym zakwestionowaniem poprawności merytorycznej postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Należy też zgodzić się z organem odwoławczym, że instytucja sprostowania uregulowana w przepisach art. 113 k.p.a. nie służy poprawianiu wad merytorycznych rozstrzygnięcia. Niedopuszczalne jest usuwanie w tym trybie fragmentów uzasadniania lub zmiana ich treści. Podważaniu treści merytorycznych postanowienia, także w zakresie uzasadnienia służy wyłącznie instytucja zażalenia, z której w realiach tej sprawy nie skorzystano. W tej sytuacji, uznając, że nie zaszły przesłanki do sprostowania postanowienia Dyrektora Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w K. z dnia 13 maja 2019 r. w sposób zawarty w podaniu z dnia 24 czerwca 2019 r., Sąd orzekający uznał, że zaskarżone postanowienie - utrzymujące w mocy postanowienie odmawiające sprostowania przedmiotowego postanowienia - zostało wydane zgodnie z prawem. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę jako bezzasadną oddalił.