III SA/Gd 587/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2017 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 13 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia 31 sierpnia 2016 r. Wójt Gminy odmówił przyznania A. M. zasiłku celowego na całkowite pokrycie kosztu zakupu niezbędnych leków i całkowite pokrycie kosztów wykonania niezbędnych badań specjalistycznych. W uzasadnieniu wskazano, że A. M. zwrócił się o przyznanie wyżej wymienionych świadczeń podając, że cierpi na długotrwałe choroby wymagające częstych wizyt lekarskich, badań specjalistycznych i przyjmowania leków. Dołączył zaświadczenia lekarskie o stanie zdrowia oraz orzeczenie o niepełnosprawności. W dniu 1 lipca 2016 r. wezwano stronę do sprecyzowania podania. W dniu 8 lipca 2016 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy. W dniu 25 lipca 2016 r. strona w odpowiedzi na wezwanie stwierdziła, że nie jest w stanie sprecyzować podania o pomoc. W dniu 29 lipca 2016 r. ponownie wezwano stronę do sprecyzowania podania przez wskazanie o jaki rodzaj świadczenia wnioskuje, przedłożenia zaświadczenia określającego niezbędne badania specjalistyczne jakie strona ma wykonać wraz z ich kosztem oraz określenie niezbędnych leków wraz z ich kosztem. W dniu 23 sierpnia 2016 r. strona w odpowiedzi oświadczyła, że nie jest obecnie w stanie sprecyzować podania. Organ wskazał, że z uwagi na fakt nie osiągania dochodu stronie przysługuje prawo do świadczeń z pomocy społecznej , jednak odmówił przyznania świadczenia, bowiem po dwukrotnym wezwaniu strona nie dokonała sprecyzowania podania o pomoc. Nie zrobiła tego także podczas wywiadu środowiskowego – nie wskazała, jakie badania ma wykonywać i jakie leki musi przyjmować. W ten sposób strona uniemożliwiła organowi ustalenie rodzaju i rozmiaru pomocy. Organy administracji nie mogą dokonywać swobodnej kwalifikacji przedmiotu żądania, a mimo wezwań nie uzyskano sprecyzowania stanowiska strony. Organ wskazał, że "niezbędność" oznacza , że dana potrzeba ma wystąpić obecnie i bez jej zaspokojenia nie jest możliwe prawidłowe funkcjonowanie. Skoro strona nie sprecyzowała swoich oczekiwań, to potrzeby strony nie są dla niej niezbędne. Organ wskazał też, że strona korzysta z innych form pomocy- zasiłku okresowego, zasiłków celowych na realizację recept, leczenie i zakup żywności. A. M. wniósł od tej decyzji odwołanie zarzucając, że wezwania organu były bezzasadne, bowiem art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej obliguje organ do ustalenia rodzaju i formy świadczenia. Odpowiedzi na wezwania nie udzielał, bowiem nie miał wymaganych kosztorysów oraz środków na opłacenie środków transportu do podmiotów zapewniających takie kosztorysy. Sprecyzował podanie o pomoc przez przyznanie środków na zakup leków w kwocie 534 i 48 zł oraz kosztów wykonania rezonansu magnetycznego w wysokości 360 zł. Dołączył recepty i skierowania z adnotacjami o kosztach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 13 lutego 2017 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy wskazał, że decyzja w przedmiocie przyznania zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Pomoc społeczna ma zaspokajać naprawdę niezbędne potrzeby życiowe w granicach posiadanych przez organy pomocy społecznej środków finansowych. Organ odwoławczy uznał, że mając na względzie żądania strony organ pierwszej instancji podjął wystarczające działania w celu ustalenia, jaki jest zakres wnioskowanej przez skarżącego pomocy. Od pierwszego wezwania skarżącego do dnia wydania decyzji minęło 60 dni. Był to wystarczający termin do ustosunkowania się do wezwań. Ponadto skarżący był poinformowany o skutkach zaniechania obowiązkowi współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, wynikających z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. W efekcie organ pozbawiony został możliwości zbadania zakresu oczekiwań wnioskodawcy, przez co nie był w stanie określić rodzaju i rozmiaru wnioskowanej pomocy. Strona także w toku aktualizacji wywiadu środowiskowego nie podała, jakie leki musi przyjmować i jakie badania specjalistyczne musi wykonać. Organ pierwszej instancji miał podstawy do przyjęcia, że potrzeby nie są niezbędne dla skarżącego, skoro ich nie określił i nie sprecyzował. Organ odwoławczy wskazał też , że skarżący korzysta z innych form pomocy. Decyzją z dnia 26.08.2016 r. przyznano mu 100 zł na częściowe pokrycie kosztu wykonania badania specjalistycznego oraz 100 zł na częściowe pokrycie kosztu zakupu niezbędnych leków, decyzją z dnia 17.06.2016r. przyznano 70,00 zł na częściowe pokrycie kosztu wykonania badania TK , 30 zł na częściowe pokrycie kosztu wykonania badania EEG, 50,00 zł na częściowe pokrycie kosztów wizyty w poradni okulistycznej oraz 80,00 zł na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków, decyzją z dnia 17.06.2016 r. przyznano 120,00 zł na częściowe pokrycie kosztu wykonania badań specjalistycznych głowy, 80,00 zł na badania USG i 100 zł na częściowe pokrycie kosztu zakupu leków. W związku z tym organ odwoławczy uznał, że organ pierwszej instancji działając w ramach uznania administracyjnego miał prawo odmówić wnioskowanego świadczenia. Ponadto kopie załączonych do odwołania recept przedstawiających zakres i wysokość przeprowadzenia wskazanego badania specjalistycznego jak i niezbędnych leków opatrzone są datami, które pozwalają na stwierdzenie, iż wbrew twierdzeniu skarżącego był on w stanie przedłożyć te dokumenty w dniu, w którym zwrócił się o przyznanie pomocy, tj. w dniu 30.06.2016r. Tym samym, skoro skarżący przed dniem 30.06.2016r dysponował skierowaniem na rezonans magnetyczny kręgosłupa szyjnego wraz z informacją o wysokości tego badania oraz receptami przedstawiającymi koszt realizacji zakupu leków, nie można uznać, że skarżący zaniechał obowiązkowi przedłożenia wymaganych dokumentów z przyczyn od niego niezależnych. A. M. wniósł skargę na w/w decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji, zarzucając naruszenie: – art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, art. 3 ust. 3, art. 7 pkt 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1-2, art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej; – art. 1 pkt 1, art. 7-8, art. 10 § 1 i 3, art. 35 § 3, art. 36 § 1, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.; – art. 30 Konstytucji RP. Zarzucił, że zaskarżona decyzja jest zaprzeczeniem idei pomocy społecznej i powoduje zaostrzenia chorobowe i życie w warunkach poniżej wszelkich norm. W ocenie skarżącego organ błędnie ustalił stan faktyczny w odniesieniu do współdziałania z pracownikiem socjalnym oraz że potrzeby nie są niezbędne dla skarżącego, co poskutkowało nie przyznaniem mu świadczenia. Ustosunkował się do obu wezwań organu I instancji i wyjaśnił, dlaczego nie sprecyzował podania, a ponadto przedłożył wraz z odwołaniem sprecyzowanie podania wraz z receptami i kosztorysem. Podniósł, że wadliwie przyjęto, że korzysta z innych form pomocy – w czerwcu 2016 r. nie otrzymał żadnej pomocy, wypłaty zasiłków za maj i czerwiec 2016 r. dokonano w sierpniu, a jego podania nie były rozpatrzone z przyczyn leżących po stronie organu w terminie określonym art. 35 k.p.a. Podniósł, że recepty wystawione w maju i czerwcu 2016 r. nie zawierały kosztorysów, które sporządzone zostały w późniejszych terminach. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie z powodu niezachowania terminu do jej wniesienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest bezzasadna. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że skarga została wniesiona z zachowaniem ustawowego terminu. W niniejszej sprawie termin do jej wniesienia nie mógł być bowiem liczony od dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego, a od dnia doręczenia postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 maja 2017 r. nr [...] odmawiającego uzupełnienia tej decyzji (art. 111 § 2 k.p.a.), co nastąpiło w dniu 5 czerwca 2017 r. Skarga została natomiast wniesiona w dniu 5 lipca 2017 r. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji stwierdzić należy, że wydana została ona w sprawie zasiłku celowego na pokrycie kosztów zakupu niezbędnych leków i badań specjalistycznych. Organy obu instancji stanęły na stanowisku, że nie wskazanie przez skarżącego konkretnych leków i badań specjalistycznych , lub też ich wskazanie po upływie znacznego czasu nie pozwala na uznanie , że została spełniona przesłanka zaistnienia niezbędnej potrzeby bytowej , konieczna dla przyznania zasiłku celowego. Wskazano również na brak współdziałania skarżącego w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Zasiłek celowy - zgodnie z art. 36 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( tj. Dz.U. z 2015 r. , poz.163 ze zm., dalej jako "ustawa"), jest jednym ze świadczeń z pomocy społecznej, który - w myśl art. 39 ust. 1 ustawy - może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej. Zasiłek celowy przyznawany jest zawsze na określony cel, co wynika już z jego nazwy i ma on charakter pomocy doraźnej. Nadmienić należy, że skarżący korzysta ze świadczeń pomocy społecznej. W niniejszej sprawie skarżący złożył w dniu 30 czerwca 2016 r. wniosek o przyznanie świadczeń na pokrycie kosztu zakupu leków i badań specjalistycznych. Mimo obszerności wniosku skarżący nie wskazał konkretnie, jakie leki powinien wykupić i jakie badania powinien wykonać. Podczas aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniu 8 lipca 2016 r. skarżący także nie wskazał konkretnych leków i badań, stwierdził jedynie, że będzie precyzował podanie. Skarżący dwukrotnie został wezwany przez organ pierwszej instancji do przedłożenia zaświadczenia określającego niezbędne leki i badania specjalistyczne, których wniosek dotyczy wraz z ich kosztem. Skarżący w odpowiedzi wskazywał jedynie, że nie uzyskał jeszcze aktualnych kosztorysów. Dopiero po wydaniu przez organ pierwszej instancji decyzji z dnia 31 sierpnia 2016 r. skarżący do odwołania wniesionego w dniu 29 września 2016 r. dołączył dwie recepty z dnia 24 czerwca 2016 r. z ręcznie naniesioną adnotacją dotyczącą kosztu realizacji recept oraz skierowanie na MR kręgosłupa z dnia 24 maja 2016 r. z ręcznie naniesioną adnotacją dotyczącą kosztu badania. W niniejszej sprawie poza sporem była okoliczność, że skarżący spełniał kryterium dochodowe do otrzymania świadczeń z pomocy społecznej, jednak nie oznacza to , że w każdym przypadku spełniania kryterium dochodowego świadczenia te muszą być udzielone. W ocenie Sądu organy zasadnie uznały, że okoliczności niniejszej sprawy nie pozwalają na uznanie, że wniosek skarżącego dotyczył zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu przepisu art. 39 ust. 1 ustawy. Zasadnie też uznały, że skarżący nie współdziałał w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Podkreślenia wymaga, że organy udzielające pomocy dysponują przy jej udzielaniu środkami publicznymi. Choć mają one obowiązek udzielania pomocy, są zobowiązane do czynienia tego nie w sposób dowolny, ale zgodny z przepisami ustawy. Ta nakłada jednak nie tylko na organy, ale i na wnioskodawców pewne obowiązki. Jednym z nich jest obowiązek współdziałania z organem pomocy społecznej , określony art. 4 ustawy. Przepis ten stanowi, że osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Z kolei art. 11 ust. 2 ustawy stanowi, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny (...) w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej (...) mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia (...). O treści tego przepisu skarżący został pouczony w toku niniejszego postępowania. Zauważyć należy, że obie recepty wystawione zostały w dniu 24 czerwca 2016 r., a skierowanie na MR kręgosłupa- w dniu 24 maja 2016 r. Tak więc nie tylko w czasie aktualizacji wywiadu środowiskowego, nie tylko w czasie otrzymania wezwań dotyczących sprecyzowania wniosku, ale już w dniu składania wniosku skarżący dysponował wiedzą, jakie leki ujęto w receptach i jakie badanie wskazano na skierowaniu. Mimo to skarżący nie podał , o jakie leki i o jakie badanie chodzi, a dopiero w dniu 29 września 2016 r. przedłożył kserokopie recept i skierowania organowi odwoławczemu. Nie można podzielić stanowiska skarżącego, że żądanie sprecyzowania podania było bezzasadne i niezrozumiałe z uwagi na to, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy organy zobowiązane są ustalić rodzaj, formę i rozmiar świadczeń odpowiednio do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Przepis art. 3 ust. 3 ustawy stanowi, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Jednak to skarżący powinien poinformować organy o tych okolicznościach – w tym przypadku o konkretnych lekach i konkretnych badaniach, w związku z którymi domagał się przyznania zasiłku celowego. Choć skarżący stoi na stanowisku, że leki i badania specjalistyczne były niezbędne z uwagi na stan jego zdrowia, nie tylko nie dołączył do wniosku ( kserokopii) recept i skierowania na badanie , ale nawet nie wskazał w nim nazw leków i nie określił rodzaju badania specjalistycznego. Także po wezwaniach organu nie podał tych informacji, powołując się na brak możliwości uzyskania "kosztorysów". Zauważyć należy, że obecnie w każdej aptece możliwe jest uzyskanie informacji o cenie leku, nawet jeżeli apteka w danym momencie lekiem nie dysponuje. Informacje o cenach leków dostępne są też w Internecie. Informacje o cenie badania można z kolei uzyskać telefonicznie. Skarżący informacje takie mógł uzyskać i przedstawić wraz ze złożeniem wniosku o zasiłek celowy, a ewentualnie w dalszej kolejności starać się o potwierdzenie tych informacji w formie pisemnej. Skoro jednak skarżący nie wskazał przez bardzo długi czas od złożenia wniosku nawet nazw konkretnych leków i rodzaju badania, mimo że dysponował odpowiednimi receptami i skierowaniem, organy miały prawo uznać, że wniosek skarżącego nie dotyczył zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej w rozumieniu przepisu art. 39 ust. 1 ustawy oraz że nie współdziałał w rozwiązywaniu swej trudnej sytuacji życiowej. Nadmienić należy, że za takie współdziałanie nie można uznać pism skarżącego informujących o tym, że z przyczyn od niego niezależnych nie może uzyskać "kosztorysów" sporządzonych przez "właściwy podmiot". Mając na uwadze powyższe Sąd, nie podzielając zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów postępowania i naruszenia prawa materialnego, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.