III SA/Gd 589/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2015 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 27 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej wymierzenia kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącego M. P. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 25 listopada 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta nałożył na M. P. karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia. W dniu 20 lutego 2015 r. do organu pierwszej instancji wpłynęło odwołanie M. P. (dalej zwanego: "stroną", "skarżącym") od powyższej decyzji. W odwołaniu zawarł wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2015 r. sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 58 i art. 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – dalej: "k.p.a.", odmówiło stronie przywrócenia terminu od złożenia odwołania. W uzasadnieniu organ drugiej instancji wskazał, że adres zameldowania i zamieszkania strony to ul. [...] w G.. Zgodnie z oświadczeniem strony, o wydaniu decyzji dowiedziała się w dniu 19 lutego 2015 r. zapoznając się z aktami sprawy. Twierdziła, że w okresie od 25 listopada 2014 r. do 21 grudnia 2014 r. wyjeżdżała służbowo i pomieszkiwała u swoich rodziców z uwagi na lepsze możliwości komunikacyjne. Korespondencję przychodzącą na ww. adres odbierała jej matka. Nie stwierdziła ona jednak, by w skrzynce pocztowej znajdowało się zawiadomienie o pozostawieniu w placówce pocztowej przesyłki zawierającej decyzję. Wiedzę o toczącym się postępowaniu strona powzięła dopiero w dniu 12 lutego 2015 r. Kolegium podkreśliło, że zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wnoszący podanie musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie oraz wykazać, że nie udało mu się tego dokonać mimo dołożenia należytej staranności. Przywrócenie terminu wiąże się z takimi sytuacjami, kiedy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przykładowo można wymieniu tu np. obłożną czy nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, wadliwe doręczenie pisma stronie, przerwa w komunikacji, powódź, pożar. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Zgodnie z art. 58 § 2 k.p.a. prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. W ocenie organu odwoławczego okoliczności wskazane przez stronę nie mogą zostać uznane za świadczące o braku winy w niedochowaniu terminu. Na wstępie wskazał, że decyzja organu pierwszej instancji została wysłana na adres: ul. [...] w G.. W dniu 2 grudnia 2014 r. list zawierający decyzję został po raz pierwszy awizowany. Po upływie 7 dni - 10 grudnia 2014 r. list został awizowany powtórnie. Po upływie 14 dni od dnia pozostawienia pierwszego awiza list został zwrócony do organu pierwszej instancji z adnotacją "nie podjęto w terminie". Został zatem zachowany tryb tzw. doręczenia zastępczego, który przewidziany jest w art. 44 k.p.a., i doręczenie należy uznać za skuteczne. Twierdzenie strony o niedoręczeniu decyzji jest zatem bezpodstawne. Stanowiska takiego nie mogą zmienić podnoszone przez nią okoliczności, tj. nieobecność w miejscu zamieszkania we wskazanym okresie oraz brak zawiadomienia o miejscu pozostawienia listu. W trakcie postępowania wcześniejsze pisma były odbierane przez matkę strony. Nie ulega zatem wątpliwości, że zarówno pisma poprzedzające wydanie decyzji, jak i sama decyzja, wysłane zostały na prawidłowy adres, wskazany przez stronę. Organ dodał, że staranność w prowadzeniu własnych spraw wymaga, by w przypadku dłuższej nieobecności w miejscu zamieszkania zadbać o to, by korespondencja była kierowana na inny adres (do korespondencji), bądź też była odbierana pod dotychczasowym adresem przez osobę upoważnioną. Ponadto w przypadku fikcji doręczenia, o jakiej mowa w art. 44 k.p.a. organ nie bada, czy strona otrzymała awizo, tylko czy spełnione zostały wymogi przewidziane przez ten przepis. Na znajdującej się w aktach kopercie są wszystkie wymagane adnotacje doręczyciela. Zauważył również, że strona nie zmieniła swojego adresu. Jej nieobecność w tym miejscu miała charakter czasowy. Nieprawdziwe pozostaje twierdzenie strony, że o postępowaniu w sprawie zajęcia pasa drogowego bez zezwolenia dowiedziała się dopiero w dniu 12 lutego 2015 r., ponieważ już w dniu 26 sierpnia 2014 r. jej matka odebrała zawiadomienie o wszczęciu postępowania. Strona otrzymała to zawiadomienie i odpowiedziała na nie pismem z dnia 27 sierpnia 2014 r. Mając na uwadze fakt, że przedmiotowa decyzja doręczona została prawidłowo (fikcja doręczenia), a okoliczności podnoszone przez stronę nie mogą zostać uznane za uniemożliwiające terminowe złożenie odwołania, Kolegium postanowiło odmówić przywrócenia terminu do złożenia odwołania. M. P. zaskarżył opisane wyżej postanowienie organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 58 i art. 59 k.p.a. polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu i uznaniu przez organ, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające przywrócenie terminu, 2. art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 78 k.p.a. polegające na pominięciu zawnioskowanych przez skarżącego wniosków dowodowych skutkujących brakiem rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że o decyzji Prezydenta Miasta z dnia 25 listopada 2014 r. o wymierzeniu mu kary pieniężnej za zajęcie pasa drogowego bez zezwolenia dowiedział się w dniu 12 lutego 2015 r. W dniu 19 lutego 2015 r. złożył wniosek o przywrócenie mu terminu do odwołania wraz z samym odwołaniem. W uzasadnieniu wniósł o dopuszczenie dowodów w celu uprawdopodobnienia, że do uchybienia terminu doszło na skutek okoliczności przez niego niezawinionych, tj. o przesłuchanie go w charakterze strony oraz przesłuchanie jego matki. Jego zdaniem organ rozstrzygający nie zapoznał się wnikliwie z treścią odwołania i przypisuje skarżącemu twierdzenia, których ten nigdy nie składał. W szczególności skarżący nie wskazywał, że o postępowaniu dowiedział się dopiero w dniu 12 lutego 2015 r., a jedynie utrzymywał, iż w tym dniu powziął wiedzę w zakresie istnienia ww. decyzji z dnia 25 listopada 2014 r. Wbrew twierdzeniom Kolegium nie zgłaszał zarzutu, że korespondencja była kierowana na niewłaściwy adres. Nieporozumieniem jest założenie, że skoro na zwróconej przesyłce zawierającej decyzję dokonano stosownych adnotacji potwierdzających daty awiz i okoliczność braku odbioru korespondencji, to powyższe świadczy o prawidłowości doręczenia i możliwości bezkrytycznego i bezwzględnego stosowania instytucji procesowej zwanej fikcją doręczenia. Trudno zgodzić się, że istotne w sprawie ustalenia zostały udowodnione w sposób niezbity i nie podlegający dyskusji. Sama instytucja określona w art. 44 k.p.a. wskazuje na możliwość jej wzruszalności i obalenia. Skarżący nie miał możliwości odbioru przesyłki – nawet przez upoważnioną osobę - bo w skrzynce pocztowej żadnego z awiz nie było. Rozumowanie organu jest pozbawione logiki. Jeśli, np. strona pod wskazanym adresem nie zamieszkiwała, a awiza były tamże pozostawione i przesyłka po dwukrotnym awizie została nadawcy zwrócona ze stosownymi adnotacjami, to w ślad za sposobem rozumowania organu należy uznać, ze strona mimo, iż tam nie mieszkała, to jednak tamże mieszkała i miała obowiązek korespondencję odebrać. Skarżący pod wskazanym adresem zamieszkiwał i zamieszkuje; korespondencję odbierała za niego matka i informowała go o niej. W okresie doręczania decyzji organu pierwszej instancji skarżący był na wyjeździe, ale jego matka była upoważniona do odbioru wszelkiej korespondencji, co czyniła też wcześniej. Z tych też powodów złożył wnioski dowodowe na okoliczność uprawdopodobnienia swoich twierdzeń. Dopiero przesłuchanie skarżącego oraz jego matki pozwoliłoby organowi na ustalenie, czy rzeczywiście przesyłka była w sposób prawidłowy awizowana. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego organ miałby podstawy do twierdzenia, czy zeznania są wiarygodne czy też nie oraz czy w sprawie zachodzą przesłanki uzasadniające zastosowanie fikcji doręczenia. Organ zaniechał tych czynności wskazując, że nie bada tego w związku z dokonanymi przez doręczającego adnotacjami. Zatem w jakiej procedurze powyższe ma być ustalone jak nie w drodze przesłuchania osób zainteresowanych ? W tych okolicznościach należy uznać, ze organ odwoławczy nie przeprowadził żadnego postępowania uniemożliwiając skarżącemu uprawdopodobnienie okoliczności, na które się powołuje i których zaistnienie skutkowało uchybieniem terminowi do złożenia odwołania. Odmowa przywrócenia terminu nastąpiła bez merytorycznego rozpoznania wniosku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżący złożył odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji oraz jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Organ odwoławczy wydał w dniu 27 kwietnia 2015 r. dwa postanowienia dotyczące odwołania od decyzji z dnia 25 listopada 2014 r.. Postanowieniem nr [...] stwierdzono uchybienie terminu do wniesienia odwołania, zaś zaskarżonym postanowieniem nr [...] organ odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekając o odmowie przywrócenia terminu do złożenia odwołania w podstawie prawnej wskazało art. 58 i 59 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., 267 ze zm.), zwanej dalej "k.p.a.". Stosownie do art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Cytowane przepisy określają przesłanki jakie muszą być spełnione, aby organ mógł przywrócić termin do wniesienia odwołania. W art. 58 § 1 k.p.a. ustawodawca użył sformułowania "jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy". Oznacza to, że strona ubiegająca się o przywrócenie terminu nie musi w sposób procesowy udowodnić braku winy, powinna natomiast uprawdopodobnić zaistnienie okoliczności, które uniemożliwiły jej dokonanie czynności w terminie. Ocena tych okoliczności należy do organu i musi uwzględniać dany przypadek. Skarżący wywodził w swoim wniosku, jak również w odwołaniu, że doręczenie decyzji z dnia 25 listopada 2014 r. było nieprawidłowe, bowiem w skrzynce pocztowej żadnego z awiz nie było. Wobec powyższego organ w pierwszej kolejności winien był rozważyć, kiedy doszło do skutecznego doręczenia skarżącemu decyzji, od której złożył odwołanie. W ocenie Sądu ma rację skarżący twierdząc, że doręczenie decyzji organu pierwszej instancji z dnia 25 listopada 2015 r. nie było skuteczne. Przesyłka zawierająca decyzję organu pierwszej instancji, nie została doręczona z zachowaniem warunków określonych w art. 44 k.p.a.. Z akt administracyjnych, w szczególności zaś ze zwrotnego potwierdzenia odbioru nie wynika, aby skarżącemu zostało pozostawione zawiadomienie o miejscu i terminie możliwego odbioru decyzji w placówce pocztowej. Takie stanowisko Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie wyraził w wyroku z dnia 10 września 2015r., sygn. akt III SA/Gd 590/15 orzekając o uchyleniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 27 kwietnia 2015 r., nr [...], którym organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z akt sprawy wynika, że skarżący w dniu 12 lutego 2015 r. odebrał upomnienie wzywające go zapłaty kary pieniężnej nałożonej decyzją organu pierwszej instancji, zaś w dniu 19 lutego 2015 r. zapoznał się z aktami sprawy zakończonej ww. decyzją, w tym zapoznał się z jej treścią. Skarżący złożył odwołanie w dniu 20 lutego 2015 r., tym samym zachował termin, o którym mowa w art. 129 § 2 k.p.a. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że wydane postanowienie o odmowie przywrócenia skarżącemu terminu do wniesienia odwołania od decyzji z dnia 25 listopada 2014 r. było nieprawidłowe i nie odpowiada prawu. Mając na względzie przytoczone okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.