III SA/Gd 592/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik – Grzanka po rozpoznaniu w dniu 13 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 12 maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie stwierdzenia utraty ważności poświadczenia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych postanawia: odmówić A Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wydanym w dniu 14 lipca 2014 r. pełnomocnik skarżącej A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w G. został wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Wnioskiem datowanym na dzień 28 lipca 2014 r. skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego oświadczenia o majątku i dochodach wynikało, że kapitał zakładowy spółki wynosi 990.000 zł. Wartość środków trwałych spółki według bilansu za ostatni rok wynosi 1.641.250,63 zł. W 2013 r. spółka osiągnęła zysk netto na poziomie 944.468,46 zł. Na rachunku bankowym spółki (na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy) znajdowało się 199.232,55 zł. Uzasadniając wniosek spółka wskazała, że jej kondycja finansowa jest trudna, czego dowodem jest strata z prowadzonej działalności gospodarczej w pierwszym półroczu roku 2014 na poziomie 192.898,44 zł. W związku z przedmiotową sytuacją spółka nie jest w stanie wygospodarować środków na uiszczenie wpisów od wszystkich 27 skarg, które zostały wniesione do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Dzięki wszelkim staraniom spółka zdołała opłacić wpisy w 14 z 27 prowadzonych postępowań. Spółka w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do przedłożenia dodatkowych dokumentów przedłożyła sprawozdanie finansowe za rok obrotowy 2013, sprawozdanie zarządu spółki z jej działalności w roku 2013, rachunek zysków i strat oraz bilans za rok 2013, rachunek przepływów pieniężnych od 1 stycznia 2012 r. – 31 grudnia 2013 r., wyciągi z rachunku bankowego przedstawiające zestawienie transakcji na rachunku w okresie czerwiec – lipiec 2014 r. (z przedłożonych dokumentów wynikało, że spółka w dniu 18 czerwca 2014 r. otworzyła lokatę na kwotę 1.400.000 zł; z kolei saldo przedmiotowego rachunku bankowego na dzień 31 lipca 2014 r. wynosiło 194.800,82 zł), deklaracje CIT – 8 za rok 2013; deklaracje VAT – 7 za miesiące kwiecień - czerwiec 2014 r., oświadczenie z dnia 14 sierpnia 2014 r. o nieposiadaniu rachunków maklerskich oraz papierów wartościowych, braku wymagalnych należności spółki względem podmiotów trzecich (w tym ZUS, urzędu skarbowego, izby skarbowej, izby celnej i banków) oraz w przedmiocie braku prowadzonych względem spółki postępowań egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia 9 września 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania spółce prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym od powyższego postanowienia sprzeciwie spółka podkreśliła, że w związku z 27 toczącymi się obecnie w sądzie postępowaniami łączy się konieczność ponoszenia przez stronę wysokich kosztów sądowych. Ze sprawozdania finansowego za rok 2014 r. (za okres od stycznia do czerwca 2014 r.) wynika zaś, że skarżąca poniosła stratę podatkową w wysokości 192.989 zł. Tak wysoka strata wykazana w krótkim okresie sprawozdawczym wskazuje w ocenie spółki, że poniesienie dodatkowych kosztów w postaci uiszczenia wpisów od 27 skarg, dodatkowo przyczyni się do uszczuplenia jej aktywów. Spółka podkreśliła, że tak duża strata wynika z prowadzonej działalności gospodarczej, która została ograniczona przez wadliwie wprowadzone przepisy ustawy o grach hazardowych. Porównując przychody netto skarżącej za rok 2013 z przychodami w roku bieżącym widać, że uległy one znacznemu zmniejszeniu. Zwiększyły się natomiast zobowiązania spółki. Sytuacja strony uległa znacznemu pogorszeniu w krótkim okresie sprawozdawczym, a uiszczenie wpłat od wszystkich skarg spowoduje realne zagrożenie dla jej bytu gospodarczego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W myśl art. 245 § 3 ww. ustawy prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei art. 246 § 2 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi, iż osobie prawnej, także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, jeżeli ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Należy wskazać, że cytowane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego, zawartej w art. 199 ww. ustawy. Co istotne, w przypadku osób prawnych ubiegających się o przyznanie prawa pomocy (art. 246 § 2 ww. ustawy) ustawodawca zastrzegł jedynie możliwość jego przyznania, na co wskazuje zwrot "prawo pomocy może być przyznane". Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy z jednej strony uwzględnić wysokość kosztów postępowania, jakie strona musi ponieść, a z drugiej jej sytuację finansową. Skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym przez zwolnienie od kosztów sądowych. W przedmiotowej sprawie koszty sądowe, do uiszczenia których wezwano spółkę wynoszą jak dotąd 200 zł (§ 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.). W ocenie Sądu stwierdzona w niniejszym postępowaniu wysokość aktywów spółki, a przede wszystkim stan sald na rachunku bankowym umożliwiają jej poniesienie kosztów sądowych w sprawie, w tym wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Spółka prowadzi działalność gospodarczą związaną z grami losowymi i zakładami wzajemnymi. Ze złożonego wniosku oraz załączonych dokumentów źródłowych, w tym tych dołączonych do sprzeciwu wynika, że niezależnie od poniesionej w 2014 r. w okresie od stycznia do czerwca straty z działalności gospodarczej i nieuzyskania w tym okresie przychodów, skarżąca, co zresztą sama przyznaje, posiada aktywa. Ze sprawozdania finansowego za pierwsze półrocze 2014 r. wynika, że wartość tych aktywów jest znaczna i porównywalna z sytuacją z roku 2013 r., w którym spółka posiadała aktywa o łącznej wartości 4.315.437,62 zł i uzyskała zysk netto z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 944.468,46 zł. Na dzień 30 czerwca 2014 r. wartość aktywów trwałych spółki wyniosła 1.603.982,24 zł, a aktywów obrotowych 2.527.726,18 zł. W ramach aktywów obrotowych wyszczególniono kwotę 1.803.248,51 zł posiadanych przez spółkę krótkoterminowych inwestycji oraz kwotę 74.396,60 zł krótkoterminowych należności. Konieczne jest podkreślenie, że spółka dysponuje znacznymi środkami pieniężnymi zdeponowanymi na rachunku bankowym. Wynika to wprost z wyciągów bankowych za okres czerwiec – lipiec 2014 r. Z przedłożonych dokumentów wynika również, że spółka w dniu 18 czerwca 2014 r. otworzyła lokatę na kwotę 1.400.000 zł, a mimo to saldo rachunku bankowego na dzień 31 lipca 2014 r. wynosiło 194.800,82 zł. Spółka nie przedstawiła dokumentów, które wskazywałby, że jej rachunek bankowy został w jakikolwiek sposób zablokowany czy zabezpieczony. Oznacza to, że spółka nie ma przeszkód, by dysponować posiadanymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na koszty zainicjowanych postępowań sądowoadministracyjnych. Skarżąca nie wskazała także, iż z uwagi na złą sytuację finansową zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej bądź złożono wniosek o ogłoszenie jej upadłości. Skarżąca funkcjonuje w obrocie gospodarczym, co wiąże się z koniecznością regulowania zobowiązań natury publicznoprawnej jak i prywatnoprawnej. Powstanie straty bilansowej za pierwsze półrocze 2014 r. nie oznacza jeszcze utraty możliwości płatniczych. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz załączonych dokumentów źródłowych wynika, że spółka prowadzi działalność gospodarczą oraz posiada środki na rachunku bankowym. Brak jest przy tym jakichkolwiek informacji o ewentualnych ograniczeniach co do dysponowania tymi środkami oraz utracie płynności finansowej. Powyższej oceny nie zmienia okoliczność wniesienia przez spółkę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku 27 skarg na decyzje Dyrektora Izby Celnej w sprawach stwierdzenia utraty ważności poświadczenia rejestracji automatów do gier o niskich wygranych oraz możliwość powstania w związku z tym obowiązku poniesienia kosztów sądowych. Podkreślenia wymaga, że wpisy w takich sprawach nie są stosunkowe, lecz stałe (200 zł), wobec czego suma wpisów od wszystkich skarg to kwota 5.400 zł. Z uwagi na wysokość posiadanych przez spółkę środków na rachunku bankowym nie może być w ocenie Sądu mowy o tym, że uiszczenie przez spółkę takiej kwoty spowoduje "realne zagrożenie dla jej bytu gospodarczego" . W tym stanie rzeczy nie sposób uznać, że spółka nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, albowiem posiadany przez nią majątek i środki pieniężne pozwalają na pokrycie pełnych kosztów sądowych. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.