III SA/Gd 595/12

WyrokWSA w Gdańsku2012-11-23

Skład orzekający: Felicja Kajut, Anna Orłowska, Jolanta Sudoł

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Wojewódzki Sąd Administracyjny może zasądzić odszkodowanie lub nakazać natychmiastową wypłatę zaległych świadczeń z funduszu alimentacyjnego?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie posiada kompetencji do zasądzania odszkodowań ani do wydawania poleceń natychmiastowej wypłaty zaległych świadczeń. Jego rolą jest kontrola legalności działania administracji publicznej. W niniejszej sprawie, zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uchylająca decyzję organu pierwszej instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia, została uznana za zgodną z prawem, ponieważ organ pierwszej instancji nie wyjaśnił dostatecznie stanu faktycznego sprawy.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która uchyliła decyzję Prezydenta Miasta o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Organ pierwszej instancji uchylił świadczenie z powodu zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący podniósł, że nie składał wniosku o zawieszenie i nie otrzymał wezwania do złożenia oświadczeń. SKO uchyliło decyzję organu I instancji, wskazując na błędy proceduralne i konieczność ponownego wyjaśnienia stanu faktycznego. Skarżący wniósł skargę do WSA, domagając się natychmiastowej wypłaty świadczeń, odszkodowania i zwrotu kosztów.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.) Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2012 r. sprawy ze skargi P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 16 kwietnia 2012 r., Prezydent Miasta, powołując art.104 i 163 kpa w zw. z art. 1a, art. 19 ust.1, art.24 ust.1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ( j. t. Dz. U. Nr 1 z 2009 r., poz.7) postanowił uchylić od kwietnia 2012 r. [...] z dnia 13.03.2012 r. przyznającą P. L. świadczenie z funduszu alimentacyjnego. Uzasadniając swoją decyzję organ podał, że na podstawie wskazanej decyzji [...] z dnia 13.03.2012 r. przyznano P. L. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od 1 marca 2012 r. do 31 sierpnia 2012 r. Zgodnie z art. 24 ust. 1 cyt. ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, organ właściwy wierzyciela oraz marszałek województwa mogą bez zgody osoby uprawnionej albo jej przedstawiciela ustawowego zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń, egzekucja stała się skuteczna, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego albo osoba nienależnie pobrała świadczenia. W dniu 13 kwietnia 2012 r. do organu wpłynęło postanowienie Komornika Sądowego z dnia 30.03.2012 r. o zawieszeniu na wniosek wierzyciela postępowania egzekucyjnego. W związku z tym od kwietnia 2012 r. decyzję uchylono. W odwołaniu od decyzji P. L. wniósł o jej uchylenie jako "krzywdzącej i o natychmiastowe przywrócenie prawa do świadczenia, stanowiącego jedyne źródło utrzymania skarżącego". Piszący podniósł, że nie składał wniosku o zawieszenie postępowania egzekucyjnego p-ko swemu ojcu – A. L., "pismo komornika w tej sprawie do piszącego nie dotarło, najwyżej sprawę przemilczał", a "postępowanie zostało przez komornika bezpodstawnie umorzone tylko z tej racji, że P. L. skończył "wczoraj" 18 lat". Zaskarżoną decyzją z dnia 16 maja 2012 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie m. inn. art. 138 § 2 kpa uchyliło w całości decyzję organu I instancji i sprawę przekazało temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając swoje stanowisko Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło przebieg postępowania przed organem I instancji i wskazało, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o niewłaściwą podstawę prawną oraz, że należy poddać w wątpliwość stwierdzenie organu I instancji, iż zawieszenie postępowania nastąpiło na wniosek wierzyciela, albowiem w cytowanym przez organ I instancji postanowieniu Komornika Sądowego jest mowa o tym, że P. L. nie złożył, w zakreślonym terminie, mimo wezwania, wymaganych oświadczeń. Następnie, cytując przepisy art. 21 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ,organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z ust. 2 tego przepisu, w przypadku udzielenia wyjaśnień świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłaca się od miesiąca, w którym wpłynęły wyjaśnienia, do końca okresu świadczeniowego, o ile osoba uprawniona nadal spełnia warunki do ich otrzymywania, ale przy ponownym rozpatrywaniu sprawy należy mieć na uwadze, czy istotnie doszło do odmowy udzielenia organowi prowadzącemu egzekucję wymaganych informacji, bowiem odwołujący się podnosi, że nie otrzymał wezwania do złożenia wymaganych oświadczeń, a w kancelarii Komornika stawiał się kilkakrotnie, a jeżeli doszło – to czy już oświadczenie zostało złożone. Na koniec zalecono ponowne rozpatrzenie i przeanalizowanie stanu sprawy oraz wszechstronne uzasadnienie zajętego stanowiska. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł P. L., który – przyznając, że "chociaż generalnie decyzja SKO jest pozytywna i zgodna z oczekiwaniami skarżącego, to z uwagi na eskalację szkody i sprawy nie cierpiące zwłoki" wskazuje, że brak w zaskarżanej decyzji: - stanowczego ponaglenia do załatwienia sprawy lub podjęcia działań naprawczych, - orzeczenie nie zawiera polecenia natychmiastowego wypłacenia skarżącemu świadczeń, - w decyzji nie ma mowy o "adekwatnej odpowiedzialności określonych osób oraz o konsekwencjach prawnych, dyscyplinarnych i cywilnych np. o odszkodowaniu za szkody i krzywdy wyrządzone uprawnionemu do świadczeń bezprawnie niewypłaconych P. L., - brak zrozumienia dla faktu, że pozytywna decyzja SKO zapadła w dniu 16 maja 2012 r., a nadano ją w UP dwa miesiące później – w dniu 9 lipca 2012 r., - nie odniesiono się w zaskarżonej decyzji do zażalenia P. L. z dnia 6.06.2012 r. w innej sprawie, na które skarżący nie uzyskał jeszcze odpowiedzi. Wniesiono o: 1.zalecenie natychmiastowej wypłaty na rzecz skarżącego należnych, zaległych od kwietnia 2012 r. świadczeń wraz z odsetkami ustawowymi za zwłokę, 2.zasądzenie od winnych nieprawidłowości na rzecz skarżącego odszkodowania w wysokości po 500 zł za każdy miesiąc zaległości w wypłacie należnych świadczeń, tj. na dzień wzniesienia skargi 1500 zł, 3.zwrotu kosztów poniesionych na skutek niewypłacenia periodycznych, należnych świadczeń alimentacyjnych, tj. kosztów zaciągniętej krótkoterminowej pożyczki, czyli na dzień wniesienia skargi kwoty 1085 zł; 4. całkowite zwolnienie skarżącego od kosztów postępowania. Uzasadniając zarzuty i wnioski skargi P. L. podniósł, że uzyskiwane z funduszu świadczenie (wobec uchylania się przez Ojca od obowiązku alimentacyjnego) było jedynym stałym dochodem skarżącego pozwalającym na utrzymaniu się przy życiu. Skarżący jest uczniem Technikum Informatycznego i nie ma możliwości ani umiejętności zarabiania pieniędzy, matka jest bezrobotna, wstrzymywanie wypłaty świadczeń z funduszu bardzo pogarsza sytuację materialną piszącego, który już dawno do MOPR w S. złożył dodatkowo wszelkie niezbędne dokumenty, oświadczenia i wnioski, a mimo to nie otrzymuje świadczeń. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest niezasadna. Na wstępie uzasadnienia Sąd wyjaśnia, że – ramach swych kompetencji – sąd administracyjny może uchylić zaskarżony akt ( w tym przypadku – decyzję administracyjną) jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżący – jak wynika z analizy treści skargi – zarzucił, że decyzja organu odwoławczego jest krzywdząca i nie zawiera wskazanych w skardze rozstrzygnięć, przez co rodzina skarżącego, a w szczególności sam skarżący, ma trudności w zaspokojeniu swoich potrzeb życiowych. Do skargi dołączone zostały dokumenty dotyczące innej sprawy administracyjnej, skarga zawiera żądanie zasądzenia na rzecz skarżącego odszkodowań i spowodowania "natychmiastowego wypłacenia zaległych świadczeń". Sąd nie może odnieść się do treści zażalenia dołączonego do skargi, bowiem dotyczy ono innej sprawy administracyjnej, wymagającej uprzedniego rozpatrzenia w postępowaniu administracyjnym. Sąd administracyjny nie zasądza odszkodowań ani nie ma kompetencji do "zalecenia natychmiastowego wypłacenia zaległych świadczeń". Podejmując działania prawne warto uprzednio dowiedzieć się, jakich rezultatów można po nich oczekiwać. Działając w ramach swych kompetencji Sąd zbadał, czy zaskarżana decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego narusza prawo w stopniu mającym wpływ na treść jej rozstrzygnięcia i ocenił, że podjęta decyzja jest zgodna z prawem. Przywołany jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji przepis, tj. - art. 138 § 2 k.p.a. stanowi, że "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". W niniejszej sprawie, jak wynika z akt, twierdzeniu skarżącego (podniesionemu w odwołaniu), że w chwili podejmowania decyzji przez organ I instancji nie istniała przyczyna uchylenia przyznanych świadczeń, przeciwstawione było twierdzenie zawarte w dokumencie – postanowieniu Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym, K. S. , z dnia 30.03.2012 r. [...] (wg odpisu znajdującego się w aktach administracyjnych na k-22), że postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone w części należności P. L. w związku z brakiem stosownego oświadczenia, do złożenia którego wzywano wierzyciela. Postanowienie, które, jak wynika z akt administracyjnych, wpłynęło do organu I instancji w dniu 13 kwietnia 2012 r. ( k-22 akt adm.) obligowało ten organ, w myśl art. 21 ust. 1 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j. t. Dz. U. Nr 1 z 2009 r., poz. 7 ze zm.) do podjęcia stosownego działania, bowiem, jak stanowi przepis: " wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego wstrzymuje się, jeżeli osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego: 1) odmówili udzielenia lub nie udzielili, w wyznaczonym terminie, wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń; 2) odmówili udzielenia organowi prowadzącemu postępowanie egzekucyjne informacji mających wpływ na skuteczność egzekucji lub udzielili informacji nieprawdziwych /..../". Podniesione w odwołaniu zarzuty spowodowały, że organ odwoławczy, po zapoznaniu się z dokumentami przedstawionymi przez odwołującego się, uchylił decyzję organu I instancji i polecił organowi I instancji " ponowne przeanalizowanie stanu faktycznego sprawy i wszechstronne uzasadnienie podjętej decyzji, po szczegółowym wyjaśnieniu i wskazaniu przesłanek, którymi organ będzie się kierował przy rozstrzyganiu sprawy i wyjaśnieniu wskazanych wątpliwości".( z uzasadnienia decyzji zaskarżonej). Wszystkie te okoliczności świadczą o tym , że uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji było uzasadnione, bowiem stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony oraz rozpatrzony w sposób dostateczny do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, na czym polega błąd zaskarżonej odwołaniem decyzji i jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrywaniu sprawy. Wskazówki organu odwoławczego zmierzają zatem do dokonania ustaleń faktycznych będących podstawą prawidłowej decyzji w kwestii świadczeń należnych skarżącemu. W świetle powyższego zarzuty skargi są nieuzasadnione bowiem pozostałe zarzuty podniesione przez P. L. nie mają prawnego znaczenia w tej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie stwierdziwszy naruszeń prawa, o jakich na wstępie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę P. L. oddalił, o czym orzeczono, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło