III SA/Gd 597/18
WyrokWSA w Gdańsku2018-11-29
Skład orzekający: Bartłomiej Adamczak, Felicja Kajut, Jolanta Sudoł
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ inspekcji sanitarnej może nałożyć opłatę za badania laboratoryjne i inne czynności przed wydaniem ostatecznej decyzji stwierdzającej naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych?Ratio decidendi
Organ inspekcji sanitarnej nie może nałożyć opłaty za badania laboratoryjne i inne czynności przed wydaniem ostatecznej decyzji stwierdzającej naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych. Opłata ta stanowi konsekwencję stwierdzonego naruszenia, a nie ekwiwalent za sam nadzór. Wydanie decyzji o opłacie przed prawomocnym rozstrzygnięciem w sprawie stwierdzenia naruszeń jest przedwczesne i stanowi naruszenie prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego utrzymującej w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego o nałożeniu na spółkę "A" opłaty w wysokości 590 zł za badania laboratoryjne. Badania te wykazały przekroczenie dopuszczalnych norm drgań na stanowiskach pracy. Spółka kwestionowała prawidłowość przeprowadzonych pomiarów oraz podstawę prawną nałożenia opłaty przed ostatecznym rozstrzygnięciem w sprawie stwierdzenia naruszeń.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądził od organu na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2018 r. sprawy ze skargi "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 11 czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za przeprowadzenie badań laboratoryjnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 15 marca 2018 r., nr [...]; 2. zasądza od [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego na rzecz skarżącej "A" Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w G. 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją z dnia 11 czerwca 2018 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia 15 marca 2018 r. o ustaleniu opłaty w wysokości 590 zł i nakazaniu jej zapłaty.
W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:
Decyzją z dnia 15 marca 2018 r. (nr [...]) Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny - działając na podstawie art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1261 ze zm. – dalej jako: "u.p.i.s."), rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 5 marca 2010 r. w sprawie sposobu ustalania wysokości opłat za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 36, poz. 203) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm. – dalej jako: "k.p.a.") - ustalił opłatę w wysokości 590 zł za badania laboratoryjne i nakazał zapłacić ją "A" Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w G. (zwanej dalej: "stroną" "skarżącą").
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu 23 stycznia 2018 r. upoważniony przedstawiciel organu, w ramach toczącego się postępowania dotyczącego stwierdzenia choroby zawodowej u byłego pracownika "A" Sp. z o.o., przeprowadził kontrolę sanitarną w zakładzie przy ul [...] w G., a pracownicy Laboratorium Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w G. (dalej także Laboratorium WSSE) wykonali pomiary drgań działających przez kończyny górne na organizm pracowników obsługujących szlifierki bębnowe "pucarki".
W dniu 30 stycznia 2018 r. wpłynęło do organu sprawozdanie z badań środowiska pracy Laboratorium WSSE nr [...]. W wyniku analizy tego sprawozdania stwierdzono, że pracownicy na sześciu z siedmiu skontrolowanych stanowisk pracy obsługi szlifierek bębnowych narażeni są na drgania działające na organizm człowieka przez kończyny górne o natężeniu wyższym niż normatywy określone w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 czerwca 2014 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (t.j.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1348). Stwierdzona nieprawidłowość stanowi naruszenie § 1 ust. 2 tegoż rozporządzenia.
Organ wskazał, że zgodnie z art. 36 ust. 1 u.p.i.s. za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Stosownie natomiast do art. 36 ust. 2 u.p.i.s. za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań.
W sprawie stwierdzono naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych, co stanowi to podstawę do nałożenia opłaty za wykonane czynności kontrolne i przeprowadzone badania.
Na wysokość opłaty mają wpływ koszty bezpośrednie zależne od czasu trwania czynności kontrolnych i prac biurowych wykonywanych przez upoważnionych pracowników organu, jak i koszt badań i pomiarów wykonywanych w celu kontroli spełnienia wymagań higienicznych. Koszty pośrednie stanowią narzut w wysokości 44 % kosztów bezpośrednich zgodnie z zarządzeniem nr [...] z dnia 24 kwietnia 2017 r. Dyrektora Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej ustalającym wysokość opłat za badania i inne czynności kontrolne. Wysokość opłaty w kwocie 590,13 zł ustalono zgodnie z rzeczywiście poniesionymi kosztami wg przedstawionej kalkulacji.
Organ wyjaśnił, że strona została zawiadomiona o postępowaniu w niniejszej sprawie pismem z dnia 6 lutego 2018 r., które otrzymała w dniu 7 lutego 2018 r. i skorzystała z możliwości zapoznania się z aktami sprawy w dniu 12 lutego 2018 r.
W dniu 14 marca 2018 r. strona złożyła wniosek o zawieszenie postępowania do czasu wydania opinii przez Polskie Centrum Akredytacji (PCA), do którego strona zwróciła się ze skargą na sposób wykonania pomiarów. Z uwagi na to, że opinia PCA nie ma charakteru zagadnienia wstępnego rozstrzyganego przez organ lub sąd, organ odmówił zawieszenia postępowania. Strona ponownie wniosła o odrzucenie sprawozdania z pomiarów wykonanych przez Laboratorium WSSE w G., nie przedstawiając jednocześnie żadnych nowych dowodów i wniosków.
Strona odwołała się od decyzji organu I instancji podnosząc, że organ oparł się wyłącznie na kwestionowanym przez nią sprawozdaniu z pomiarów drgań na stanowiskach szlifierek bębnowych nr [...].
Po rozpatrzeniu odwołania [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny decyzją z dnia 11 czerwca 2018 r. (nr [...]) utrzymał w mocy decyzję organ I instancji.
Organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie wskazując, że na podstawie przeprowadzonych w dniu 23 stycznia 2018 r. pomiarów drgań na stanowiskach szlifierek bębnowych zostało stwierdzone nieprzestrzeganie wymagań higienicznych i zdrowotnych. Badania wykazały przekroczenia wartości dopuszczalnych i postanowieniem organu I instancji z dnia 6 lutego 2018 r. zostały włączone do materiału dowodowego postępowania w sprawie poprawy warunków pracy w ww. zakładzie. Powyższe stanowiło podstawę do ustalenia opłaty za wykonane czynności kontrolne. Organ zaznaczył, że od decyzji organu I instancji z dnia 15 marca 2018 r. (nr [...]), nakazującej usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości oraz poprawę warunków pracy w zakładzie, strona złożyła odwołanie kwestionując metodykę pomiarową przeprowadzonych w dniu 23 stycznia 2018 r. pomiarów drgań. Organ II instancji prowadząc postępowanie odwoławcze od powyższej decyzji nie znalazł jednak powodu do kwestionowania pomiarów drgań na stanowiskach szlifierek bębnowych, które wykazały przekroczenia wartości dopuszczalnych i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W opinii organu odwoławczego, nieprzestrzeganie wymagań higienicznych i zdrowotnych w "A" Sp. z o.o. zostało potwierdzone przeprowadzonymi pomiarami, które niezaprzeczalnie wykazały przekroczenia dopuszczalnych wartości, a to z kolei uzasadniało wydanie przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego decyzji nr [...] z dnia 15 marca 2018 r. ustalającej opłatę za przeprowadzone czynności kontrolne.
"A" Sp. z o.o. zaskarżyła decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wnosząc o jej uchylenie w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:
art. 7 § 1 i 2, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na nie wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwieniu sprawy, w tym niewyjaśnieniu, czy dowód w postaci sprawozdania z badań nr [...] został przeprowadzony zgodnie z wymogami normy PN-EN ISO 5349-1,2;
art. 8 i art. 107 § 3 k.p.a. przez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, w szczególności niewyjaśnienie szczegółowych zastrzeżeń skierowanych do organu w odwołaniu z dnia 29 marca 2018 r.; odstąpienia bez uzasadnionej przyczyny od utrwalonej przez organ praktyki rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym poprzez uznaniowe traktowanie podmiotów akredytowanych, tj. w przypadku podmiotu akredytowanego, bezpośrednio podlegającemu organowi, skarga strony skarżącej nie podlega merytorycznemu rozpatrzeniu, natomiast organ wydał wcześniej decyzje kwestionującą sprawozdanie innego podmiotu akredytowanego;
§ 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy poprzez nieuprawnione samodzielne wskazanie czynnika szkodliwego oraz nieuprawnione zlecenie pomiarów;
art. 25 u.p.i.s. poprzez nadinterpretację pkt 4, tj. pobieranie próbek do badań laboratoryjnych.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że podczas przeprowadzania pomiarów wielokrotnie wskazywała na błędy w czynnościach pomiarowych oraz podnosiła zastrzeżenia dotyczące podstawy prawnej wykonywania pomiarów. W wyniku przeprowadzonej kontroli sporządzony został protokół [...] oraz protokół pobrania próbek. Protokół, po wniesieniu uwag i zastrzeżeń, został podpisany przez przedstawiciela zakładu, natomiast protokół pobrania próbek nie został podpisany przez przedstawiciela zakładu ponieważ zawierał szereg nieprawidłowości, tj.: zakład nie był zleceniodawcą pomiarów (to organ zlecił pomiary bez wiedzy i zgody strony naruszając tym samym § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy oraz art. 25 u.p.i.s.); pomiary nie zostały wykonane zgodnie z normą PN-EN ISO 5349-1,2 jak błędnie napisano; w protokole podano fałszywie, że informacji udzielał jako przedstawiciel klienta R. D. Nie jest on pracownikiem organu czyli zleceniodawcy; podczas pomiarów niewątpliwie doszło do zwiększenia narażenia pracowników zakładu na bezpośrednie zagrożenie wypadkiem, a takie postępowanie jest niedopuszczalne.
Skarżąca dalej wskazała m.in., że w dniu 5 marca 2018 r. strona zwróciła się do organu odwoławczego z prośbą o wyjaśnienia uwag i zastrzeżeń dotyczących przebiegu pomiarów, jednak odpowiedź była wymijająca i nie odnosiła się do merytorycznych zarzutów. W tej sytuacji należy przyjąć, że zaskarżona decyzja została oparta na kwestionowanym sprawozdaniu nr [...] i nadal nie wyjaśnia działań organu w dniu 23 stycznia 2018 r. Wskazała, że w dniu 29 marca 2018 r. skarżąca wniosła do [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego odwołanie od decyzji dokładnie i szczegółowo wskazując, jakie przepisy i normy zostały naruszone podczas kontroli w dniu 23 stycznia 2018 r. i w dalszym toku postępowania. Wyjaśniła, że w dniu 4 kwietnia 2018 r. złożyła ponownie uzupełniony wniosek do Polskiego Centrum Akredytacji o zbadanie zgodności przeprowadzonych pomiarów z normą PN-EN ISO 5349-1,2, zaś Polskie Centrum Akredytacji pismem z dnia 27 kwietnia 2018 r. poinformowało skarżącą spółkę o uruchomieniu procedury rozpatrzenia skargi, co w ocenie skarżącej jest kluczowe dla właściwego rozstrzygnięcia sporu w niniejszej sprawie. Z tego powodu skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu w postaci opinii Polskiego Centrum Akredytacji po zakończeniu procedury, co nie zostało jednak uwzględnione przez organ, który wydał zaskarżoną decyzję.
W odpowiedzi na skargę [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoją argumentację zawartą z zaskarżonej decyzji.
Organ wyjaśnił, że w reakcji na złożony przez skarżącą wniosek z dnia 23 kwietnia 2018 r. o dopuszczenie dowodu w postaci opinii Polskiego Centrum Akredytacji w ramach skargi na przeprowadzone w pomiary dniu 23 stycznia 2018 r. przez Laboratorium Badań Higieny Środowiska WSSE w G., powiadomił skarżącą o przedłużeniu postępowania, jednakże w zakreślonym terminie strona nie dostarczyła opinii PCA.
Jednocześnie organ wyjaśnił, że w dniach 11 i 12 czerwca 2018 r. Laboratorium po raz kolejny przeszło pozytywnie audyt Polskiego Centrum Akredytacji, w całym zakresie swojej działalności (o czym powiadomiono ustnie audytowanego już w dniu 11 czerwca 2018 r.), a przeprowadzającym ocenę auditorom znany był fakt złożenia przez skarżącą zastrzeżeń do objętych zakresem akredytacji pomiarów drgań na stanowiskach szlifierek bębnowych.
Dodatkowo organ odwoławczy poinformował, że w dniu 3 sierpnia 2018 r. otrzymał pismo z PCA w sprawie postępowania wyjaśniającego związanego ze skargą dotyczącą akredytowanej działalności Laboratorium WSSE w G. w zakresie pomiarów drgań działających na organizm człowieka przez kończyny górne. PCA potwierdziło, iż Laboratorium przeprowadziło badania zgodnie z akredytowanymi metodami badawczymi i wytycznymi do wykonywania pomiarów na stanowisku pracy z użyciem właściwego wyposażenia, lokalizacji punktów pomiarowych oraz czasu trwania poszczególnych pomiarów. Uznało jednak zasadność skargi w części odnoszącej się do braku informacji w sprawozdaniu nr [...] dotyczących warunków pomiarów przeprowadzonych przy wykorzystaniu przetwornika przyspieszenia drgań typu bokser oraz braku zapisów źródłowych dotyczących m.in. miejsca, sposobu mocowania przetwornika drgań. W tym zakresie organ odwoławczy oświadczył, że zapisy źródłowe, o których braku wspomina PCA istnieją, tylko nie zostały do przesłane do PCA w zakreślonym terminie. Tym nie mniej organ oświadczył, że brak informacji w sprawozdaniu absolutnie nie stanowi podstawy do podważania ważności wyników przeprowadzonych pomiarów.
Mając to na uwadze - wobec potwierdzenia zarzutów w kwestii nieprawidłowości związanych z przekroczeniem najwyższego dopuszczalnego natężenia drgań miejscowych - organ I instancji miał obowiązek na podstawie art. 36 ust. 1 u.p.i.s. nałożyć opłatę za wykonane czynności kontrolne i badania laboratoryjne, a organ odwoławczy utrzymać w mocy tę decyzję.
Pismem procesowym z dnia 15 listopada 2018 r. skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu, tj. sprawozdania z pomiarów środowiska pracy w "A" nr [...] z dnia 18.10.2018 r., przeprowadzonego przez "B" sp. z o.o. z siedzibą w C. - na okoliczność wykazania braku przekroczenia najwyższej dopuszczalnej równoważnej dla 8 godzin sumy wektorowej skutecznych ważonych częstotliwościowo przyspieszeń drgań, która wyniosą dla ręki prawej 1,15 m/s2, co stanowi 0,41 krotności wartości dopuszczalnej, co potwierdza brak zasadności zlecenia przez PPWIS przeprowadzania badań przez Laboratorium WSSE w G.
W uzasadnieniu skarżąca zaznaczyła, że w obszernym opracowaniu skierowanym do PCA zarzucała naruszenie normy PN-EN ISO 5349-1 podczas przeprowadzonych badań w zakresie m.in. lokalizacji przetworników, mocowania przetworników, czasu dziennej ekspozycji, procedury pomiarowej, organizacji pomiarów, czasu trwania pomiarów drgań, szacowania czasu działania drgań w ciągu dnia, pomiaru intensywności drgań, mocowania przetworników przyspieszenia, pomiaru w trzech kierunkach. PCA potwierdziło zasadność skargi w części odnoszącej się do braku istotnych informacji w sprawozdaniu z badań nr [...] z dnia 26 stycznia 2018 r., w szczególności dotyczących warunków pomiarów przeprowadzonych przy wykorzystaniu przetwornika przyspieszenia drgań typu "bokser". W tej sytuacji, w ocenie skarżącej, PPWIS marginalnie traktuje ten zarzut i zajmuje stanowisko twierdząc, że PCA jedynie wspomina o braku zapisów źródłowych.
Skarżąca wyjaśniła, że Laboratorium Badawcze "B" sp. z o.o., które tak, jak Laboratorium Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w G., jest akredytowane przez Polskie Centrum Akredytacji (nr akredytacji [...]). Wnioskowany dowód ma wykazać, że nie doszło do przekroczenia normatywów. W dniu pomiarów nie stwierdzono bowiem przekroczenia najwyższej dopuszczalnej równoważnej dla 8-godzin sumy wektorowej skutecznych ważonych częstotliwości przyspieszeń drgań, która wyniosła dla prawej ręki 1,15 m/s2, co stanowi 0.41 krotności wartości dopuszczalnej. Badaniem została objęta ta sama "pucarka", która była przedmiotem badań w dniu 26 stycznia 2018 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości rzeczowej ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zakwestionowanego aktu. Sąd administracyjny nie ma przy tym podstaw prawnych aby oceniać rozstrzygnięcie organu administracji publicznej pod kątem jego słuszności, bądź też celowości. Nie rozpatruje również danej sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego.
Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.") wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, czy inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas w zależności od rodzaju naruszenia uchyla zaskarżoną decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja może ulec uchyleniu wówczas, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy nadto wskazać, że w świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozstrzygając w granicach sprawy z uwzględnieniem powyżej wskazanego kryterium Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Należy wskazać, że zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (t.j.: Dz. U. z 2018 r., poz. 658 ze zm. – dalej jako: "u.p.i.s.") – który stanowił podstawę prawną kontrolowanych w niniejszej sprawie decyzji - za badania laboratoryjne oraz inne czynności wykonywane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem bieżącego i zapobiegawczego nadzoru sanitarnego pobiera się opłaty w wysokości kosztów ich wykonania, z zastrzeżeniem ust. 2. Opłaty ponosi osoba lub jednostka organizacyjna obowiązana do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych. Stosownie natomiast do treści art. 36 ust. 2 u.p.i.s. za badania laboratoryjne i inne czynności wykonywane w związku ze sprawowaniem bieżącego nadzoru sanitarnego przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie pobiera się opłat od osób oraz jednostek organizacyjnych obowiązanych do przestrzegania wymagań higienicznych i zdrowotnych, jeżeli w wyniku badań nie stwierdzono naruszenia tych wymagań.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zawarte w art. 36 ust. 1 u.p.i.s. sformułowanie "badania laboratoryjne oraz inne czynności" należy traktować rozdzielnie, gdyż "inne czynności" nie muszą być wykonywane tylko w związku z badaniami laboratoryjnymi. Czynności te dotyczą szeroko rozumianego postępowania kontrolnego, obejmującego czynności pozostające w "merytorycznym związku", czyli stanowiące przejaw nadzoru sanitarnego. Ustawodawca, określając w art. 36 ust. 1 u.p.i.s. czynności, za jakie pobierane są opłaty, posłużył się pojęciem "inne czynności", nie jest bowiem możliwe sprecyzowanie wszystkich czynności, wykonywanych przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w związku ze sprawowaniem nadzoru sanitarnego, zarówno zapobiegawczego, jak i bieżącego. Dla zastosowania tego przepisu istotne jest natomiast to, czy dane czynności służą celowi kontroli, a więc zmierzają do ustalenia okoliczności faktycznych sprawy (zob. wyroki NSA z dnia 16 września 2009 r., sygn. akt II OSK 1374/08; z dnia 27 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 449/08; z dnia 1 lipca 2009 r., sygn. akt II OSK 1077/08; z dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. II OSK 1071/15 – publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W związku z tym stwierdzić należy, że wszelkie czynności wykonywane przez właściwy organ w ramach bieżącego nadzoru sanitarnego mogą stanowić podstawę naliczenia opłat, o ile w wyniku dokonanych czynności organ stwierdzi naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych. Zaakcentować trzeba, że ratio legis takiego rozwiązania jest to, aby nie obciążać tymi opłatami podmiotów, które przestrzegają wymagań higienicznych i zdrowotnych (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 maja 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 69/18, LEX nr 2507807).
Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że decyzja nakładająca obowiązek poniesienia opłaty, o której mowa w art. 36 ust. 1 u.p.i.s. musi zostać poprzedzona rozstrzygnięciem, co do naruszenia przez stronę wymagań higieniczno-sanitarnych. Zauważyć jednocześnie należy, że opłata ta nie stanowi ekwiwalentu za sprawowanie bieżącego nadzoru sanitarnego lecz jest wynikiem poniesionych przez organ inspekcji sanitarnej w trakcie przeprowadzonej kontroli kosztów związanych z konkretnymi, wymienionymi w tym przepisie zdarzeniami. Przedmiotowa opłata może być zatem ustalona jedynie wtedy, gdy w obrocie prawnym funkcjonuje już ostateczna decyzja stwierdzająca przez organ inspekcji sanitarnej określone naruszenie wymagań higienicznych i zdrowotnych przez konkretny podmiot.
Jak wynika z przekazanych akt, w niniejszej sprawie organy inspekcji sanitarnej obu instancji ustaliły wysokość i nałożyły na skarżącą spółkę obowiązek zapłaty opłaty za badania laboratoryjne przedwcześnie, bowiem przed zakończeniem postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia naruszeń wymagań sanitarnych i higienicznych w zakładzie: "A" Sp. z o.o. przy ul. [...] w G., tj. stwierdzenia – w wyniku przeprowadzonej w ww. zakładzie w dniu 23 stycznia 2018 r. kontroli sanitarnej (numer protokołu [...]) - przekroczenia najwyższego dopuszczalnego natężenia (NDN) drgań miejscowych na stanowiskach pracy obsługi szlifierek bębnowych "pucarek" w oparciu o przeprowadzoną analizę wyników pomiarów natężenia drgań działających na organizm człowieka przez kończyny górne (drgania miejscowe) na ww. stanowiskach pracy, a tym samym przed wydaniem w tym przedmiocie ostatecznej decyzji. W niniejszej sprawie, w przypadku zarówno wydania decyzji przez organ I, jak i II instancji, decyzje dotyczące stwierdzenia naruszenia wymagań higienicznych i zdrowotnych w wyniku przeprowadzenia ww. kontroli w zakładzie skarżącej spółki oraz ustalenia skarżącej opłaty za badania laboratoryjne i nakazania jej zapłaty, zostały wydane w tych samych dniach, co w sposób oczywisty – zgodnie z powyżej prezentowanym stanowiskiem – świadczy o wadliwości (przedwczesności) decyzji rozstrzygających w sprawie nałożenia opłaty.
Skoro zatem w chwili orzekania przez organy obu instancji w niniejszej sprawie w obrocie prawnym nie znajdowała się jeszcze ostateczna decyzja administracyjna stwierdzająca naruszenie przez skarżącą określonych wymagań sanitarnych i higienicznych, to przyjąć należy, że organy inspekcji sanitarnej nie miały podstaw do rozstrzygania w kwestii ustalenia skarżącej spółce opłaty wykonane czynności kontrolne i przeprowadzone badania, które doprowadziły do ujawnienia (stwierdzenia) wskazywanych przez organy nieprawidłowości. Przedwczesne było tym samym wszczęcie przedmiotowego postępowania, jak i wydanie na podstawie art. 36 ust. 1 u.p.i.s. decyzji orzekającej o nałożeniu przedmiotowej opłaty.
Mając powyższe na uwadze Sąd - na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a/ i c/ oraz art. 135 p.p.s.a. - orzekł, jak w punkcie 1. sentencji wyroku.
Orzeczenie o kosztach postępowania (punkt 2. sentencji wyroku) zostało wydane w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265). Na zasądzoną od organu odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę składa się wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego w wysokości 480 zł., opłata za pełnomocnictwo w wysokości 17 zł oraz uiszczony wpis sądowy w wysokości 100 zł.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło