III SA/Gd 599/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi L. K. na decyzję Wojewody z dnia 6 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zadłużenia z tytułu refundacji kosztów wyposażenia stanowisk pracy dla bezrobotnych oddala skargę. Decyzją z dnia 22 maja 2012 r. nr [...] skierowaną do D. Ś. Starosta działając na podstawie art. 76 ust. 7 pkt 1, 2 i 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity: Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.) oraz § 3 ust. 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu dokonywania refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego, przyznawania bezrobotnemu środków na podjęcie działalności gospodarczej oraz form zabezpieczenia zwrotu otrzymanych środków (Dz. U. z 2005 r., Nr 236, poz. 2002 ze zm.) – po uzyskaniu opinii Powiatowej Rady Zatrudnienia z dnia 16 maja 2012 r. – orzekł o umorzeniu odsetek w kwocie 8.913,76 zł z tytułu zawartej w dniu 15 grudnia 2006 r. umowy nr [...] w sprawie refundacji kosztów wyposażenia lub doposażenia stanowiska pracy dla skierowanego bezrobotnego. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że w dniu 5 grudnia 2006 r. Spółka Cywilna "[...]" reprezentowana przez wspólników D. Ś. i M. B. złożyła do Powiatowego Urzędu Pracy w S. wniosek o dokonanie refundacji ze środków Funduszu Pracy kosztów wyposażenia / doposażenia dla trzech stanowisk pracy. Po zawarciu stosownej umowy w dniu 22 grudnia 2006 r. na konto spółki urząd przekazał kwotę 36.969,90 zł. Pismem z dnia 14 maja 2007 r. spółka poinformowała urząd, że z dniem 1 maja 2007 r. w miejsce wspólnika M.B. wstąpił nowy wspólnik L. K. W dniu 13 lipca 2007 r. urząd sporządził aneks do ww. umowy nr [...], w którym jako wspólników oznaczono D. Ś. i L. K. Organ wskazał dalej, że pismem z dnia 3 kwietnia 2008 r. D. Ś. poinformował urząd, że z dniem 31 marca 2008 r. spółka uległa rozwiązaniu. Do pisma dołączono uchwałę wspólników spółki z dnia 7 marca 2008 r. Wobec zaistniałych okoliczności pismem z dnia 28 kwietnia 2008 r. urząd wezwał wspólników do zwrotu dokonanej refundacji wraz z odsetkami ustawowymi naliczonymi od dnia uzyskania środków. Pismem z tej samej daty zawarta umowa została wypowiedziana. W dniu 10 lipca 2008 r. D. Ś. wpłacił na rzecz urzędu tytułem zadłużenia kwotę 21.787,17 zł. Wobec braku dalszych wpłat urząd podjął stosowne kroki prawne, które spowodowały, że w dniu 19 kwietnia 2012 r. D. Ś. spłacił ostatecznie zadłużenie główne, koszty zainicjowanego wcześniej procesu oraz koszty egzekucji. Do spłaty pozostały odsetki w kwocie 8.913,76 zł. Pismem z dnia 20 kwietnia 2012 r. ww. zwrócił się z prośbą o umorzenie pozostałych do zapłaty odsetek. Wniosek swój uzasadnił spłatą kapitału i kosztów procesu oraz wskazaniem, że spłata zadłużenia wobec powiatowego urzędu pracy jest dla niego i członków rodziny znacznym obciążeniem. Jednocześnie ww. przedstawił swoją sytuację materialną jak i wysokość uzyskiwanych dochodów. Organ pierwszej instancji powołując się na regulację zawartą w art. 76 ust. 7 pkt 1 – 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ww. fakt spłaty zadłużenia wraz z kosztami procesu i egzekucji oraz aktualną sytuację materialną wnioskodawcy uznał, że wniosek o umorzenie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie organu dalsza realizacja zadłużenia może bowiem spowodować znaczny uszczerbek dla członków rodziny D. Ś. Z kolei egzekucja względem drugiego ze wspólników – L. K. okazała się bezskuteczna. Dłużnik nie ma bowiem majątku, z którego można prowadzić egzekucję. W odwołaniu od ww. decyzji L. K. wskazał, że urząd wypłacił gotówkę na trzy fikcyjne miejsca pracy. W ocenie odwołującego powiatowy urząd pracy rozwiązał umowę o refundację na podstawie fałszywej uchwały podjętej bez wiedzy odwołującego się. Decyzją z dnia 6 lipca 2012 r. znak [...] Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty [...]. W uzasadnieniu wydanej decyzji Wojewoda wskazał, że art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy określa cztery samodzielne przesłanki warunkujące umorzenie należności z tytułu refundacji wyznaczając w ten sposób granice uznania administracyjnego. W ocenie organu odwoławczego Starosta tych granic nie przekroczył a w analizowanej sprawie - w następstwie wniosku D. Ś. z dnia 20 kwietnia 2012 r. - zaistniały przesłanki do dokonania przedmiotowego umorzenia. Dowody zebrane w sprawie potwierdziły trudną sytuację materialną wnioskodawcy i jego rodziny. Z kolei prowadzone przeciwko odwołującemu się postępowanie egzekucyjne wykazało, że nie posiada on majątku, z którego można byłoby prowadzić skuteczną egzekucję. Odnosząc się do zarzutów związanych z okolicznościami rozwiązania spółki cywilnej organ odwoławczy wskazał, że w dotychczas prowadzonych postępowaniach organy ścigania nie dopatrzyły się znamion zarzucanego przez odwołującego się przestępstwa. Z kolei zgodność z prawem żądania zwrotu udzielonej refundacji potwierdził Sąd Rejonowy w S. zasądzając zwrot należności w wyroku z dnia 16 kwietnia 2010 r. W skardze na ww. decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku L. K. wniósł o jej uchylenie podnosząc zarzuty naruszenia art. 7, art. 10, art. 73, art. 75, art. 77, art. 78 i art. 80 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wyroki sądowe jak i decyzje administracyjne wydano na podstawie sfałszowanej uchwały wspólników. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz przyznanych środków w przypadkach o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3 albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości lub w części, jeżeli nastąpiła jedna z poniższych przesłanek 1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności; 2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania; 3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności; 4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne. Podkreślenia wymaga, że samo spełnienie przesłanek określonych w art. 76 ust. 7 pkt. 1-4 ww. ustawy, nie zobowiązuje organu do umorzenia należności z tytułu zwrotu otrzymanych środków. Zaistnienie jednej z czterech przesłanek opisanych w pkt 1-4 ustępu 7 art. 76 powoduje, że jak wskazuje na wstępie cytowany art. 76 ust. 7 – "starosta może" umorzyć należności a nie że starosta umarza (to jest musi umorzyć) należności. Użycie przez ustawodawcę słowa "może" oznacza, że mamy do czynienia z decyzją wydawaną w ramach tzw. uznania administracyjnego. Istota takiego rodzaju decyzji polega na tym, że nawet w przypadku jeżeli dojdzie do sytuacji opisanej przez ustawodawcę, organ nie jest zobowiązany dokonać rozstrzygnięcia w jeden określony i oczekiwany przez wnioskodawcę sposób ale ma możliwość swobodnego wyboru jednego z możliwych rozwiązań. Owa zapewniona przez ustawodawcę swoboda wyboru konsekwencji, powoduje, że kontrolujący działalność organu sąd jest jedynie władny skontrolować, czy rzeczywiście zaistniała sytuacja, iż organ może dokonać swobodnego wyboru oraz czy dokonując wyboru nie przekroczył granic przyznanej mu swobody, dopuszczając się dowolności tj. wyboru bez poprzedniego rzetelnego zbadania stanu faktycznego, wysłuchania argumentów stron i w żaden logiczny sposób nie uzasadniając, dlaczego skorzystał z tej a nie innej możliwości rozstrzygnięcia. W przypadku uznania administracyjnego decyzja powinna być poprzedzona rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów oraz wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia. Kontrola takich rozstrzygnięć dokonywana przez sąd administracyjny jest w związku z tym nieco odmienna, niż w przypadku aktów związanych. Cechuje ją bowiem zaniechanie badania merytorycznej zasadności rozstrzygnięcia. Wobec tego sąd administracyjny badając zgodność z prawem decyzji wydanej w granicach uznania administracyjnego nie wnika w celowość zawartego w niej rozstrzygnięcia. Ale kontroluje czy jej wydanie było poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem wyjaśniającym, tj. czy organ podjął wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dokładnego wyjaśnienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, w szczególności do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.). Uznaniowość bowiem nie oznacza całkowitej i niekontrolowanej dowolności organu. Przenosząc powyższe zapatrywania w realia rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iż organy administracji wywiązały się ze wskazanych wyżej obowiązków, nie przekraczając przy tym granic uznania administracyjnego. Umorzenie odsetek oparto bowiem na prawidłowych ustaleniach dotyczących sytuacji materialnej obydwu wspólników spółki cywilnej, które znalazły swoje należyte uzasadnienie w wydanych decyzjach (vide: s. 3 - 4 uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji jak i s. 1 - 2 uzasadnienia decyzji organu odwoławczego). Ponadto należy mieć na uwadze, że organ pierwszej instancji zgodnie z art. 76 ust. 7 ww. ustawy zasięgnął przed wydaniem własnej decyzji opinii powiatowej rady zatrudnienia (vide: uchwała nr [...] z dnia 16 maja 2012 r.), która pozytywnie zaopiniowała złożony przez D. Ś. wniosek. Odnosząc się na tym tle do zarzutów zawartych w skardze podnieść należy, że w rozpatrywanej sprawie podjęte zostały wszelkie kroki celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Organy orzekające w sprawie wnikliwie i w sposób obiektywny przeprowadziły postępowanie dowodowe, dążąc do ustalenia tych wszystkich okoliczności, które były istotne dla jej rozstrzygnięcia. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji nie daje jakichkolwiek podstaw do przyjęcia zasadności zarzutu naruszenia słusznego interesu skarżącego czy naruszenia jego uprawnień zagwarantowanych ustawowo. W ocenie Sądu organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie spełnione zostały ustawowe przesłanki przemawiające za umorzeniem ww. należności. Prawidłowa była również decyzja wydana przez organ odwoławczy, który to organ ponownie rozstrzygał sprawę w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (vide: art. 15 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego). Na marginesie jedynie stwierdzić trzeba, że zarzuty skargi nie odnoszą się do przesłanek istotnych z punktu widzenia orzekania przez organy administracji na podstawie przepisu art.76 ust.7 pkt 1,2 i 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który stanowił materialną podstawę rozstrzygnięcia. Powyższe zapatrywania prowadzić musiały do uznania, że zaskarżona decyzja organu odwoławczego jak i poprzedzająca ją decyzja Starosty są zgodne z prawem. Nie znajdując zaś podstaw do stwierdzenia z urzędu, że ww. rozstrzygnięcia wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 ww. ustawy, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.