III SA/Gd 599/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. K o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 6 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zadłużenia z tytułu refundacji kosztów wyposażenia stanowisk pracy dla bezrobotnych postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem z dnia 10 października 2013 r. skarżący L. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Według złożonych oświadczeń wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Sam nie uzyskuje dochodów. Dochodem żony jest emerytura w wysokości 1.300 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca wraz z żoną posiadają dom o powierzchni 110 m2 oraz pawilon usługowy. W świetle złożonego oświadczenia wnioskodawca oraz żona nie posiadają zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Na wnioskodawcy ciążą ponadto zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz podmiotów prywatnych. Celem weryfikacji ww. danych, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 18 października 2013 r., wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: a) kserokopii dokumentu potwierdzającego wysokość świadczeń emerytalnych otrzymywanych przez żonę; b) oświadczenia czy wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku; c) oświadczenia czy wnioskodawca wraz z żoną uzyskują jakiekolwiek przychody w związku z posiadaniem pawilonu handlowego a jeżeli tak to w jakiej wysokości; d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę oraz żonę rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; e) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy oraz żony (utrzymanie domu, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, inne); f) oświadczenia w przedmiocie wszelkich zarejestrowanych na wnioskodawcę oraz zonę pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Stosowne wezwanie do przedłożenia powyższych dokumentów i oświadczeń zostało wnioskodawcy doręczone w dniu 28 października 2013 r. (dowód: potwierdzenie odbioru wezwania – akta sprawy – k. [...]). Do dnia wydania niniejszego postanowienia powyższe wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane. Do Sądu nie wpłynęły bowiem jakiekolwiek dokumenty oraz oświadczenia. W tym stanie należało wskazać, co następuje: W myśl art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji ww. regulacji normatywnej wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Zgodnie natomiast z treścią art. 252 § 1 ww. ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Wymóg ten podyktowany jest koniecznością dokonania jak najpełniejszej oceny zdolności określonego podmiotu do poniesienia kosztów postępowania pod kątem zaistnienia przesłanek z art. 246 § 1 pkt 1 albo pkt 2 ww. ustawy, warunkujących możliwość przyznania prawa pomocy. Zważyć nadto należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy. Oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ww. ustawy złożone przez wnioskodawcę nie zawierało dostatecznych i wyczerpujących danych koniecznych do oceny jego aktualnej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd też wnioskodawca został zobowiązany do jego uzupełnienia stosownym zarządzeniem wydanym przez referendarza sądowego. W zarządzeniu wydanym przez referendarza sądowego rozpatrującego złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy wskazano precyzyjnie jakie oświadczenia oraz jakie dokumenty źródłowe należy w tej materii przedstawić. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). Z uwagi na fakt, iż wnioskodawca na stosowne wezwanie referendarza w żaden sposób nie odpowiedział niewyjaśnioną pozostaje jego aktualna sytuacja majątkowa i możliwości płatnicze. Jak wskazano powyżej, przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie ma zaś miejsce, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia kosztów postępowania. Oznacza to, że rozpoznający wniosek referendarz nie może sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy domniemywać. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony i prowadzić musi do odmowy przyznania prawa pomocy (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym bierność wnioskodawcy należy postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.