III SA/Gd 599/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik - Grzanka po rozpoznaniu w dniu 19 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody z dnia 6 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zadłużenia z tytułu refundacji kosztów wyposażenia stanowisk pracy dla bezrobotnych postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 maja 2014 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionego zażalenia w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem jego odrzucenia. Odpis przedmiotowego zarządzenia doręczono skarżącemu w dniu 2 czerwca 2014 r. Wnioskiem z dnia 9 czerwca 2014 r., uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 4 lipca 2014 r. (data stempla pocztowego), skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Sam nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Z kolei dochodem żony jest emerytura w wysokości 1.800 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca wraz z żoną posiadają dom o powierzchni 110 m2 oraz pawilon usługowy. Z oświadczenia wynikało, że wnioskodawca oraz żona nie posiadają jakichkolwiek zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W związku z tym, że oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 8 lipca 2014 r., wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów i oświadczeń: a) kserokopii dokumentu potwierdzającego wysokość świadczeń emerytalnych otrzymywanych przez żonę; b) oświadczenia czy wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku; c) oświadczenia czy wnioskodawca wraz z żoną uzyskują jakiekolwiek przychody w związku z posiadaniem pawilonu handlowego a jeżeli tak to w jakiej wysokości; d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę oraz żonę rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; e) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy oraz żony (utrzymanie domu, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, inne); f) oświadczenia w przedmiocie wszelkich zarejestrowanych na wnioskodawcę oraz żonę pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Powyższe wezwanie zostało wnioskodawcy skutecznie doręczone w dniu 21 lipca 2014 r. (zob.: potwierdzenie odbioru – akta sprawy – k. 331) i pozostało bez odpowiedzi. Z uwagi na fakt, iż ww. oświadczenia i dokumenty nie zostały przedłożone w zakreślonym terminie referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 16 września 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął sprzeciw od ww. postanowienia. W petitum wniesionego sprzeciwu wnioskodawca wskazał, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie podniesiono ponadto, że "[...] powiatowy urząd pracy rozwiązał umowę na podstawie fałszywych uchwał, które załączył D. Ś. [...]". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze wskazanej regulacji normatywnej wynika, że wykazanie powyższych okoliczności należy do strony wnioskującej. Prawa pomocy należy odmówić, jeżeli podawane fakty nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z przedstawionymi informacjami i oświadczeniami dotyczącymi majątku i dochodów. O dostatecznym udowodnieniu we wniosku okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy decyduje sąd (referendarz), który w razie niewystarczających danych do oceny sytuacji materialnej wnioskującego, może na podstawie art. 255 ww. ustawy wezwać wnioskodawcę do przedstawienia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. Co istotne, po prawomocnym oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy (co w niniejszej sprawie miało miejsce z uwagi na wydanie przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt I OZ 169/13 oddalającego zażalenie wnioskodawcy na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 stycznia 2013 r. o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych), wnioskodawca może złożyć kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznanie kolejnego wniosku nie może jednakże polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Prawomocne postanowienie w tym zakresie wiąże bowiem nie tylko strony, ale także sąd. Ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest jednakże dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2011 r. sygn. akt II OZ 830/11; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że wnioskodawca w kolejnym postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie przedstawił nowych okoliczności rzutujących na zmianę oceny jego sytuacji majątkowej. Istotne znaczenie ma tutaj również brak jakiejkolwiek odpowiedzi na ww. zarządzenie referendarza sądowego. Warto zaś podkreślić, że referendarz sądowy w skierowanym do wnioskodawcy wezwaniu starał się ułatwić uświadomienie całokształtu prawnie doniosłych okoliczności mających wpływ na finalne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy. Wnioskodawca istniejących wątpliwości nie usunął. Brak odpowiedzi na ww. zarządzenie referendarza sądowego (w zestawieniu z bardzo ogólnymi informacjami zawartymi w formularzu PPF) nie może zaś determinować oceny, że w przypadku wnioskodawcy istnieje obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów. W ocenie Sądu - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego żony i braku możliwości zweryfikowania danych podanych przez wnioskodawcę w formularzu PPF - nie jest możliwe określenie, że ww. nie może ponieść kosztów sądowych, które ma obecnym etapie wynoszą 100 zł (vide: zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od zażalenia z dnia 29 maja 2014 r. – k. 313). Zważyć ponadto należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się nadto, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie pełnej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (zob. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ww. bierność wnioskodawcy należy bowiem postrzegać jako niewykazanie przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się z kolei do argumentów podniesionych w sprzeciwie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazuje, że nie mogą one mieć wpływu na zasadność przyznania prawa pomocy. Kwestie podniesione w uzasadnieniu sprzeciwu (odnoszące się do działań D. Ś.) nie mogą być uznane jako uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy albowiem nie służą one wykazaniu, że wnioskodawca w obecnych realiach nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, czego w kontekście zasadności wniosku o prawo pomocy wymaga treść art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 260 w zw. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.