III SA/Gd 599/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik - Grzanka po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zadłużenia z tytułu refundacji kosztów wyposażenia stanowisk pracy dla bezrobotnych postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem z dnia 10 października 2013 r. (data wpływu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku – 14 października 2013 r.) skarżący L. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W świetle oświadczenia o stanie rodzinnym wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Sam nie uzyskuje jakichkolwiek dochodów. Dochodem żony jest emerytura w wysokości 1.300 zł brutto miesięcznie. Wnioskodawca wraz z żoną posiadają dom o powierzchni 110 m2 oraz pawilon usługowy. W świetle złożonego oświadczenia wnioskodawca oraz żona nie posiadają zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca wskazał, że od 2008 roku nie pracuje. Powodem tego stanu rzeczy jest brak definitywnego rozliczenia spółki, której wnioskodawca był wspólnikiem. Na wnioskodawcy ciążą w związku z tym zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz podmiotów prywatnych. Celem weryfikacji danych przedstawionych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 18 października 2013 r., wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia – w terminie czternastu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów: a) kserokopii dokumentu potwierdzającego wysokość świadczeń emerytalnych otrzymywanych przez żonę; b) oświadczenia czy wnioskodawca jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku; c) oświadczenia czy wnioskodawca wraz z żoną uzyskują jakiekolwiek przychody w związku z posiadaniem pawilonu handlowego a jeżeli tak to w jakiej wysokości; d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę oraz żonę rachunków bankowych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownych oświadczeń w tym przedmiocie; e) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy oraz żony (utrzymanie domu, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, inne); f) oświadczenia w przedmiocie wszelkich zarejestrowanych na wnioskodawcę oraz żonę pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Stosowne wezwanie do przedłożenia powyższych dokumentów i oświadczeń zostało wnioskodawcy skutecznie doręczone w dniu 28 października 2013 r. (dowód: potwierdzenie odbioru wezwania – akta sprawy – k. [...]). Z uwagi na fakt, iż ww. oświadczenia i dokumenty nie zostały przedłożone w zakreślonym terminie referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 10 grudnia 2013 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W dniu 31 grudnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął sprzeciw od ww. postanowienia. We wniesionym sprzeciwie wnioskodawca wskazał, że pełnomocnik ustanowiony z urzędu "[...] wyjaśni fałszerstwa w przedmiocie składania fałszywych dokumentów i uznanie ich jako autentyczne przez Powiatowy Urząd Pracy [...]". Ponadto wskazano, że "[...] D. Ś. sfałszował dokumenty zakupu wyzłomowanej maszyny i utworzył na niej trzy fikcyjne stanowiska pracy. Pobrał z Powiatowego Urzędu Pracy 36.000 zł, maszyna została wyceniona na 1.700 zł przez biegłego sądowego na zlecenie komornika [...]". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji ww. regulacji normatywnej wynika wprost, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Zgodnie natomiast z treścią art. 252 § 1 ww. ustawy wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Wymóg ten podyktowany jest bowiem koniecznością dokonania jak najpełniejszej oceny zdolności określonego podmiotu do poniesienia kosztów postępowania pod kątem zaistnienia przesłanek określonych w art. 246 § 1 pkt 1 albo pkt 2 ww. ustawy, warunkujących możliwość przyznania prawa pomocy. W związku z tym, iż oświadczenie zawarte w formularzu PPF okazało się niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem referendarza sądowego wnioskodawca został zobowiązany do przedłożenia określonych dokumentów i oświadczeń. Ww. wezwanie nie zostało przez wnioskodawcę wykonane, gdyż jak wynika z akt sądowych do dnia wydania postanowienia przez referendarza sądowego nie wpłynęły jakiekolwiek dokumenty oraz oświadczenia. Co istotne, wraz z wniesieniem sprzeciwu wnioskodawca nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów oraz oświadczeń mających obrazować obecną sytuację majątkową jego i osoby pozostającej z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. Jak już bowiem wskazano, to sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Podkreślić trzeba, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który ma w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładanie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). W realiach sprawy - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego żony i braku możliwości zweryfikowania danych podanych przez niego w formularzu PPF - nie jest możliwe określenie, że ww. nie może ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie pełnej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (zob. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Ww. bierność wnioskodawcy w powyższym zakresie należy zatem postrzegać jako niewykazanie przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się z kolei do argumentów podniesionych w sprzeciwie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazuje, że nie mogą one mieć wpływu na zasadność przyznania prawa pomocy. Kwestie podniesione w uzasadnieniu sprzeciwu (odnoszące się do działań D. Ś.) jak i intencje wnioskodawcy zorientowane na przyszłe działania pełnomocnika ustanowionego z urzędu, nie mogą być uznane jako uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy albowiem nie służą one wykazaniu, że wnioskodawca w obecnych realiach nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, czego w kontekście zasadności wniosku o prawo pomocy wymaga treść art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 260 w zw. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.