III SA/Gd 600/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 17 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie sprawdzenia kwalifikacji do kierowania pojazdami postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem zawartym w skardze na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 28 grudnia 2010 r. , skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ze złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo, nie osiąga dochodów, nie posiada jakiegokolwiek majątku, w tym nieruchomości, oszczędności, przedmiotów o wartości przekraczającej 3 000 euro. Uzasadniając wniosek, skarżący podał, że odpłatnie pełnił funkcję członka zarządu w spółkach, które utraciły płynność finansową. Ponadto jest obciążony alimentami w kwocie 2 400 zł na rzecz małoletnich córek. Wobec wnioskodawcy toczy się szereg postępowań egzekucyjnych. Aktualnie utrzymuje się dzięki pomocy członków rodziny. Wnioskodawca mieszka w domu rodziców, jednakże nie prowadzi z nimi wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący oświadczył, że jest wpisany do rejestru dłużników niewypłacalnych oraz dwukrotnie toczyło się wobec niego postępowanie w sprawie wyjawienia majątku. Wśród innych danych, które uważa za istotne, wnioskodawca podał, że posiada udziały w spółkach z o.o., jednakże żadna z nich nie prowadzi działalności, nie posiada majątku, bądź ma ujemny kapitał. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem - co wymaga podkreślenia - to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie na podstawie ww. przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 4 stycznia 2011 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 10 stycznia 2011 r.) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 14 dni następujących dokumentów: wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (wypłaty, wpłaty, przelewy), a w przypadku ich nieposiadania – oświadczenia w tym przedmiocie; oświadczenia, czy wnioskodawca ma status osoby bezrobotnej; jeśli tak – przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność (decyzja/zaświadczenie z urzędu pracy); w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów - oświadczenia w przedmiocie charakteru pomocy otrzymywanej od członków rodziny, jak również czy korzysta obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej; jeżeli tak – przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość; oświadczenia, czy (a jeśli tak to w jakim zakresie) partycypuje w kosztach utrzymania domu rodziców, w którym aktualnie zamieszkuje; dokumentów potwierdzających okoliczność przekazywania na rzecz małoletnich córek alimentów oraz ich wysokość; oświadczenia w przedmiocie wartości posiadanych w spółkach z o.o. udziałów; oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec urzędu skarbowego, banków i innych podmiotów oraz dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej na majątku wnioskodawcy. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał pismo procesowe z dnia 17 stycznia 2011 r., w którym podał, że posiada rachunki bankowe, jednakże zostały one zajęte w postępowaniach egzekucyjnych. Na rachunkach tych od kilku lat nie dokonywano żadnych operacji. Następnie wnioskodawca oświadczył, że nie zarejestrował się jako osoba bezrobotna, nie korzysta z pomocy społecznej, nie partycypuje w kosztach utrzymania domu rodziców, zaś umożliwienie mu zamieszkiwania w tym domu bez ponoszenia tych kosztów jest jednym z elementów wsparcia, jakiego udziela mu rodzina. Aktualnie skarżący nie przekazuje zasądzonych alimentów na rzecz córek. W jego ocenie, posiadane udziały w spółkach nie posiadają żadnej wartości. Nie jest możliwe ich zbycie, gdyż nikt nie jest zainteresowany nabyciem udziałów spółek nieprowadzących działalności, na których ciążą lub mogą ciążyć zobowiązania. Wnioskodawca nie posiada pojazdów mechanicznych. Końcowo podał, że utracił orientację w wysokości zobowiązań, jakie aktualnie są przedmiotem egzekucji. Kolejne postępowania egzekucyjne nie odnoszą zaś skutku ze względu na brak majątku. Analiza przedłożonego materiału dowodowego wykazała, że jest on niepełny i nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawcy. Po pierwsze, należy podkreślić, że pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawca nie przedłożył wyciągów z rachunków bankowych z ostatnich trzech miesięcy. Za wykonanie tego obowiązku nie sposób uznać bowiem samego oświadczenia wnioskodawcy o ich posiadaniu oraz zajęciu w postępowaniach egzekucyjnych. Podkreślić przy tym należy, że nadesłanie żądanych dokumentów umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku, takich jak ilość posiadanych rachunków bankowych, stan ich sald, historię operacji oraz wysokość należności będących przedmiotem egzekucji. Po drugie, wątpliwości budzi oświadczenie skarżącego o prowadzeniu samodzielnego gospodarstwa domowego w sytuacji, gdy podaje on, że nie posiada jakichkolwiek źródeł dochodu, nie posiada statusu bezrobotnego, nie korzysta z pomocy społecznej oraz zamieszkuje z rodzicami, nie ponosząc przy tym kosztów utrzymania. Po trzecie, wbrew wezwaniu wnioskodawca nie podał informacji, w ilu spółkach posiada udziały ani jaka jest ich wartość nominalna. Po czwarte, skarżący nie przedstawił dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec urzędu skarbowego, banków i innych podmiotów ani dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej na jego majątku. Ogólnikowe stwierdzenie wnioskodawcy o utracie orientacji w wysokości zobowiązań, jakie aktualnie są przedmiotem egzekucji nie może być uznane za wyjaśnienie istotnych okoliczności dotyczących jego sytuacji majątkowej. Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na selektywnym podawaniu informacji skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. W rozpatrywanej sprawie decydujący wpływ na dokonaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy miało nieusunięcie przez skarżącego wskazanych wątpliwości co do jego sytuacji materialnej. Wnioskodawca posiadał wszelkie informacje w kwestii wyjaśnienia nieścisłości w złożonym oświadczeniu. Precyzyjnie okoliczności te zostały wymienione w wezwaniu do uzupełnienia wniosku w trybie art. 255 Pp.s.a., wystosowanym przez referendarza sądowego. Strona wprawdzie odpowiedziała na powyższe wezwanie, nie przedkładając żądanych dokumentów źródłowych co tym samym uniemożliwiło pełną ocenę jej rzeczywistego stanu majątkowego. Mając na uwadze powyższe okoliczności, stwierdzić należy, iż skarżący nie udowodnił dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06 niepubl.). W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.