III SA/Gd 603/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Anna Zegan, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę Decyzją z dnia 29 sierpnia 2002 r. nr [...]2, Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r., Nr 87, poz. 960) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071) w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r., Nr 78, poz. 716) orzekł o wymeldowaniu A. J. z pobytu stałego z lokalu nr [...], położonego przy [...] w S. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ I instancji wskazał, iż z wnioskiem o wymeldowanie w/w wystąpiła najemczyni lokalu Z. J., która w toku przesłuchania wyjaśniła, iż A. J. wyprowadzając się z lokalu zabrał ze sobą wszystkie swoje rzeczy osobiste. W ocenie organu, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego, art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz cytowanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2002 r. zaistniała przesłanka do orzeczenia zgodnie z wnioskiem Z. J. Uznano bowiem, iż A. J. w czerwcu 1996 r. opuścił przedmiotowy lokal nie dokonując stosownego wymeldowania. Postanowieniem z dnia 21 lutego 2003 r. nr O.III.5115-68/02 Prezydent Miasta [...], w następstwie wniosku A. J. z dnia 11 lutego 2003 r., na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. w zw. z art. 149 § 1 i art. 150 k.p.a. oraz art. 3 ust. 11 pkt c ustawy z dnia 17 maja 1990 r. o podziale zadań i kompetencji określonych w ustawach szczególnych pomiędzy organy gminy a organy administracji rządowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 34, poz. 198) wznowił postępowanie zakończone prawomocną decyzją Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 sierpnia 2002 r. Orzekając w następstwie wznowienia postępowania, decyzją z dnia 22 kwietnia 2003 r. nr [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych odmówił uchylenia w/w decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 sierpnia 2002 r. orzekającej o wymeldowaniu A.J. Po rozpoznaniu odwołania od w/w rozstrzygnięcia Wojewoda [...], decyzją z dnia 26 czerwca 2003 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy, wskazując, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza bezspornie, iż A. J. od kilku lat nie zamieszkuje w spornym lokalu; stąd też nie zaistniała żadna z przesłanek koniecznych do wznowienia postępowania w trybie nadzwyczajnym. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2003 r. nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 134 k.p.a. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez A.J. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 sierpnia 2002 r. orzekającej o jego wymeldowaniu. Wyrokiem z dnia 2 lutego 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił w/w postanowienie. Wyrokiem z tej samej daty Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził nadto nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia 26 czerwca 2003 r. nr [...] oraz decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 22 kwietnia 2003 r. nr [...]. Postanowieniem z dnia 30 maja 2005 r. nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 58 § 1 i 2 w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. przywrócił termin do wniesienia odwołania przez A. Ja. od decyzji Prezydenta Miasta [...] dnia 29 sierpnia 2002 r. orzekającej o jego wymeldowaniu, wskazując w uzasadnieniu, iż analiza materiału dowodowego sprawy prowadzi do wniosku, iż brak było winy skarżącego w przekroczeniu terminu do wniesienia stosownego odwołania. Decyzją z dnia 17 sierpnia 2005 r. nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 sierpnia 2002 r. nr [...] i orzekł o odmowie wymeldowania A. J. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy [...] w S. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ odwoławczy wskazał, iż z uwagi na duży upływ czasu od momentu wydania decyzji przez organ I instancji należało uaktualnić zebrany materiał dowodowy. Z zeznań stron wynika zaś, iż A. J. mieszka w piwnicy powyższego budynku, a żona nie chce go wpuścić do spornego lokalu. W ocenie organu podnieść należy, iż samo niezamieszkiwanie w spornym lokalu nie stanowi samoistnej podstawy do wydania decyzji o wymeldowaniu, gdyż opuszczenie lokalu powinno być trwałe i dobrowolne. Co więcej, o braku dobrowolności w tym przypadku świadczy wyrok Sądu Okręgowego w G., którym przywrócono odwołującemu posiadanie spornego lokalu. Prawomocny wyrok przywracający posiadanie oznacza bowiem brak przesłanki opuszczenia lokalu. Stąd też decyzja o odmowie wymeldowania z miejsca pobytu stałego znajduje pełne uzasadnienie faktyczne i prawne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Z. J. wniosła o uchylenie w/w decyzji Wojewody [...], względnie o stwierdzenie jej nieważności, zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz prawa procesowego, tj. art. 7 – 11, art. 58 § 1 i 2, art. 75, art. 77 § 1, art. 80, art. 81, art. 89 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.; nadto skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi przytaczając dotychczasowy przebieg sprawy podniesiono, iż powyższa decyzja Wojewody [...] nie jest trafna. Po pierwsze organ odwoławczy nie był związany orzeczeniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w zakresie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd zalecił bowiem jedynie ponowne rozpatrzenie wniosku przy uwzględnieniu całego zabranego w sprawie materiału dowodowego. W ocenie skarżącej materiał ten nie stwarzał dostatecznych podstaw do uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Zarzuty odwołującego w stosunku do kuratora są bowiem dowolne oraz obliczone jedynie na użytek procesowy. Z kolei decyzja Prezydenta Miasta [...] jest prawomocna i ostateczna w administracyjnym toku postępowania i nie podlegała wzruszeniu. Co więcej skarżąca zakwestionowała merytoryczne przesłanki uzasadniające uchylenie decyzji organu I instancji; A.J. pozostawał bowiem cały czas w zamiarze dobrowolnego opuszczenia lokalu. W/w wyprowadził się z wyżej wymienionego lokalu i do chwili obecnej w nim nie zamieszkuje. Tym samym podnieść należało, iż decyzja Wojewody [...] została podjęta z rażącym naruszeniem prawa; jako pozbawiona podstaw faktycznych i prawnych oraz naruszająca słuszny interes strony skarżącej winna ule c uchyleniu, względnie należy stwierdzić jej nieważność. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, iż nie wykazano istnienia ustawowych przesłanek wstrzymania, tj. niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniosek skarżącej o zawieszenie postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Punktem wyjścia dla oceny prawidłowości postępowania organu administracji w przedmiotowej sprawie są postanowienia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który w dacie orzekania stanowił, iż organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Mając na uwadze powyższą regulację podkreślić należy, iż instytucje zameldowania oraz wymeldowania z lokalu mają charakter ewidencyjny i jako takie – nie rodzą żadnych uprawnień do lokalu, ani też nie przesądzają o ich utracie. Są to zatem wyłącznie akty, których istota sprowadza się do administracyjnej rejestracji danych o miejscu pobytu oznaczonej osoby. Organ administracji rzeczowo właściwy w sprawach wymeldowania nie bada zaś uprawnienia do przebywania w lokalu. Jego zadanie polega wyłącznie na ustaleniu czy dana osoba opuściła lokal i czy opuszczenie to nastąpiło w sposób dobrowolny i trwały (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 września 1999 r., V SA 252/99, baza Lex nr 49952 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2000 r., V SA 1784/99, baza Lex nr 49415). Co oczywiste, nie jest dobrowolnym opuszczeniem lokalu takie opuszczenie, do którego strona została zmuszona – z taką sytuacją mamy do czynienia m.in. gdy strona została usunięta z lokalu w drodze przymusu fizycznego czy psychicznego bądź wobec wymiany zamków w drzwiach uniemożliwiono jej dostęp do lokalu. Równocześnie nie można uznać za dobrowolne opuszczenia lokalu w sytuacji, gdy strona podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. Co oczywiste, takie ustalenia muszą być dokonane w sposób rzetelny z poszanowaniem reguł wyznaczonych przez kodeks postępowania administracyjnego. Na organie spoczywa bowiem obowiązek przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej - art. 7 k.p.a., poprzez podejmowanie wszelkich niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Spoczywa na nim także obowiązek wyczerpującego zebrania, rozpatrzenia i oceny materiału dowodowego - art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz obowiązek uzasadnienia rozstrzygnięcia według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Wszystko to należało w niniejszej sprawie uczynić mając na uwadze okoliczność, iż w świetle zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego wyrażonej w art. 15 k.p.a. każda sprawa winna być dwukrotnie rozpatrzona oraz rozstrzygnięta. Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego z punktu widzenia zaistnienia przesłanki do wymeldowania skarżącego, w ocenie Sądu, prowadzi do wniosku, iż organ II instancji nie mógł rozstrzygnąć przedmiotowej sprawy inaczej aniżeli poprzez uchylenie decyzji Prezydenta Miasta [...] i wydanie orzeczenia o odmowie wymeldowania A. J. ze spornego lokalu. Zwrócić należy bowiem uwagę, iż w sprawie niniejszej organ II instancji wydał decyzję merytoryczną po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowego o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu, o które wystąpił w/w. Wyrokiem z dnia 12 października 2004 r. Sąd Okręgowy w G. zmienił wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 16 marca 2004 r. w ten sposób, iż nakazał skarżącej aby przywróciła A. J. posiadanie spornego lokalu mieszkalnego poprzez wydanie kluczy. Trzeba też zauważyć, że pełnomocnik A. J. wzywał Z. J. do wykonania wyroku ( k. [...]), co jednak okazało się nieskuteczne. Odnosząc się do powyższego w ocenie Sądu organ II instancji słusznie zauważył w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (vide: k. [...] akt administracyjnych), iż w następstwie przedmiotowego orzeczenia sądowego powstał stan potwierdzający okoliczność, iż A. J. lokalu nie opuścił w sposób dobrowolny. Mając zaś powyższe na uwadze wskazać nadto należy, iż prawomocny wyrok przywracający posiadanie lokalu wiąże na podstawie art. 365 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) nie tylko strony i sąd, który go wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe oraz organy administracji publicznej; mając przedmiotową okoliczność na uwadze. Stąd też wydane w sprawie rozstrzygnięcie uznać należało za prawidłowe. Co warte podkreślenia, organ nie ograniczył się tylko na powołaniu wyroku sądu cywilnego; analizie poddano również inne dowody zgromadzone w toku prowadzonego postępowania, w tym dowód z przesłuchania stron. W ocenie Sądu brak jest wiec jakichkolwiek podstaw, by postawić organowi odwoławczemu zarzut prowadzenia postępowania w sposób, który można by uznać za sprzeczny z podstawowymi kanonami postępowania administracyjnego, wyrażonymi w szeregu przepisów k.p.a. Ocena zgromadzonego materiału jak i analiza stanu normatywnego znajduje swój dogłębny wyraz w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, mocą której prawidłowo uchylono błędne orzeczenie organu I instancji orzekając jednocześnie co do istoty sprawy. Z kolei skarga nie zawiera merytorycznych zarzutów przeciwko zapadłemu rozstrzygnięciu, stanowiąc w istocie jedynie przejaw polemiki z decyzją organu administracji. Zwrócić należy w pierwszej kolejności uwagę, iż skarżąca podniosła niezasadny zarzut co do prawidłowości rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W ocenie Sądu zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie; analiza postanowienia z dnia 30 maja 2005 r. prowadzi bowiem do wniosku, iż organ wykonał w pełni zalecenia płynące z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 2 lutego 2005 r. Uwzględniając całokształt okoliczności sprawy organ dokonał oceny zasadności złożonego przez A. J. wniosku patrząc przez pryzmat przesłanek do przywrócenia terminu; wykazanie, iż przekroczenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło nie z jego winy prowadzić musiało do wydania rozstrzygnięcia w świetle art. 58 § 1 i 2 k.p.a., otwierającego drogę do merytorycznego rozpatrzenia odwołania. Równie niezasadne są zarzuty skarżącej w przedmiocie niemożności wzruszenia decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia 29 sierpnia 2002 r. oraz braku merytorycznych przesłanek do wydania decyzji przez organ II instancji. W tym miejscu wskazać więc należy, iż decyzja w przedmiocie wymeldowania A.J. była decyzją wydaną przez organ administracyjny orzekający w I instancji; stąd w sytuacji przywrócenia terminu do wniesienia od niej odwołania, nawet w okresie 3 lat po jej wydaniu organ odwoławczy w świetle art. 15 k.p.a. zobligowany był je rozpoznać i wydać stosowne rozstrzygnięcie mając na uwadze okoliczność, iż istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś jedynie na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu I instancji. Z uwagi na powyżej podniesione okoliczności Wojewoda [...] wydał zaś orzeczenie o charakterze merytoryczno – reformacyjnym, które w świetle stanu faktycznego sprawy oraz stanu normatywnego uznać należało za prawidłowe. Uznając zatem, iż skarga nie zawiera żadnych zarzutów powodujących konieczność jej uwzględnienia, Sąd na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.