III SA/Gd 604/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 26 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 29 czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: 1. umorzyć postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem złożonym w dniu 5 września 2018 r. na formularzu urzędowym PPF, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Z uzasadnienia wniosku oraz załączony do wniosku, a nadto nadesłanych na wezwanie referendarza sądowego dodatkowych oświadczeń i dokumentów wynikało, że skarżący zamieszkuje wraz z matką, która jest osobą niepełnosprawną, a której dochód w wysokości 2426,93 zł miesięcznie z tytułu świadczenia emerytalnego stanowi jedyny dochód ich gospodarstwa domowego. Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Z tak uzyskanego dochodu skarżący ponosi miesięcznie koszty zakupu gazu, energii elektrycznej, wody, telefony, telewizji, internetu podatku od nieruchomości, wywozu śmieci, czy żywności a nadto spłaty pożyczek oraz zadłużenia na karcie kredytowej. Nadto skarżący ponosi koszty zakupu leków sprowadzanych z zagranicy oraz wykupywanych w kraju. Pod rygorem odpowiedzialności karnej z art. 233 § 1 w zw. z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) wnioskodawca oświadczył, że jest właścicielem domu o pow. 160 mkw., a poza tym nie ma żadnego majątku, oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Okoliczności przedstawione we wniosku wnioskodawca rzetelnie wykazał stosownymi dokumentami, wykonując szczegółowo zarządzenie referendarza sądowego skierowane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej jako "p.p.s.a." Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono, co następuje: Instytucja prawa pomocy, uregulowana w art. 243-262 p.p.s.a., stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu, umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (por.: H. Knysiak – Molczyk, Pojęcie "prawo pomocy" [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Zgodnie z art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) – dalej p.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Powyższe oznacza, że skarżący jest w niniejszej sprawie ustawowo zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, a zatem nie ma obowiązku ich uiszczania. W konsekwencji spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, o czym referendarz sądowy, działając na podstawie art. 249a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Odnośnie żądania ustanowienia zawodowego pełnomocnika z urzędu uznano natomiast, że instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 p.p.s.a. stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Referendarz sądowy, uznając oświadczenia wnioskodawcy za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę wykazaną stosownymi dokumentami sytuację materialno-bytową rodziny skarżącego, na którą wpływ ma przede wszystkim fakt zaliczenia matki skarżącego do osób niepełnosprawnych, brak zatrudnienia skarżącego oraz niewielką wysokość uzyskiwanego w jego rodzinie dochodu, brak majątku poza domem służącym do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, czy oszczędności oraz konieczność ponoszenia stałych kosztów utrzymania i zakupu lekarstw w znacznej cenie, przy uwzględnieniu nadto innych ujawnionych zobowiązań pożyczkowych i kredytowych, stwierdził, że skarżący oraz wspólnie z nim gospodarująca matka nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania, co stanowi przesłankę niezbędną do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w punkcie drugim sentencji postanowienia.