III SA/Gd 606/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2013 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 17 maja 2013 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badanie psychologiczne 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 21 marca 2013 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] na rzecz skarżącego W. M. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 21 marca 2013 r. Nr [...] Prezydent Miasta, działając na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 5 stycznia 2011r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.) skierował W. M. na badania psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami. W uzasadnieniu przedmiotowego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem została wydana, ponieważ uzyskano od administratora centralnej ewidencji kierowców informację potwierdzającą, że kierowca albo kierujący tramwajem kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. W odwołaniu od ww. decyzji W. M. wskazał, że nie będzie ubiegał się o zwrot swojego prawa jazdy, gdyż kończy 60 lat. Zdarzenie z jego udziałem bardzo przeżył. Było to jedyne wykroczenie w jego życiu. Obecnie jest znerwicowany i schorowany, a lekarstwa drogo go kosztują. Wyjazd do G. i ponowny egzamin łączyłyby się z kosztami, na które go nie stać. Decyzją z dnia 17 maja 2013r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zakwestionowaną decyzję organu pierwszej instancji. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 26 listopada 2012r. W. M. został uznany winnym kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. Zdaniem Kolegium z treści art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami wynika, że starosta zobowiązany jest do wydania decyzji o skierowaniu kierowcy na badania psychologiczne w sytuacji zaistnienia okoliczności w tym przepisie przewidzianych. Dalej przepis art. 99 ust. 1 pkt 2 lit. a) ustawy obliguje organy administracyjne do wydawania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne i lekarskie w każdym przypadku uznania winnym kierowania pojazdem mechanicznym w stanie nietrzeźwości. Nie poddanie się przez kierującego tym badaniom i nie przedstawienie w organie administracyjnym orzeczenia psychologicznego i lekarskiego w terminie, skutkuje konicznością wydania przez organ decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Dlatego nie poddanie się przedmiotowym badaniom przez odwołującego nie powoduje wadliwości kwestionowanej decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku W. M. wniósł o uchylenie wydanych w jego sprawie rozstrzygnięć, zarzucając naruszenie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy o kierujących pojazdami poprzez błędną jego interpretację. Skarżący podniósł, że ww. przepis stosuje się w wypadku starań o uzyskanie prawa jazdy lub jego przedłużenie. Natomiast on nie będzie ubiegał się o wydanie lub zwrot prawa jazdy. Stan jego zdrowia nie jest dobry i już obecnie nie uzasadnia potrzeby ubiegania się o odzyskanie prawa jazdy. W ocenie skarżącego przeprowadzenie badań nie może być przymusem dokonywanym wbrew woli obywatela, w sytuacji gdy nie posiada on prawa jazdy i oświadcza, że nie będzie się o nie ubiegał. Ponadto zarządzone badania mają znaczenie w momencie ewentualnego starania się o odzyskanie prawa jazdy, a nie w stanie gdy orzeczony jest zakaz kierowania pojazdem. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest ocena zgodności z prawem decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji, którą orzeczono o skierowaniu W. M. na badania psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Organy administracji jako podstawę prawną wydania decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne wskazały art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151, z późn. zm., dalej zwana "ustawą"). Przepis ten stanowi, że starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcia wydawane w oparciu o ww. przepis są decyzjami związanymi tj. organ jest zobowiązany do wydania takiej decyzji w sytuacji zaistnienia okoliczności w tym przepisie przewidzianych. W zaistniałej sytuacji – uznania skarżącego winnym prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości – organ miał obowiązek wydać zaskarżoną decyzję. W tym miejscu należy zauważyć, że w art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy mowa jest o skierowaniu kierowcy na badania psychologiczne. Zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy ilekroć w ustawie jest mowa o kierowcy (...) - należy przez to rozumieć odpowiednio kierowcę (...) w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z późn. zm.). W myśl art. 2 pkt 21 ww. ustawy kierowca to osoba uprawniona do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem. Z powyższego wynika, że wprowadzone w art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy uregulowanie sprowadza się do ustalenia czy nie występują przeciwwskazania psychologiczne do kierowania pojazdem przez osobę, która ma uprawnienie do kierowania pojazdami mechanicznymi. Brak jest natomiast podstaw, by kierować na takie badanie osobę, która uprawnień do kierowania pojazdami nie posiada. Dodatkowo zauważyć należy, że sankcją za niepoddanie się w wyznaczonym terminie badaniom psychologicznym jest zatrzymanie prawa jazdy, o czym stanowi art. 102 ust. 1 pkt 3 lit a ustawy. Zatem skierowanie na badanie psychologiczne osoby nieposiadającej uprawnień do kierowania pojazdami silnikowymi jest bezprzedmiotowe - niepoddanie się takim badaniom nie wiąże się bowiem z żadnymi konsekwencjami. W niniejszej sprawie prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 26 listopada 2012 r., sygn. akt XIV K 855/12 orzeczono wobec skarżącego zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres dwóch lat. Następnie decyzją z dnia 5 marca 2013 r. Prezydent Miasta cofnął skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdem kat. A i B na okres od 14 września 2012 r. do 14 września 2014 r. Jak wynika z Zawiadomienia o wykonaniu środka karnego z dnia 5 marca 2013 r. prawo jazdy skarżącego zostało zatrzymane. Bezsporne jest zatem, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jak również decyzji organu I instancji, skarżący nie posiadał uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. Tym samym brak było podstaw do skierowania go na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu w związku ze stwierdzonym kierowaniem pojazdem w stanie nietrzeźwości. Organ będzie zobligowany skierować skarżącego na takie badania dopiero wówczas, gdy będzie się on ubiegał o przywrócenie uprawnień do kierowania pojazdami. Jak podaje skarżący w skardze, z uwagi na stan zdrowia, nie ma on zamiaru ubiegać się o zwrot prawa jazdy. Mając na względzie powyższe rozważania Sąd stwierdził, że decyzje, które zapadły w niniejszej sprawie zostały wydane z naruszeniem przepisu prawa materialnego tj. art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z powyższych rozważań. Uwzględniając wszystkie powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. Na mocy art. 152 p.p.s.a. orzeczono, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.