III SA/Gd 608/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Gorski Sędziowie: NSA Anna Orłowska (spr.) WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2006 r. sprawy ze skargi "A" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia 11 września 2006 r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 11 września 2006 r. [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...], działając na podstawie art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 z późn. zm.) i art. 138 § l pkt.1 K.P.A oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115) - po rozpatrzeniu odwołania firmy "A" Sp.z o. o. w K. od decyzji [...] Powiatowego Inspektora Sanitarnego [...] nr [...]z dnia 22.06.2006 r. o stwierdzeniu choroby zawodowej - układu ruchu wywołanej sposobem wykonywania pracy u J. J. - utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że [...] Powiatowy Inspektor Sanitarny [...], wydając decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej u J. J., oparł się na orzeczeniu lekarskim Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w G. nr [...] z dnia 8.06.2006 r. i karcie oceny narażenia zawodowego sporządzonej w dniu 20.04.2006 r. Z karty oceny narażenia zawodowego wynika, że J. J. zatrudniony był od dnia 19.02.2004 r. w firmie "A" Sp.z o.o. w K. na stanowisku pakowacza. Wykonywał takie czynności jak dźwiganie i przenoszenie mebli, pakowanie ich (owijanie folią, oklejanie). Czynności przy pakowaniu mebli to: odrywanie folii z belki, rozłożenie folii na stole, przeniesienie mebla z podłogi na stół o wysokości 50-60 cm, owinięcie mebla folią, oklejanie mebla taśmą, obłożenie mebla kartonami, ponowne owinięcie mebla folią, klejenie ponowne mebla taśmą i naklejkami informacyjnymi, przeniesienie mebla na przenośnik taśmowy na odległość ok. 2-3 m. Praca wykonywana była w systemie akordowym z dużą powtarzalnością przy wymaganej dużej szybkości realizacji zadań. Orzeczenie lekarskie wskazywało, że u zainteresowanego rozpoznano przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej obustronne jako chorobę zawodową. W odwołaniu od decyzji organu I instancji, mocą której stwierdzono chorobę zawodową u J. J., "A" Sp.z o. o. w K podniosła, że czynności wykonywane przez pracownika - pakowacza ze względu na swoją różnorodność, wręcz wykluczają nadmierne obciążenie narządu ruchu, a czynności nie są czynnościami monotypowymi. Dolegliwości wystąpiły po krótkim okresie pracy – około 5 miesięcy po zatrudnieniu i być może miały związek z wcześniejsza chorobą – w 1992 roku J.J. otrzymywał rentę inwalidzką prawdopodobnie z powodu złamania prawego łokcia. Po uzyskaniu przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] opinii uzupełniającej orzeczenie z uwzględnieniem zarzutów pracodawcy podniesionych w odwołaniu, organ odwoławczy stwierdził, że: karta oceny narażenia zawodowego sporządzona została przez jednostkę uprawnioną, a wynika z niej, że J.J. pracował u odwołującej się Spółki na stanowisku pakowacza w narażeniu na przeciążenie narządu ruchu (kończyn górnych).Czynności zawodowe wykonywane były w systemie akordowym, z dużą powtarzalnością, przy wymaganej dużej szybkości realizacji zadań. Taka praca sprzyjała nadmiernym przeciążeniom stawów kończyn górnych. W Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w G. , tj. jednostce uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych, rozpoznano u J. J. przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej obustronne jako chorobę zawodową. Stwierdzono, że czynności zawodowe wykonywane przez pracownika wymagały szybkich i powtarzających się ruchów kończyn górnych z dużym obciążeniem statycznym i dużą siłą skurczu mięśni. Z wysokim prawdopodobieństwem uznano zawodowe tło choroby, albowiem pacjent wykonywał pracę zawodową w systemie akordowym, wymagającym od pracownika dużej szybkości realizowania zadań, a ten sposób wykonywania pracy jest wymieniany w fachowej literaturze medycznej jako jeden z najważniejszych czynników etiologicznych chorób zawodowych narządu ruchu. Krótki czas pracy nie stanowi przeciwwskazania do rozpoznania choroby zawodowej przy obecności narażenia zawodowego, które w tym przypadku nie budzi wątpliwości. Nie stanowią takiego przeciwwskazania również ewentualne predyspozycje osobnicze pacjenta, a nawet mogą tłumaczyć, dlaczego choroba powstała w krótkim czasie od momentu zatrudnienia. Pacjent korzystał z renty z powodu zupełnie innego schorzenia. Mając to na uwadze, organ II instancji nie podzielił zarzutów podniesionych w odwołaniu i uznał, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. W skardze na opisaną decyzję firma "A" Sp. z o.o. w K. podniosła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a w szczególności : - art. 7, 77. 78 w zw. z art. 140 KPA i art. 136 KPA, gdyż rozpatrując sprawę nie wyjaśniono wszystkich istotnych jej okoliczności, niezbędnych do zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, pominięto zarzuty i wniosek skarżącej o wystąpienie do jednostki orzeczniczej II stopnia o dodatkową konsultację przy istniejących wątpliwościach dotyczących wpływu sposobu wykonywania pracy na zdiagnozowane u J. J. schorzenie, nie wzięto pod uwagę rzeczywistych warunków pracy J. J. u skarżącej, między innymi - nie uwzględniono faktu, że praca na stanowisku pakowacza, w przypadku zainteresowanego, nie wymagała podnoszenia ciężkich mebli, gdyż J. J. pracował przy pakowaniu foteli, - art. 10 KPA poprzez ograniczenie stronie skarżącej czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, - § 2 ust. 3 pkt.4, § 6 ust.1 i 2, p 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( publ. j.w.) poprzez pominięcie zawartych w nich przepisów przy ocenie prawidłowości postępowania organu I instancji i wydania orzeczenia lekarskiego. Wniesiono o uchylenie zaskarżonych decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. Uzasadniając zarzuty i wnioski skargi strona skarżąca napisała, że przy podejmowaniu decyzji odwoławczej pominięto fakt, że w odwołaniu od decyzji organu I instancji strona skarżąca wnioskowała o przeprowadzenie dowodu z opinii jednostki orzeczniczej lekarskiej II stopnia, który to wniosek – chociaż uzasadniony - został pominięty. Zastrzeżenia strony skarżącej budzi przede wszystkim krótki okres pracy zainteresowanego u skarżącej ( w zasadzie 3 miesiące na stanowisku pakowacza, gdyż przez 2 miesiące J.J. przyuczał się do zawodu) oraz to, że u innych pracowników, pracujących nawet po kilkanaście lat, schorzenia takie nie wystąpiły. W toku postępowania nie odniesiono się do szczegółowych danych o pracy J. J. dostarczonych przez pracodawcę, a oparto się o ogólnikowy, lakoniczny opis warunków pracy, opracowany po kilkuminutowej bytności pracownika inspektoratu sanitarnego w S. na stanowisku pakowacza w Spółce. Organy pominęły wiedzę i doświadczenie lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami Spółki i nie wystąpiły, wbrew dyspozycji § 6 ust. 2 pkt. 2 cyt. rozporządzenia o uzupełnienie posiadanych danych. Stanowisko lekarza, który zna najlepiej warunki pracy w Spółce i jest również fachowcem w dziedzinie zagrożeń w środowisku pracy chorób zawodowych zostało zignorowane, a podważa ono prawidłowość ustaleń przyjętych w zaskarżonej decyzji. Również wbrew przepisom § 2 ust. 4 wym. rozporządzenie ocena narażenia zawodowego u pracodawcy przeprowadzona została w sposób nienależyty. Krótka wizyta przedstawiciela PIS w S. w Spółce nie dała możliwości dokonania prawidłowej oceny warunków pracy pakowacza, wbrew wymogom § 2 ust.3 pkt 4 rozporządzenia nie określono w szczegółowy sposób stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometrażu czynności i zignorowano zupełnie szczegółowe ustalenia zawarte w odwołaniu. Organ odwoławczy nie odniósł się w najmniejszy sposób do tych ustaleń, stwierdzając ogólnie o wykonywaniu przez pracownika czynności przy uwzględnieniu dużej wagi mebli, czy też dużym obciążeniu statyczno-dynamicznym. Pominięto również fakt, że pracownik był wcześniej niezdolny do pracy i długotrwale chorował w czasie zatrudnienia u innego pracodawcy. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Sanitarny [...] wniósł o oddalenie skargi powołując się na argumenty przytaczane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przed wyznaczeniem rozprawy i na rozprawie J. J. przedstawił własne stanowisko w sprawie i wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła zostać uwzględniona albowiem Sąd nie stwierdził, by organy inspekcji sanitarnej naruszyły prawo w sposób mający wpływ na treść rozstrzygnięcia (art. 145 § 1 pkt 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwaną dalej - ppsa). Stosownie do przepisów art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontrola sądu - zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r., - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zdaniem skarżącej, kwestionującej prawidłowość przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego, organy orzekające nie wyjaśniły istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych, a mianowicie - wywiad środowiskowy przeprowadzony w miejscu pracy był tak krótki, że nie mógł stanowić podstawy do opracowania opisu pracy J. J. na stanowisku pakowacza, organ odwoławczy nie odniósł się w "najmniejszy nawet sposób" do ustaleń skarżącej odnośnie sposobu wykonywania pracy przez pakowacza, organ odwoławczy nie zasięgnął opinii uzupełniającej jednostki orzeczniczej lekarskiej II stopnia, okres zatrudnienia J. J. u strony skarżącej był za krótki, by spowodować chorobę zawodową, czynności wykonywane w trakcie pracy nie były monotypowe, a pracownik już wcześniej, u innego pracodawcy, korzystał z długotrwałego zwolnienia lekarskiego od pracy. Organy orzekające pominęły stanowisko lekarza-profilaktyka w zakładzie pracy, ograniczyły czynny udział strony skarżącej w postępowaniu. Wyjaśnić należy na wstępie, że pojęcie choroby zawodowej, zdefiniowanej w przepisach rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132 poz. 1115), jest pojęciem prawnym albowiem za choroby zawodowe uważa się jedynie choroby wymienione w załączniku do rozporządzenia oraz, że organy inspekcji sanitarnej orzekające w kwestii stwierdzenia istnienia choroby zawodowej związane są rozpoznaniem schorzenia dokonanym przez właściwe placówki społecznej służby zdrowia. Przepisy rozporządzenia są przepisami szczególnymi, wyłączającymi w uregulowanych nimi kwestiach, stosowanie przepisów KPA. W § 8 ust. 1 rozporządzenie stanowi, że właściwy państwowy inspektor sanitarny wydaje decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej (...) na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim, o którym mowa w § 6 ust. 1, oraz oceny narażenia zawodowego. Właściwość do orzekania o rozpoznaniu choroby zawodowej określona została w § 5 rozporządzenia, w którym postanowiono, że właściwym do orzekania w tych sprawach jest lekarz legitymujący się kwalifikacjami określonymi w przepisach w sprawie specjalizacji lekarskich (..), zatrudniony w jednej z jednostek orzeczniczych, o których mowa w ust. 2 i 3 cyt. przepisu. Postępowanie dotyczące opracowania i wydania orzeczenia lekarskiego uregulowane zostało w § 6 omawianego rozporządzenia, przy czym - jak wynika z treści ust. 1 cyt. aktu, lekarz wydający orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania, opiera się na wynikach przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. Treść orzeczenia lekarskiego nr [...] w niniejszej sprawie wskazuje, że wyszczególniona dokumentacja była brana pod uwagę przez wydającego orzeczenie (k-29 akt adm.), orzeczenie jest jednoznaczne i wynika z niego, że u J. J., pakowacza mebli, rozpoznano przewlekłą chorobę narządu ruchu wywołane sposobem wykonywania pracy: przewlekłe zapalenie nadkłykcia kości ramiennej obustronnie. Jako rodzaj narażenia zawodowego stanowiący przyczynę choroby zawodowej wskazano sposób wykonywania pracy. Na tym etapie postępowania w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej o potrzebie ewentualnego uzupełnienia dokumentacji medycznej, a więc np. o potrzebie zwrócenia się do lekarza profilaktyka, sprawującego opiekę medyczną nad pracownikami, decyduje lekarz, wydający orzeczenie (§ 6 ust.2 pkt 2 rozporządzenia). Organ inspekcji sanitarnej, orzekający o stwierdzeniu choroby zawodowej, nie dokonuje już oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania schorzenia, lecz ocenia wystąpienie przesłanek do stwierdzenia rozpoznanej choroby, jako choroby zawodowej, mającej źródło w środowisku pracy. Zatem organy orzekające w sprawie niniejszej zasadnie przyjęły, że związane są orzeczeniem lekarskim o rozpoznaniu u J. J. choroby zawodowej pod postacią przewlekłego zapalenia nadkłykcia kości ramiennej obustronnie. Podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji zarzuty przedstawione zostały, co wynika z akt, Wojewódzkiemu Ośrodkowi Medycyny Pracy w G. (k-37 akt adm.), z wnioskiem o opinię uzupełniającą omówione orzeczenie, zatem zarzut, że organy inspekcji sanitarnej pominęły wnioski i zarzuty strony skarżącej, jest, w świetle materiału dowodowego sprawy, nieuprawniony. Wyniki postępowania dowodowego, w tym – treść opinii uzupełniającej, omówione zostały w treści uzasadnienia decyzji organu II instancji, w którym wskazano, m.in., że z medycznego punktu widzenia ani stosunkowo krótki czas pracy, ani predyspozycje osobnicze pacjenta nie stanowią przeszkody do rozpoznania choroby zawodowej. Sprzyja temu natomiast sposób wykonywania pracy, tzn. – wykonywanie pracy w systemie akordowym. Zatem zarzuty podniesione w skardze, iż organ odwoławczy uchybił obowiązkom art. 7, 77, 78 w zw. z art. 136 i 140 KPA oraz § 2 ust. 3 pkt. 4 i § 8 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 roku w zakresie wyjaśniania treści orzeczenia lekarskiego są nieuprawnione. Zważyć przy tym należy, że ponowne badanie przez jednostkę orzeczniczą II stopnia może zostać przeprowadzone jedynie na wniosek pracownika, który nie zgadza się z treścią orzeczenia lekarskiego o rozpoznaniu choroby zawodowej lub o braku podstaw do jej rozpoznania, jak stanowi § 7 ust.1 cytowanego rozporządzenia. Z tego też względu wystąpienie o dodatkową konsultację, zaniechanie czego zarzucono organowi II instancji w skardze, bez stosownego wniosku pracownika, nie było możliwe. Nie są również uzasadnione, w ocenie sądu, zarzuty odnoszące się do nieprawidłowego sporządzenia oceny narażenia zawodowego pracownika strony skarżącej. Z akt wynika, że postępowanie przeprowadził w miejscu pracy J.J. uprawniony pracownik Inspektoratu sanitarnego w S. (k. 22 akt adm.), a przeprowadzone czynności wskazują, przede wszystkim, że praca wykonywana przez J. J. była obciążająca, ponieważ wykonywana była w systemie akordowym i charakteryzowała ją duża powtarzalność czynności przy wymaganej dużej szybkości realizacji zadań. Wymagała ona również dźwigania mebli, przy czym ani w orzeczeniu lekarskim ani w karcie oceny narażenia zawodowego nie wskazuje się jako przyczyny powstania choroby dużego czy nadmiernego ciężaru mebli. W ocenie sądu tak sporządzona charakterystyka pracy pakowacza mebli nie zawiera istotnych różnic z treścią dokumentu przedstawionego przez stronę skarżącą w dniu 29 marca 2006 roku Wojewódzkiemu Ośrodkowi Medycyny Pracy w G., zawierającego chronometraż czynności pakowacza (k. 17do 19 akt adm.). Zatem zarzut podniesiony w skardze, że organy orzekające o stwierdzeniu choroby zawodowej J. J. nie wyjaśniły w sposób dostateczny narażenia zawodowego zainteresowanego, nie jest uzasadniony. Z akt wynika również, że strona skarżąca aktywnie uczestniczyła w postępowaniu poprzedzającym podjęcie decyzji, przedkładała stosowne dokumenty, miała możliwość zapoznania się z wynikami postępowania przed podjęciem decyzji przez organ I instancji (k-28 akt adm.),a zarzuty podniesione w odwołaniu, zarówno dotyczące orzeczenia lekarskiego jak i przeprowadzonej oceny narażenia zawodowego, były przedmiotem ponownego rozpatrzenia (k.37-39 akt adm.). Z tej przyczyny zarzut, że organ II instancji nie powiadomił strony skarżącej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego sprawy, aczkolwiek zasadny, nie mógł prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji. Z akt sprawy nie wynika bowiem, a strona skarżąca nie wskazuje również w skardze, by uchybienie to uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych. Reasumując Sąd uznał skargę "A" Spółki z o.o. w K. za nieuzasadnioną i oddalił ją na podstawie art. 151 cyt. na wstępie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.