III SA/Gd 61/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. J. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia 29 października 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: I. odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych; II. przyznać wnioskodawczyni prawo pomocy przez ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem zawartym w skardze, uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF w dniu 5 lutego 2014 r., skarżąca A. J. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Na podstawie złożonego przez skarżącą oświadczenia o stanie rodzinnym ustalono, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z pełnoletnią córką. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawczyni jest czynnym przedsiębiorcą generującym dochód miesięczny brutto w kwocie 1.800 zł. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawczyni oraz jej córka nie posiadają nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. W tym stanie należało uznać, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z uwagi na fakt, iż przepisy regulujące instytucję tzw. prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 ww. ustawy rzeczą wnioskodawczyni jako zainteresowanej jest wykazanie, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Na wnioskodawczyni spoczywa zatem ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Gruntowna analiza danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i dokumentacji potwierdzającej dane zawarte we wniosku prowadzi do uznania, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy mieć bowiem na uwadze, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (obejmującym jak wskazano powyżej zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu) ma charakter wyjątkowy i stosowane jest wyłącznie w przypadkach podmiotów charakteryzujących się wyjątkowo trudną sytuacją materialną. Do takich podmiotów należą osoby dotknięte ubóstwem, korzystające ze świadczeń pomocy społecznej czy też bezrobotne bez prawa do zasiłku (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądowym podkreśla się ponadto, że orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy winno wynikać ze zrównoważonej i wzajemnej oceny dwóch elementów: rozmiaru kosztów jakie musi ponieść strona wnioskująca o prawo pomocy na poczet postępowania sądowego i jej aktualnych możliwości płatniczych (por. m.in.: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 9 października 2008 r.; sygn. akt I SA/Po 825/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze powyższe zapatrywanie należy wskazać, że koszty sądowe obciążające skarżącą kształtuje obecnie ewentualny wpis od skargi wynoszący 100 zł (vide: § 2 ust. 3 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Na tle uzyskiwania przez wnioskodawczynię dochodów z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie można przyjąć, że ww. nie jest w stanie uiścić wskazanej kwoty, zwłaszcza, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Z przedłożonych do akt oświadczeń i dokumentów nie wynika ponadto, żeby wnioskodawczyni posiadała zobowiązania, których w żadnej mierze nie jest w stanie regulować. Z przedłożonych dokumentów nie wynika nadto, że przeciwko wnioskodawczyni toczy się jakiekolwiek postępowanie egzekucyjne oraz, że jej rachunki bankowe zostały w określony sposób zajęte bądź zabezpieczone. W związku z powyższymi okolicznościami, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia. Odnosząc się z kolei do żądania ustanowienia pełnomocnika z urzędu referendarz sądowy uznał, że w realiach sprawy zasadne jest przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy w tym zakresie. W ocenie referendarza poniesienie ciężaru finansowego ustanowienia radcy prawnego z wyboru może bowiem rodzić uszczerbek w utrzymaniu koniecznym wnioskodawczyni i jej córki w rozumieniu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W reasumpcji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w pkt II sentencji postanowienia, ustanawiając dla wnioskodawczyni pełnomocnika z urzędu.