III SA/Gd 612/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. I. na decyzję Wojewody z dnia 15 października 2004 r. Nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającąją decyzję Starosty z dnia 08.09.2004r. nr [...]. Decyzją z dnia 8 września 2004 r. nr [...] Starosta orzekł o utracie przez Z. I. statusu osoby bezrobotnej z dniem 3 września 2002 r. Z uwagi na fakt nabycia przez stronę prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Z. I., wskazując iż rentę uzyskała za okres od 31 sierpnia 2002 r. do 31 sierpnia 2003 r., a zatem wnosi o przywrócenie jej - z dniem 31 sierpnia 2003 r. - statusu osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, gdyż w tym czasie cały czas była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji Wojewoda decyzją z dnia 15 października 2004 r. nr [...] orzekł w punkcie pierwszym o uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości, zaś w punkcie drugim - o utracie przez Z. I. statusu osoby bezrobotnej z dniem 2 września 2002 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, iż w dniu 2 września 2002 r. odwołująca została zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoba bezrobotna z prawem do zasiłku dla bezrobotnych. Pismem z dnia 6 września 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że od dnia 1 września 2002 r. do dnia 31 sierpnia 2003 r., mocą orzeczenia sądowego z dnia 6 września 2004 r., odwołującej została przyznana renta z tytułu niezdolności do pracy. Wskazując na treść art. 13 ust. 3 pkt 1 oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, organ podał, iż o fakcie nabycia przez odwołującą prawa do renty Powiatowy Urząd Pracy został poinformowany dopiero w dniu 8 września 2004 r. Nadto wskazał, że skutki prawne w sferze praw strony nabytych na podstawie ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu rodzi już samo nabycie prawa do renty bez względu na to kiedy wydano akt prawny przyznający to prawo stronie. Zatem, jak podkreślił organ odwoławczy, już w momencie nabycia statusu osoby bezrobotnej, tj. w dniu 2 września 2002 r., strona przez nabycie prawa do renty nie spełniała ustawowych przesłanek do jego nabycia w dniu rejestracji, czyli od dnia jego przyznania, co wynika wprost z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c w/w ustawy. Z kolei, art. 13 ust. 3 pkt 1 tejże ustawy, obliguje w takiej sytuacji do wydania decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej od dnia niespełnienia ustawowych wymogów do posiadania tegoż statusu. Jak wskazał organ odwoławczy, zaistniały zatem przesłanki do orzeczenia o utracie statusu osoby bezrobotnej przez Z. I. od dnia nabycia przez stronę prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, tj. z dniem 2 września 2002 r., a nie jak przyjął organ pierwszej instancji z dniem następnym. Z uwagi na to, że w zakresie orzeczenia o terminie utraty statusu osoby bezrobotnej decyzja organu pierwszej instancji rażąco naruszała prawo, czyli art. 13 ust. 3 pkt 1 cytowanej ustawy, konieczne było w oparciu o art. 139 k.p.a., wydanie orzeczenia na niekorzyść strony. Nadto, organ odwoławczy podał, iż orzekał o prawach strony na dzień jej rejestracji, tj. na mocy ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, a nie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, która zaczęła obowiązywać dopiero od dnia 1 czerwca 2004 r. W skardze na powyższą decyzję Z. I. wniosła o "rozpatrzenie" decyzji organu odwoławczego. W uzasadnieniu skargi podała, iż zastosowanie art. 13 ust. 3 pkt 1 do całego okresu rejestracji, tj. do dnia 8 września 2004 r. było niewłaściwe. Zwróciła uwagi na brak określenia w decyzji organów administracji, jakiego okresu dotyczy utrata praw osoby bezrobotnej w związku z przyznaną rentą, mimo stosownego wniosku w tej mierze, zawartego w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. Skarżąca podkreśliła, iż w jej ocenie, od dnia 1 września 2003 r. winien jej zostać przywrócony statusu osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych, tym bardziej, że w okresie tym cały czas była zarejestrowana w Powiatowym Urzędzie Pracy. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnośnie zarzutów skargi organ odwoławczy podał, iż nieuzasadnione jest żądanie skarżącej dotyczące wskazania okresu, na jaki pozbawia się ją statusu osoby bezrobotnej. Takie orzeczenie, zdaniem organu odwoławczego, obejmuje czas nieokreślony, gdyż ustawa o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu nie zakreśla w tej mierze żadnego terminu. Z kolei odnośnie żądania strony przywrócenia jej statusu osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku dla bezrobotnych bezpośrednio po upływie okresu, na jaki przyznano jej rentę, organ podał, iż takie automatyczne przyznanie owych uprawnień jest niemożliwe, gdyż po utracie statusu osoby bezrobotnej, jego odzyskanie następuje dopiero po dokonaniu rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy. Skarżąca natomiast tej czynności nie dopełniła. W ocenie organu odwoławczego, skarżąca starając się o rentę, winna liczyć się zaistnieniem takiej sytuacji, jak w analizowanej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest niezgodna z prawem. Na wstępie wskazać należy, iż zgodnie z treścią art. 146 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. nr 99, poz. 1001, ze zmianami) sprawy, w których przed dniem wejścia w życie ustawy wszczęto postępowanie odwoławcze lub postępowanie przed sądem administracyjnym, podlegają przepisom dotychczasowym. Mając na względzie fakt, że odwołanie w niniejszej sprawie strona wniosła w dniu 16 września 2004 r., a cytowana wyżej ustawa weszła w życie z dniem 1 czerwca 2004 r., to oznacza, iż - wbrew stanowisku organu odwoławczego - w niniejszej sprawie nie mają zastosowanie przepisy dotychczasowe, tj. ustawa z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. nr 58, poz. 514 ze zmianami), lecz przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z 2004 r. W podstawie rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał dyspozycje artykułów 13 ust. 3 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu oraz 2 ust. 1 pkt 2 lit. c tejże ustawy. Zgodnie z tymi przepisami, "bezrobotny" - oznacza osobę niezatrudnioną i niewykonującą innej pracy zarobkowej, zdolną i gotową do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego w danym zawodzie lub służbie, z zastrzeżeniem lit. g, nieuczącą się w szkole w systemie dziennym, zarejestrowaną we właściwym dla miejsca zameldowania (stałego lub czasowego) powiatowym urzędzie pracy, m. in. jeżeli nie nabyła prawa do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, renty szkoleniowej, renty socjalnej (...) Starosta, stosownie do art. 13 ust. 3 pkt 1 ustawy, pozbawia statusu bezrobotnego osobę, która (m. in.) nie spełnia warunków, o których mowa wart. 2 ust. 1 pkt 2. Oznacza to, że jedną z przesłanek pozbawienia statusu bezrobotnego jest okoliczność uzyskania przez bezrobotnego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Podobnie, zgodnie z treścią art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, fakt uzyskania przez bezrobotnego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy skutkuje koniecznością pozbawienia go przez starostę statusu osoby bezrobotnej. Dokonując analizy treści przepisów zarówno ustawy z 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu jaki i ustawy z 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy w omawianym wyżej zakresie, stwierdzić należy, iż sytuacja prawna strony pod rządem obu tych reżimów prawnych jest tak samo uregulowana. Jakkolwiek zatem organ, stosując niewłaściwe przepisy, naruszył prawo materialne, to jednak nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy. Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie jest fakt uzyskania przez skarżącą prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy za okres od dnia 1 września 2002 r. do dnia 31 sierpnia 2003 r. Informację o tym organy administracji powzięły w dniu 6 września 2004 r., otrzymując stosowne pismo od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zatem, orzekając we wrześniu 2004 r. o utracie przez skarżącą statusu osoby bezrobotnej organy administracji oceniały sytuację prawną skarżącej wstecz. Odnosząc się do zarzutów skargi, wskazać należy, iż o ile zasadny jest pogląd organu odwoławczego, że w typowej sytuacji, gdy orzeka on na przyszłość o przyznaniu statusu osoby bezrobotnej, to nie określa czasu, na jaki ten status przyznaje, natomiast w okolicznościach niniejszej sprawy, w sytuacji, gdy organowi znany był okres, na jaki skarżącej przyznano rentę z tytułu niezdolności do pracy, to - wbrew stanowisku tegoż organu - żaden przepis prawa, zarówno ustawy z 1994 r., jak i 2004 r., nie stanowi przeszkody w określeniu, jakiego okresu dotyczy utrata statusu osoby bezrobotnej. Z kolei, odnośnie wniosku skarżącej o przyznanie jej zasiłku dla bezrobotnych za okres bezpośrednio przypadający po okresie, kiedy pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy, wskazać należy, że kwestia ta pozostaje poza granicami niniejszej sprawy. Ewentualny wniosek skarżącej w tym zakresie wyznaczy nową sprawę administracyjną, która nie podlega rozpoznaniu w niniejszym postępowaniu. Na marginesie jedynie stwierdzić można, iż w omawianym stanie faktycznym zupełnie chybiony jest pogląd organu odwoławczego, że skarżąca starając się o przyznanie prawa do renty winna liczyć się z zaistnieniem takiej sytuacji jak w analizowanej sprawie. Podkreślić bowiem należy, że o ile faktycznie w typowej sytuacji przyznanie stronie prawa do zasiłku dla bezrobotnych wyprzedza jej wniosek o to świadczenie i akt rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy, o tyle jednak w okolicznościach niniejszej sprawy rozważyć należy, czy można skarżącą obciążać negatywnymi skutkami, na które de facto strona nie miała wpływu. Jak wcześniej wskazano nie można wymagać od skarżącej, aby starając się o rentę przewidziała skutki swoich działań mających wpływ na postępowanie z wniosku o uzyskanie statusu bezrobotnej i będącego jego konsekwencją przyznanie dochodzonego świadczenia. Zważyć bowiem należy, iż orzekanie przez organ w zakresie statusu osoby bezrobotnej za okres miniony w stosunku do chwili orzekania stwarza sytuację, w której skarżąca nigdy nie mogłaby złożyć skutecznego wniosku, obligującego organ do wydania decyzji w zakresie tego statusu od 1 września 2003 r., a zatem po utracie renty z tytułu niezdolności do pracy. Przy takim rozumieniu jaki prezentuje organ - negatywnymi konsekwencjami niezawinionymi przez stronę byłaby ona obciążona w całości, czego nie usprawiedliwiają obowiązujące w tym przedmiocie przepisy. Mając zatem na uwadze powyższe, Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia 8 września 2004 r. nr [...]. Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji winny mieć na względzie okoliczności wskazane w treści niniejszych rozważań, w szczególności - ocenią sytuację prawną skarżącej w oparciu o przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z 2004 r. Jednocześnie zaznaczyć należy, że przy ponownym rozpatrywaniu sprawy w ogóle nie zaistnieje kwestia zakazu reformationis in peus, gdyż przepis art. 139 k.p.a. nie ma zastosowania przy rozpatrywaniu sprawy przez organ pierwszej instancji w postępowaniu toczącym się na skutek kasacyjnego orzeczenia sądu, przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania przez organy administracji obu instancji. Sąd nie określił w wyroku, czy i w jakim zakresie zaskarżona decyzja nie może być wykonana. W ocenie Sądu wykładnia celowościowa prowadzi do wniosku, że art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnosi się do aktów lub czynności, które podlegają wykonaniu. Ratio legis niniejszego przepisu wskazuje, że jego stosowanie ma zabezpieczyć stronę, której skarga została uwzględniona przed ewentualnym wykonaniem przez organ, przed uprawomocnieniem się wyroku, aktu uchylonego przez Sąd. W niniejszej sprawie decyzja pozbawiająca stronę statusu osoby bezrobotnej nie podlega wykonaniu, gdyż nie przyznaje ani nie pozbawia żadnego prawa, zatem brak jest podstaw, aby odnosić się do kwestii jej wykonalności do czasu uprawomocnienia się wyroku.