III SA/Gd 615/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz,, sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant: Hanna Tarnawska, , po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi T. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 1 września 2005 r. nr [...] w przedmiocie usunięcia z ewidencji ludności wpisu o wymeldowaniu 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego T. B. kwotę 115, zł (sto piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. III SA/Gd 615/05 UZASADNIENIE Decyzją z dnia 1 wrześnie 2005r. nr [...] Wojewoda [...] powołując się na przepisy art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 47 ust. 2 i art. 10 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. Nr 87/2001, poz. 960, z późn. zm.), uchylił w całości decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia 06 lipca 2005 r. nr [...] orzekającą o odmowie usunięcia z ewidencji ludności zapisu o wymeldowaniu T. B. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w G. i orzekł o usunięciu z ewidencji ludności zapisu o jej wymeldowaniu z wymienionego lokalu. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że postępowanie administracyjne w sprawie o usunięcie z ewidencji ludności zapisu o wymeldowaniu T. B. z pobytu stałego z lokalu przy ul. [...] w G. wszczęte zostało z jej wniosku. W uzasadnieniu wniosku podała ona, że wymeldowanie dokonane zostało podstępnie, gdyż jako osoba głuchoniema została oszukana przez teściową i męża, była bowiem pewna, że wizyta w urzędzie dotyczyła przekazywania Jej renty do urzędu pocztowego w K.. Organ I instancji ustalił, że w dniu 21 czerwca 2005 r. T. B. zgłosiła się wraz z mężem i teściową w Urzędzie Miasta [...] w celu dokonania wymeldowania z miejsca pobytu stałego. Przy dokonywaniu tej czynności była obecna osoba znająca język migowy. Druk zgłoszenia wymeldowania z pobytu stałego został wypełniony i podpisany przez T. B.. Biorąc pod uwagę fakt, że wypełniła ona druk wymeldowania w porozumieniu z osobą znającą język migowy organ I instancji uznał, że nie ma podstaw do uchylenia tej czynności. Odwołanie od tej decyzji wniosła T. B. i wskazała, że została podstępem wprowadzona w błąd przez męża i teściową co do celu wizyty w urzędzie. Powiedziano jej, że musi załatwić sprawę przesyłania renty z G. do K. i z takim przekonaniem wypełniła stosowny druk. Dodała, że nie zadano jej w języku migowym pytania czy chce się wymeldować, lecz tylko informowano gdzie i co ma wpisać. O "oszustwie". dowiedziała się tego samego dnia o godzinie 12.10, kiedy pokazała pismo urzędowe koleżance, ale jeszcze wtedy nie mogła wszystkiego zrozumieć. To koleżanka zawiozła Ją do urzędu celem wyjaśnienia całej sprawy. Wtedy zrozumiała, że straciła dach nad głową i tego samego dnia napisała oświadczenie o podstępie związanym z jej wymeldowaniem. Organ II instancji wskazał, że przedmiotem postępowania w sprawie o usunięcie z ewidencji ludności zapisu o wymeldowaniu z pobytu stałego jest ustalenie, czy w dacie wymeldowania osoba zgłaszająca opuszczenie pobytu stałego w danym lokalu faktycznie trwale opuściła miejsce pobytu stałego, zgodnie z przesłanką zawartą w art.15 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz czy spełniono wszystkie formalne wymogi obowiązujące przy składaniu druku wymeldowania z pobytu stałego. Rozstrzygnięcie organu w przypadku stwierdzenia dokonania wymeldowania niezgodnie z prawem przybiera postać decyzji o usunięciu z ewidencji ludności zapisu o wymeldowaniu. Druk meldunkowy oznaczający zgodę na wymeldowanie T. B. został przez nią podpisany. Powyższa okoliczność nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Jednakże organ odwoławczy na podstawie materiału zebranego w sprawie uznał, że druk ten został rzeczywiście wypełniony przez nią pod wpływem błędu. Skarżąca nie miała świadomości, że podpisując ten dokument zostanie wymeldowana z miejsca pobytu stałego. Z uwagi na fakt, iż jest ona osobą głuchoniemą, przy czynności wymeldowania była obecna D.B. pracownik Urzędu Miasta [...], która posługuje się językiem migowym. Organ odwoławczy przesłuchał ją w dniu 25 sierpnia 2005 r. Z jej zeznań wynika, że T. B. sama wypełniała druk meldunkowy, mimo prośby ze strony teściowej, aby to ona zrobiła. Dodała, że chociaż z Jej strony dołożono wszelkiej staranności aby wytłumaczyć T. B. konsekwencje wypełnienia druku o wymeldowanie, to istnieje możliwość że mogła ona nie zrozumieć słowa wymeldowanie i konsekwencji związanych z wypełnieniem przedmiotowego druku. Z jej wyjaśnień wynika, że w trakcie drugiej wizyty w urzędzie już po wymeldowaniu, kiedy to zjawiła się z E. P., była wyraźnie zaskoczona faktem, że została wymeldowana. Powyższe wyjaśnienia są zgodne z treścią oświadczenia E. P., jej sąsiadki, która podała, że w dniu 21 czerwca 2005 r. o godzinie 12.10 zjawiła się u niej Pani T. B. i oświadczyła, że załatwiła przesyłanie renty do K. bo chciała wyjechać na wakacje z synem K.. Jako dowód pokazała pismo, które okazało się zaświadczeniem o wymeldowaniu. Wtedy udały się do Urzędu Miasta [...] celem wyjaśnienia zaistniałej sytuacji. Jej zdaniem dopiero po ponownym tłumaczeniu przez Panią D. B. słowa wymeldowanie do T. B. dotarło znaczenie tego wyrażenia i konsekwencji z nim związanych. Zdaniem organu odwoławczego o wystąpieniu po stronie Pani T. B. błędu przy składaniu druku wymeldowania świadczy fakt, że tego samego dnia złożyła wniosek o anulowanie tej czynności. Z wyjaśnień męża wymienionej T. B. oraz teściowej wynika, że T. B. była świadoma i chciała się wymeldować z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jednakże organ nie dał im wiary, gdyż pozostają w sprzeczności z zeznaniami i wyjaśnieniami Pani D. B. i E. P. osób obcych dla stron, których wyjaśnienia były wzajemnie spójne i logiczne i pokrywały się z wyjaśnieniami T. B. , dlatego też uznano je za bardziej wiarygodne i dano im wiarę. Dołączone przez Pana T. B. oświadczenie Pani T. B. z dnia 21 czerwca 2005 r. wcale nie świadczy o tym iż jej zamiarem było wyprowadzenie się z przedmiotowego lokalu na stałe. Otóż napisała Ona, że dobrowolnie wyprowadza się z tego lokalu do mieszkania swojej matki za jej zgodą do dnia 4 lipca 2005r., a więc nie na stałe tylko na pewien okres czasu. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku T. B., domagając się jej uchylenia i podnosząc, ze została on wydana z naruszeniem prawa polegającym na błędnym ustaleniu stanu faktycznego sprawy i naruszeniu zasad swobodnej oceny dowodów przez przyjęcie dowolnej i nieuzasadnionej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że wymeldowanie T. B. z miejsca jej dotychczasowego zamieszkania było rezultatem jej woli wyprowadzenia się do matki, co znów wiązało się z rozkładem ich wspólnego pożycia. Skarżący dowiedział się bowiem, że jego żona jest w ciąży z innym mężczyzną. T. B. wyprowadziła się z domu przy ul. [...] w dniu 24 czerwca 2005r., co było zgodne z poczynionymi ze skarżącym ustaleniami. T. B. wypełniła druk wymeldowania w obecności tłumacza języka migowego, co wyklucza wystąpienie po jej stronie błędu. Skończyła on szkołę zawodową i potrafi czytać. W treści wypełnionego prze nią druku nie było sformułowań mogących świadczyć o tym, że jest to dokument związany z przekazywaniem renty do K.. Zbyteczne byłoby w ogóle przekazywanie renty do K., gdyby T. B. nie miała zamiaru wyprowadzenia się z miejsca dotychczasowego stałego pobytu. Nie jest też prawdziwe twierdzenie, jakoby T. B. wybierała się z synem stron na wakacje na wieś, gdyż alergia dziecka wyklucza jego przebywanie na wsi do połowy sierpnia. Nikt nie zabiera poza tym z miejsca zamieszkania mebli i dywanów wybierając się na wakacje. Zbyteczne byłoby zatem przenoszenie renty do K. skoro T. B. według jej oświadczenia zamierzała powrócić do domu 4 lipca – jest to bowiem akurat data, w której otrzymuje ona rentę. Wyjaśnienia wymagałoby także i to, jak tłumacz języka migowego przetłumaczył znaczenie dokumentu wypełnionego przez T. B., by zrozumieć mogła ono, że dotyczy on przeniesienia renty do K., choć w druku brak było jakichkolwiek sformułowań dotyczących renty. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Rozpoznając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżoną decyzję wydano z naruszeniem przepisów postępowania mogącym mieć wpływ na rozstrzygnięcie. Organ drugiej instancji skorzystał w niniejszej sprawie z uprawnienia wynikającego z art.138§1 pkt 2 k.p.a. i dokonał rozstrzygnięcia sprawy w sposób odmienny niż uczynił to organ I instancji. Naczelnymi zasadami postępowania administracyjnego są - określone w art. 6 i 7 k.p.a. - zasada praworządności oraz dochodzenie prawdy obiektywnej. Nakładają one na organy prowadzące postępowanie obowiązek wszechstronnego zbadania sprawy tak pod względem faktycznym jak i prawnym, w celu ustalenia stanu rzeczywistego sprawy. W myśl art. 77 § 1 k.p.a. organy administracji państwowej zobowiązane są w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Treść tego przepisu należy tłumaczyć w ten sposób, że obowiązek przeprowadzenia wszystkich niezbędnych do wyjaśnienia sprawy dowodów obciąża organ administracji prowadzący postępowanie w sprawie. Zaniechanie przez organy administracji państwowej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego jest uchybieniem przepisom postępowania administracyjnego, powodującym wadliwość decyzji. Takie naruszenie zasad postępowania dowodowego ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem w doktrynie i judykaturze przyjmuje się, że ocena materiału dowodowego powinna być dokonana w oparciu o wszechstronnie zgromadzony materiał, bo w przeciwnym razie dochodzi do przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). W niniejszej sprawie nie zostały przedsięwzięte wszelkie czynności dowodowe mogące wyjaśnić to, czy T. B., wypełniając formularz druku wymeldowania pozostawała pod wpływem błędu co do znaczenia tego dokumentu. W szczególności organ administracji drugiej instancji nie wyjaśnił, w jakim stopniu T. B. jest w stanie rozumieć treść pisemnego dokumentu takiego jak druk "zgłoszenia wymeldowania", biorąc pod uwagę to, że jak wynika z wypełnionego przez nią druku posiada wykształcenie zawodowe, a zatem posiąść musiała umiejętność czytania. Przepis art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz.U. Nr 87/2001, poz. 960, z późn. zm.) stanowi, że osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Skoro według twierdzeń skarżącego T. B. wyprowadziła się z dotychczasowego miejsca zamieszkania w trzy dni po złożeniu zgłoszenia wymeldowania, to okoliczność ta niewątpliwie wymagała szczegółowego wyjaśnienia. Gdyby bowiem rzeczywiście T. B. dobrowolnie wyprowadziła się z miejsca stałego zamieszkania wkrótce po zgłoszeniu wymeldowania, to zasadnym byłoby przyjęcie domniemania, że złożenie przez nią tego zgłoszenia było świadomym wywiązaniem się z ustawowego obowiązku wynikającego z cytowanego powyżej przepisu. Weryfikacji w drodze postępowania dowodowego wymaga także kwestia zamierzonego według T. B. przez nią przeniesienia wypłaty renty do K.. Przyczyn takiej czynności nie wyjaśniono w toku jej przesłuchania. Motyw zamiaru wyjazdu na wakacje do matki pojawia się jedynie w pisemnym oświadczeniu koleżanki T. B. E. P.. Szczegółowego wyjaśnienia wymagają także w powyższym kontekście okoliczności złożenia i treść oświadczenia T. B. znajdującego się w aktach administracyjnych (k- 13), dotyczącego jej "... dobrowolnego wyprowadzenia się...". Reasumując należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1, 80 i 138 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji publicznej będzie zobowiązany do podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego. Dopiero prawidłowo przeprowadzone postępowanie pozwoli na ocenę, czy T. B., dokonując zgłoszenia wymeldowania pozostawała pod wpływem błędu co do jego treści, czy też świadomie realizowała obowiązek wynikający z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Sąd na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania oparto na przepisie art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.