III SA/Gd 615/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Sędziowie Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2016 r. sprawy ze skargi M. T. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia 1 czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 1 czerwca 2015 r. (nr [...]) Rektor Uniwersytetu utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] z dnia 3 kwietnia 2015 r. (nr [...]), którą organ orzekł o skreśleniu studenta 1 roku, kierunku Kulturoznawstwo Wydziału Filologicznego M. T. z listy studentów. W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne: Decyzją z dnia 3 kwietnia 2015 r. (nr [...]) Dziekan Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] - działając na podstawie art. 60 ust. 6, art. 66, art. 70 ust. 2, art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j.: Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.) oraz § 44 ust. 1 Regulaminu Studiów Uniwersytetu [...] wprowadzonego uchwałą nr [...] Senatu [...] z dnia 29 marca 2012 r. - skreślił M. T. studenta 1 roku, kierunku Kulturoznawstwo Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] z dniem 3 kwietnia 2015 r. z listy studentów. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że M. T. (dalej zwany: "stroną", "skarżącym") nie zaliczył 1 semestru w roku akademickim 2014/2015. Strona złożyła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zarzucając jej naruszenie zasad współżycia społecznego, przepisów prawa karnego oraz prawa administracyjnego. Po rozpatrzeniu odwołania Rektor Uniwersytetu [...] decyzją z dnia 1 czerwca 2015 r. (nr [...]) utrzymał w mocy decyzję organu niższej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny i przebieg postępowania w sprawie wskazując, że w roku akademickim 2014/2015 strona rozpoczęła studia na kierunku Kulturoznawstwo (studia stacjonarne II stopnia). Ze stroną podpisano umowę o warunkach odpłatności za usługi edukacyjne świadczone dla studentów studiów stacjonarnych w [...]. W dniu 26 września 2014 r. strona złożyła podanie o: * skrócenie wymiaru studiów do dwóch semestrów, * zaliczenie na poczet Kulturoznawstwa przedmiotów, które zostały wymienione w załączniku do pisma (w tym seminarium magisterskie), * eksternistyczne zaliczenie pozostałych zajęć, * zatwierdzenie indywidualnego planu studiów i programu studiów, - przedłożenie dokumentacji wymaganej dla celów indywidualnej organizacji studiów do 31 października 2014 r. Zgodnie z § 25 ust. 1 Regulaminu Studiów [...] Dziekan uznając zajęcia za zaliczone, kieruje się zbieżnością efektów kształcenia, w tym liczbą przydzielonych punktów ECTS, brakiem różnic w treściach programowych (formą i wymiarem zajęć oraz formą ich zaliczenia). Na podstawie przedstawionego wykazu przedmiotów uznanie zajęć wymienionych w załączniku do ww. pisma nie było możliwe. Brakowało informacji o zrealizowanych treściach kształcenia. Zgodnie z § 33 ust. 2 Regulaminu Studiów [...] w przypadkach uzasadnionych szczególną sytuacją życiową studenta Dziekan może, w porozumieniu z prowadzącym zajęcia, wyrazić zgodę na eksternistyczne zaliczanie zajęć. W dalszym toku postępowania Dziekan zwrócił się o dostarczenie pisemnej zgody osób prowadzących zajęcia na eksternistyczne zaliczanie przez stronę ćwiczeń/wykładów/seminariów. Takiej zgody nie uzyskał. Mimo braku zgody na eksternistyczne zaliczanie zajęć w korespondencji z pracownikiem dziekanatu strona powywoływała się na to, że realizuje studia w formie eksternistycznej, co było informacją nieprawdziwą. Ponadto strona wielokrotnie była proszona o wybranie seminarium, nazwisko promotora nie zostało jednak wskazane do końca semestru zimowego. W piśmie z dnia 9 stycznia 2015 r. (na trzy tygodnie przed zakończeniem zajęć dydaktycznych w semestrze zimowym) strona ponownie wystąpiła o zajęcie stanowiska w sprawie eksternistycznej formy studiów. We wniosku było sformułowanie, iż studenta interesuje tylko forma eksternistyczna studiów. Organ wyjaśnił, że Wydział Filologiczny [...] nie prowadzi na kierunku Kulturoznawstwo studiów eksternistycznych, zaś forma ta jest przyznawana w szczególnie uzasadnionych sytuacjach jedynie w odniesieniu do konkretnych przedmiotów, a nie do całości studiów. Po zakończeniu zimowej sesji egzaminacyjnej, w trakcie spotkania w dniu 20 lutego 2015 r. z Dziekanem strona bezpośrednio została poinformowana o brakach w przedkładanej wcześniej dokumentacji (wcześniej były to informacje przekazywane w formie pisemnej). W dniu 23 lutego 2015 r. strona złożyła kolejne pismo i sylabus zrealizowanych przedmiotów. Na podstawie sylabusa zostało uznane kilka przedmiotów ujętych w planie studiów Kulturoznawstwo w semestrze pierwszym. W dniu 16 marca 2015 r. wpłynęło kolejne pismo i strona otrzymała zgodę na przedłużenie sesji egzaminacyjnej do dnia 2 kwietnia 2015 r. Następnie organ stwierdził, że strona do pisma z dnia 26 marca 2015 r. dołączyła wnioski o eksternistyczne zaliczanie przedmiotów podpisane przez prowadzących zajęcia, jednak nie dotyczyły one dwóch przedmiotów, których zaliczenie było warunkiem do rozliczenia semestru zimowego (Analiza i interpretacja tekstów kultury, Seminarium magisterskie), a ponadto jeden z profesorów wycofał swoją zgodę na eksternistyczne zaliczanie przedmiotu. W podsumowaniu Rektor stwierdził, że decyzja o skreśleniu z listy studentów została przygotowana zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz Regulaminem Studiów [...]. Powodem skreślenia jest brak zaliczenia semestru pierwszego (brak zaliczenia z dwóch przedmiotów), przy jednoczesnym braku złożenia wniosku o studiowanie z długiem punktowym. M. T. zaskarżył wyżej opisaną decyzję Rektora [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając jej poświadczenie nieprawdy i zatajenie prawdy, co niewątpliwie wynika z rażąco stronniczego, świadomego i celowego niedopełniania obowiązków służbowych, zarówno przez Rektora [...] i wcześniej przez Dziekana Wydziału Filologicznego. Oświadczył przy tym, że jeżeli decyzje te nie zostaną w trybie natychmiastowym uchylone i to przez ich wystawców, to cała sprawa, oprócz procedury odwoławczej przed sądem administracyjnym, zostanie skierowana na drogę karną oraz cywilną w związku ze świadomie i celowo wyrządzanymi mu szkodami, rażącym naruszaniem licznych dóbr osobistych, hańbieniem godności. Wydane rozstrzygnięcia obrazują pogardę zarówno wobec studenckich praw wynikających z Regulaminu [...], jak i polskości, czego dowodami są braki programowo-administracyjne, co przejawia się w braku większości tzw. sylabusów przedmiotowych, co z kolei może świadczyć o ukrywaniu treści nauczania/studiów. Zwrócił przy tym uwagę na brak godła Rzeczypospolitej Polskiej w budynkach i pomieszczeniach uczelni. Na zakończenie skarżący zarzucił, że Dziekan Wydziału Filologicznego nie współpracował z nim i pozorował tylko przestrzeganie Regulaminu [...] i przepisów k.p.c. Jako przykład wskazał dążenie do "wrobienia" w rzekomy dług punktowy i usiłowanie wyłudzenia nienależnego świadczenia z tym związanego, czy też rzekomo przypadkowe, losowe unikanie spotkania i to zarówno w czasie dwóch dyżurów, jak i w dniach zajęć przez wskazaną przez skarżącego imiennie do dziekanatu panią promotor. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W piśmie procesowym z dnia 14 września 2015 r. skarżący wniósł o uchylenie obu decyzji wydanych w jego sprawie i nakazanie władzom uczelni, ażeby skarżący mógł do końca pierwszego semestru roku akademickiego 2015/2016 ukończyć studia na Wydziale Filologicznym na kierunku Kulturoznawstwo, gdyż do zaliczenia pozostały mu jedynie trzy przedmioty, tj.: elementy wiedzy o regionie, wybrane zagadnienia animacji i upowszechniania kultury, praktyka zawodowa – dysponuje stosownymi uzgodnieniami sposobu realizacji tych przedmiotów z nauczycielami prowadzącymi. Ponadto wniósł o zaliczenie/wydanie tytułu magistra na podstawie już napisanych prac dyplomowych (magisterskich) w ramach indywidualnych studiów międzyobszarowych. Nadmienił, że wywody uczelni o wycofaniu się jednego z profesorów z zaliczenia przedmiotu, mimo zgody wyrażonej w formie pisemne, są żenująco niskie. Jego zdaniem obie decyzje winny być uchylone jako niezgodne z prawem i zasadami społeczno-etyczno-moralnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W tak określonym zakresie kognicji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie była decyzja Rektora Uniwersytetu utrzymująca w mocy decyzję Dziekana Wydziału Filologicznego Uniwersytetu [...] orzekającą o skreśleniu skarżącego z listy studentów kierunku Kulturoznawstwo Wydziału Filologicznego. Materialnoprawną podstawę wydania ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j.: z 2012 r., poz. 527 ze zm.), zwanej dalej: "ustawą". Zgodnie z art. 160 ustawy organizację i tok studiów oraz związane z nimi prawa i obowiązki studenta określa regulamin studiów (ust. 1), przy czym regulamin studiów określa także warunki i tryb uczestniczenia wybitnie uzdolnionych uczniów w zajęciach przewidzianych tokiem studiów na kierunkach zgodnych z uzdolnieniami oraz zasady zaliczania tych zajęć (ust. 1a); studia w uczelni są prowadzone zgodnie z efektami kształcenia, do których są dostosowane programy studiów, w tym plany studiów (ust. 2). Stosownie do art. 189 ustawy student jest obowiązany postępować zgodnie z treścią ślubowania i regulaminem studiów (ust. 1), a w szczególności do: 1/ uczestniczenia w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów; 2/ składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów; 3/ przestrzegania przepisów obowiązujących w uczelni (ust. 2). W myśl natomiast art. 190 ust. 2 ustawy kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku m.in. nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie (pkt 2). Od takiej decyzji przysługuje odwołanie do rektora, przy czym decyzja rektora jest ostateczna (art. 190 ust. 3 ustawy). Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że student jako strona postępowania administracyjnego w sprawach wymienionych w art. 207 ust. 1 ustawy jest jednocześnie uczestnikiem (destynatariuszem) zakładu administracyjnego, jakim jest uczelnia wyższa, i że przyjęcie go w poczet uczestników danej uczelni uwarunkowane jest m.in. złożeniem ślubowania, w którym kandydat na studenta przyrzeka w szczególności przestrzegać postanowień regulaminu studiów. Z tego względu podstawę prawną decyzji kierowanych do studentów stanowią nie tylko przepisy powszechnie obowiązujące, ale również wydane na podstawie delegacji ustawowych akty normatywne właściwych organów szkoły wyższej (por. art. 189 ust. 1 i ust. 2 pkt 3 ustawy). Dlatego też ocena legalności decyzji w sprawach studenckich przez sąd administracyjny musi uwzględniać nie tylko regulacje prawne rangi ustawowej, ale także postanowienia zawarte w regulaminie studiów. Wydany na podstawie art. 62 ust. 1 w zw. z art. 161 ust. 1 i ust. 2 i art. 160 ust. 1 i ust. 1a ustawy oraz § 36 ust. 1 pkt 6 i § 128 Statutu Uniwersytetu [...] - Regulamin Studiów [...] (uchwała Senatu Uniwersytetu [...] nr [...] z dnia 29 marca 2012 r.) stanowi w § 44 ust. 1, że skreślenie z listy studentów następuje w przypadkach i na zasadach określonych w przepisach art. 190 ust. 1 i ust. 2 ustawy. Stosownie do § 18 ww. Regulaminu w stosunku do studenta, który nie zaliczył okresu rozliczeniowego, dziekan może orzec m.in. o skreśleniu z listy studentów (ust. 1 pkt 3), przy czym powtarzanie pierwszego okresu rozliczeniowego nie jest dopuszczalne (ust. 2). Stan faktyczny rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości. Skarżący nie uzyskał zaliczenia I semestru na I roku w przewidzianym regulaminem studiów terminie, czym wypełnił przesłanki wymienione w art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy, a także w § 44 ust. 1 uchwały Senatu Uniwersytetu [...] nr [...] z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie Regulaminu Studiów [...]. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy skarżący decyzją Komisji Rekrutacyjnej [...] z dnia 26 września 2014 r. ([...]) został przyjęty na I rok studiów stacjonarnych II stopnia na Wydziale Filologicznym na kierunku Kulturoznawstwo w roku akademickim 2014/2015. W tym samym dniu skarżący zwrócił się do Dziekana Wydziału Filologicznego z prośbą o wyrażenie zgody na: skrócenie wymiaru studiów z czterech do dwóch semestrów; zaliczenie na poczet studiów na kierunku Kulturoznawstwa [...] przedmiotów, które zostały wymienione w załączniku do pisma i zaliczone na innych uniwersytetach (tj. [...] i [...]), w tym zaliczenie seminarium magisterskiego; eksternistyczne zaliczenie pozostałych zajęć; zatwierdzenie indywidualnego planu studiów i programu studiów oraz o przedłużenie okresu na złożenie dokumentacji wymaganej dla celów indywidualnej organizacji studiów do 31 października 2014 r. Pismem z dnia 13 października 2014 r. skarżący został poinformowany, że zgoda na studiowanie wg indywidualnego planu studiów uzależniona jest od osiągnięć studenta, a zatem jest możliwa dopiero po zaliczeniu pierwszego okresu rozliczeniowego, dlatego prawo to zostało mu odmówione. W piśmie tym wyjaśniono skarżącemu także, że zgodnie z § 25 ust. 2 Regulaminu Studiów [...] uznanie zajęć za zaliczone jest możliwe tylko w przypadku stwierdzenia zbieżności efektów kształcenia, w tym liczby przydzielonych punktów ECTS, braku różnic w treściach programowych, formy i wymiaru zajęć oraz formy ich zaliczenia, co nie było możliwe do ustalenia na podstawie przedstawionego przez skarżącego wykazu przedmiotów (załącznik do pisma z dnia 26.09.2014 r.), gdyż brakowało informacji o zrealizowanych treściach kształcenia (tzw. sylabusach). Warunek ten został spełniony przez skarżącego dopiero w lutym 2015 r., gdy złożył sylabus zrealizowanych przedmiotów, w oparciu o który w dniu 6 marca 2015 r. uzyskał zgodę na uznanie w semestrze zimowym 2014/2015 tych przedmiotów za zaliczone. Ponadto w piśmie z dnia 13 października 2014 r. – odpowiadając na ww. pismo z dnia 26 września 2014 r. - wyjaśniono skarżącemu również, że zgodnie z § 33 ust. 2 Regulaminu Studiów [...] student ubiegający się o zezwolenie na eksternistyczną formę zaliczania zajęć jest zobowiązany przedstawić pisemną zgodę osób prowadzących zajęcia, a w konsekwencji poinformowano skarżącego, że przedmiotowa prośba będzie mogła być rozpatrzona dopiero po uzupełnieniu brakującej dokumentacji. Dokumentacja ta została uzupełniona przez skarżącego w dopiero marcu 2015 r., tj. z momentem gdy przedstawił on wnioski o eksternistyczne zaliczanie przedmiotów podpisane przez prowadzących zajęcia. Wnioski te nie dotyczyły jednak dwóch przedmiotów, których zaliczenie było warunkiem do rozliczenia semestru zimowego (Analizy i interpretacja tekstów kultury oraz Seminarium magisterskiego). W tej sytuacji w dniu 16 marca 2015 r. Prodziekan Wydziału Filologicznego udzielił skarżącemu zgody na przedłużenie sesji egzaminacyjnej do dnia 2 kwietnia 2015 r. Do tego dnia skarżący nie rozliczył I semestru studiów, gdyż nie zaliczył dwóch przedmiotów: Analizy i interpretacji tekstów kultury oraz Seminarium magisterskiego, a jednocześnie nie wystąpił z wnioskiem o możliwość studiowania w semestrze II z długiem punktowym. W konsekwencji Dziekan Wydziału Filologicznego [...] – działając m.in. na podstawie art. 190 ustawy i § 44 ust. 1 Regulaminu Studiów [...] - podjął decyzję o skreśleniu skarżącego – studenta I roku na kierunku Kulturoznawstwo Wydziału Filologicznego [...] z listy studentów z powodu niezaliczenia I semestru, a Rektor [...] – jako organ odwoławczy – utrzymał w mocy tę decyzję. Mając powyższe na uwadze należy podkreślić, że podstawowym obowiązkiem studenta, określonym zarówno w przepisach ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym oraz w regulaminie studiów jest uczestniczenie w zajęciach dydaktycznych i organizacyjnych zgodnie z regulaminem studiów, a także składanie egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów. W przypadku zaś nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie student może być skreślony z listy studentów (art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy oraz § 44 ust. 1 Regulaminu Studiów [...]). Ustawodawca wprawdzie pozostawił decyzję w tym zakresie do uznania organom uczelni, jednakże uczynił to ze względu na zasadę autonomii uczelni i możliwość uwzględnienia różnych nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających studentowi wywiązanie się z jego podstawowych obowiązków z przyczyn od niego niezależnych. W niniejszej sprawie takich okoliczności jednak nie można stwierdzić. Skarżący pomimo przedłużenia sesji egzaminacyjnej do dnia 2 kwietnia 2015 r. nie uzyskał zaliczenia z dwóch przedmiotów, które - zgodnie z planem studiów – warunkowało jego dalsze studiowanie na przedmiotowym kierunku. Nie wystąpił też z wnioskiem o niejako warunkowe kontynuowanie nauki, tj. możliwość studiowania w semestrze II z długiem punktowym. W ocenie Sądu opisany w sprawie stan faktyczny nie wskazuje też na to, by można było przyjąć, że organy uczelni nie dostrzegły, iż w sprawie występowały szczególne okoliczności (przeszkody) uniemożliwiające skarżącemu dopełnienie ciążącego na nim obowiązku, tj. zaliczenia I semestru studiów, co z kolei mogłoby stanowić podstawę do odstąpienia przez organy uczelni od skreślenia skarżącego z listy studentów. Analiza akt sprawy wskazuje, że skarżący – pomimo wystąpienia z określonymi żądaniami dotyczącymi "szczególnych" warunków odbywania nauki w ramach studiów stacjonarnych II stopnia na kierunku Kulturoznawstwo Wydziału Filologicznego [...] i pomimo uzyskiwanych z dziekanatu informacji dotyczących możliwych sposobów realizacji tych żądań w zgodzie z postanowieniami Regulaminu [...] – przez okres ponad 6-miesięcy (cały semestr zimowy) nie spełnił warunków koniecznych do uzyskania możliwości kontynuacji studiów na II semestrze, gdyż – mimo przedłużenia skarżącemu terminu zaliczenia przedmiotów z I semestru do dnia 2 kwietnia 2015 r. - nie wylegitymował się w tym terminie zaliczeniem z wymaganych przedmiotów (tj. Analizy i interpretacji tekstów kultury oraz Seminarium magisterskiego), ani też nie uzyskał zgody prowadzących te zajęcia na eksternistyczne zaliczenie tych przedmiotów. Co więcej, do tego momentu skarżący nie poinformował Dziekanatu o osobie promotora, do którego miałby uczęszczać na Seminarium magisterskie, przy czym należy zaznaczyć, że całkiem nieuzasadnione i w żadnym stopniu nie usprawiedliwiające skarżącego w tym zakresie mogło być poprzestawanie na oczekiwaniu uzyskania zgody Dziekana na uznanie za jego pracę dyplomową już powstałej pracy w ramach studenckiego ruchu naukowego - koła naukowego: Towarzystwo Oświaty Filozofii i Ludoznawstwa, na innej uczelni (vide: pismo skarżącego z dnia 26 marca 2015 r., k. – 74 akt administracyjnych). Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zarzuty formułowane przez skarżącego nie mogą w żadnym razie odnieść oczekiwanego przez studenta skutku. Konieczność zaliczania przedmiotów objęta programem studiów w określonym terminie jest podstawowym obowiązkiem studenta. Oczywiście zawsze mogą się zdarzyć sytuacje uzasadniające przedłużenie terminu do uzyskania zaliczeń, jednakże w okolicznościach niniejszego stanu faktycznego, student taką możliwość uzyskał, ale nie zdołał jej wykorzystać i nie zaliczył dwóch przedmiotów wymaganych do kontynuacji studiów w II semestrze na kierunku Kulturoznawstwo Wydziału Filologicznego [...]. W tej sytuacji – wobec nieuzyskania zaliczenia przez skarżącego I semestru i braku stwierdzenia wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających mu wypełnienie tego obowiązku – organy uczelni prawidłowo zastosowały art. 190 ust. 2 pkt 2 ustawy oraz § 44 ust. 1 Regulaminu Studiów [...] i orzekły o skreśleniu skarżącego z listy studentów. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.