III SA/Gd 617/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Zegan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi I. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 8 marca 2012 r. znak [...] Prezydent Miasta orzekł o zwrocie przez I. L. kwoty 2.754 zł wypłaconej w okresie 1 czerwca 2009 r. – 30 listopada 2010 r. tytułem zasiłku pielęgnacyjnego na dziecko A. L. jako osobie niepełnosprawnej w wieku poniżej 16 roku życia. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ pierwszej instancji przywołał art. 104, art. 129 § 1 i § 2, art. 130 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 30 ust. 1, ust. 6, ust. 8 – 9 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) w zw. z rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 298, poz. 1769). W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia wskazano, że decyzją z dnia 14 października 2009 r. organ pierwszej instancji przyznał ww. zasiłek pielęgnacyjny na dziecko A. L. jako osobie niepełnosprawnej w wieku poniżej 16 roku życia na okres 1 czerwca 2009 r. – 30 września 2012 r. W dniu 20 października 2010 r. do protokołu u Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w G. ojciec dziecka M. L. złożył oświadczenie, że dziecko A. L. od około dwóch lat jest u niego zameldowane, mieszka i pozostaje na jego utrzymaniu. Ponadto w dniu 8 sierpnia 2011 r. ww. ojciec dziecka w Wydziale Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. złożył oświadczenie, że dziecko przebywa u niego od września 2009 r. a strona nie przekazuje otrzymywanego zasiłku pielęgnacyjnego. W świetle powyższych okoliczności przyznany zasiłek pielęgnacyjny został wydatkowany niezgodnie z przeznaczeniem. Zgodnie bowiem z art. 16 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przysługuje niepełnosprawnemu dziecku. W dniu 2 listopada 2011 r. w wyniku wznowienia postępowania wydano decyzję uchylającą rozstrzygnięcie z dnia 14 października 2009 r. o przyznaniu zasiłku. Z kolei decyzją z dnia 15 grudnia 2011 r. uznano zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności dla ww. dziecka wypłacony w okresie od dnia 1 czerwca 2009 r. do dnia 31 listopada 2010 r. za świadczenie nienależnie pobrane. Powyższe rozstrzygnięcia stanowiły tym samym podstawę do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku pielęgnacyjnego. Po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji (w którym odwołująca wskazała na fakt sprawowania opieki nad dzieckiem w okresie pobierania zasiłku pielęgnacyjnego) Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 5 czerwca 2012 r. (sygn. akt [...]) utrzymało w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy odnosząc się do dotychczasowego przebiegu postępowania wskazał, że I. L. nie wniosła odwołań od decyzji z dnia 2 listopada 2011 r. oraz z dnia 15 grudnia 2011 r. i stały się one ostateczne. W związku z tym w pełni zasadnie orzeczono o uznaniu ww. świadczeń za nienależnie pobrane, i w dalszej konsekwencji, o obowiązku zwrotu tych należności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie uznało argumentacji odwołującej podnoszonej w odwołaniu za zasadną w tym postępowaniu (to jest w postępowaniu odnoszącym się do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń). W postępowaniu w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń organy administracji publicznej badają bowiem jedynie zaistnienie bądź nie przesłanek zawartych w art. 30 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W ocenie Kolegium argumentacja odwołującej odnosząca się do faktu sprawowania opieki mogłaby być podnoszona w postępowaniu dotyczącym weryfikacji decyzji przyznającej zasiłek na okres 1 czerwca 2009 r. – 30 września 2012 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na ww. decyzję organu odwoławczego I. L. wskazała, że otrzymywane środki były przeznaczane na dziecko, które zameldowane było na pobyt stały w G. a na pobyt czasowy w G. Zmiana miejsca zamieszkania dziecka podyktowana była z kolei różnymi sytuacjami rodzinnymi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego stanowiska. Na rozprawie w dniu 6 grudnia 2012 r. skarżąca wskazała, że w trakcie roku szkolnego dziecko przebywało u męża. W weekendy dziecko przebywało wraz ze skarżącą. Z kolei w okresie wakacyjnym skarżąca wraz dzieckiem przebywała u swojej babci na wsi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji, osoba, która pobrała nienależnie świadczenia rodzinne, jest obowiązana do ich zwrotu. 2. Za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się: 1) świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania; 2) świadczenia rodzinne przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia; 3) świadczenia rodzinne wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 23a ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń rodzinnych w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne; 4) świadczenia rodzinne przyznane na podstawie decyzji, której następnie stwierdzono nieważność z powodu jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa albo świadczenie rodzinne przyznane na podstawie decyzji, która została następnie uchylona w wyniku wznowienia postępowania i osobie odmówiono prawa do świadczenia rodzinnego. W niniejszej sprawie, co jest niesporne, decyzja przyznająca stronie zasiłek pielęgnacyjny została uchylona w wyniku wznowienia postępowania. Postanowienie o wznowienie postępowania zostało prawidłowo wydane na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego wobec oświadczenia ojca dziecka, że w okresie pobierania przez I. L. zasiłku, dziecko przebywało u niego. Zachodziła zatem konieczność zbadania czy wskazane nowe okoliczności, istniejące w dniu wydania decyzji przyznającej zasiłek pielęgnacyjny miały w istocie miejsce. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego organ wydał w dniu 2 listopada 2011r. decyzję uchylającą decyzję z dnia 14 października 2009 roku przyznającą prawo do zasiłku pielęgnacyjnego z tytułu niepełnosprawności dla dziecka poniżej 16 roku życia na A. L., odmówił na okres od dnia 1 czerwca 2009r. do dnia 30 września 2012r. prawa do zasiłku na rzecz dziecka A. L. Z kolei decyzją z dnia 15 grudnia 2011 roku uznano zasiłek pielęgnacyjny z tytułu niepełnosprawności dla dziecka poniżej 16 roku życia na A. L. w okresie od dnia 01.06.2009r. do dnia 30.11.2010r. za nienależnie pobrany. Ponieważ obie decyzje uzyskały walor ostateczności, gdyż skarżąca nie złożyła na nie odwołania, a w sprawie zostały spełnione przesłanki z art. 30 ust.1 i art. 30 ust.2 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych organy prawidłowo orzekły o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia. Na marginesie jedynie wskazać należy, że podnoszone w skardze zarzuty mogłyby mieć znaczenie w środkach zaskarżenia od decyzji ustalającej, że omawiany zasiłek został pobrany nienależnie. Mając na uwadze powyższe, Sąd na mocy art. 151 w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.