III SA/Gd 618/10

Dnia 10 marca 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Gorski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Kinga Czernis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2011 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 2 listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 6 września 2010 r. Prezydent Miasta, na podstawie art. 47 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (w skrócie k.p.a.), orzekł o wymeldowaniu A. B. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. [...] w S. W uzasadnieniu organ wskazał, że z wniosku A. Z.-B. -właścicielki powyższego lokalu - prowadzone było postępowanie o usunięciu z ewidencji ludności zapisu o zameldowaniu na pobyt stały A. B. Prezydent Miasta w dniu 5 maja 2010 r. wydał decyzję w tej sprawie, jednak Wojewoda uchylił tą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dalszym toku postępowania wnioskodawczyni podtrzymała w pełni wcześniej złożone zeznania i jednocześnie zmieniła treść żądania składając wniosek o wymeldowanie z pobytu stałego A. B. Przesłuchany w dniu 20 lipca 2010 r. M. D. B. - syn A. B. - zeznał, że w mieszkaniu przy ul. [...] w S. ojciec nie miał nigdy żadnych swoich rzeczy osobistych. W mieszkaniu zamieszkiwała tylko matka A. B., pani R. Z. M. B. odwiedzał babcię przynajmniej trzy razy w tygodniu. W czasie odwiedzin ani razu nie spotkał ojca w mieszkaniu. Natomiast spotykał się ze swoimi ojcem wynajętym mieszkaniu w G. Podczas jednego z takich spotkań A. B. wyjaśnił synowi, ze wyprowadził się do W. gdzie mieszka ze swoją nową rodziną. Zapraszał syna do siebie, ale M. B. nie wyraził zgody na odwiedziny. Jego młodsza siostra odwiedzała ojca w mieszkaniu w W. M. B. zeznał, że w lipcu w związku z prowadzonym szkoleniem na terenie S. jego ojciec przebywał kilka dni w miejscu stałego zameldowania. Dodał, że po śmierci babci w czerwcu 2010 r. w trakcie porządkowania mieszkania nie znalazł żadnych rzeczy należących do swojego ojca. A. B. zeznał, że w mieszkaniu w S. przebywał w czerwcu trzykrotnie po około dwa dni, od 13 lipca 2010 r. do 25 lipca 2010 r. jak również od 4 sierpnia 2010 r. do 8 sierpnia 2010 r. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach podmiotem decyzji o wymeldowanie może być osoba, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy czym badanie posiadania, bądź utraty uprawnień do zamieszkiwania w lokalu nie może mieć wpływu na zameldowanie bądź wymeldowanie. Z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że przebywanie A. B. w przedmiotowym lokalu w miało charakter sporadyczny. Przebywając w tym mieszkaniu odwiedzał swoją matkę, która jako jedyna faktycznie zamieszkiwała w tym lokalu. Jego pobyt w mieszkaniu, w ostatnim okresie, związany był z prowadzonym w S. szkoleniem. Organ zauważył również, że siedzibą działalności gospodarczej prowadzonej przez wymienionego jest lokal w S., natomiast miejscem jej wykonywania W. Całokształt zachowań A. B. wskazuje, że lokal w którym jest na stale zameldowany przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. W odwołaniu od tej decyzji A. B. zarzucił decyzji naruszenie art. 10 ust. 1, art. 15 ust. 2 oraz art. 47 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, błędne ustalenie, że strona nie zamieszkuje w lokalu w S. z zamiarem stałego pobytu, nieuwzględnienie art. 8 ust. 1 i ust. 2 w/w ustawy oraz naruszenie art. 10 k.p.a. Podkreślił m.in. że w lipcu i sierpniu 2010 r. przebywał w lokalu, a zatem nie można przyjąć, że w na dzień wydania decyzji o wymeldowaniu upłynęło 3 miesiące od opuszczenia lokalu. Dlatego brak przesłanki do zastosowania art. 15 ust. 2 powoływanej ustawy. Organ pozbawił go czynnego udziału w postępowaniu oraz prawa wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. Wyrażał także zamiar stałego przebywanie w lokalu w S., gdyż pobyt w W. traktuje jako przejściowy, związany z zatrudnieniem. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 2 listopada 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy stwierdził w uzasadnieniu, że A. B. nie zamieszkuje w miejscu pobytu stałego. Pobyty w tym miejscu związane były z odwiedzinami u matki. Jak sam przyznaje mieszka w W., gdzie wykonuje pracę. Z lokalu korzystał także w czasie trwania szkoleń, które odbywały się w S. Z zeznań jego syna wynika zaś, że zamieszkuje w W. z nową rodziną. Tymczasem posiadanie meldunku na pobyt stały oznacza, że dany lokal jest miejscem, w którym koncentruje się ogół spraw życiowych zainteresowanej osoby, a więc posiada ona w nim tzw. centrum życiowe (gdzie m.in. stale przebywa, nocuje, spożywa posiłki, odbiera korespondencję). Zgodnie z przepisami art. 8 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności, jeśli istnieją przesłanki do opuszczenia miejsca pobytu stałego ze względów wymienionych w pkt 1-4 tej ustawy, osoba może dokonać zameldowania czasowego w miejscu aktualnego pobytu. Z wyjaśnień odwołującego wynika, że nie mieszka w miejscu pobytu stałego, a zatem powinien dokonać zameldowania na pobyt czasowy w W. A. B. nie wykonał stosownego obowiązku. Zdaniem organu odwoławczego lokal w którym A. B. jest zameldowany nie jest miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Sporadyczne przebywanie w tym lokalu nie świadczy o zamiarze stałego przebywania, a jedynie korzystania z tego lokalu w razie konieczności i pobytów w S. Ponadto właścicielem spornego lokalu jest A. Z.-B., która ma prawo do swobodnego korzystania i dysponowania swoją nieruchomością. Jako właściciel lokalu może ona nie wyrazić zgody na ewentualny powrót byłego męża do tego lokalu, tym bardziej jeżeli chciałby zamieszkać tam wraz ze swoją nową rodziną. Utrzymywanie meldunku A. B. w spornym lokalu stanowiłoby fikcję meldunkową. Okoliczności sprawy uprawniają wniosek, że wymieniony opuścił miejsce pobytu stałego w sposób dobrowolny i trwale. Organ odwoławczy wyjaśnił skarżącemu, że błędnie zinterpretował przepisy art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż do dokonania wymeldowania w drodze decyzji administracyjnej wystarczy jeden dzień niezamieszkiwania w danym lokalu, o ile organ meldunkowy ustali, że takie niezamieszkiwanie ma miejsce. Termin określony w tym przepisie odnosi się do zameldowania na okres czasowy trwający dłużej niż 3 miesiące. Wojewoda nie dopatrzył się naruszenia art. 10 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku A. B. domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji oraz zasądzenia od organu kosztów postępowania. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych przez jego błędną wykładnię i bezpodstawne zastosowanie; b) art. 8 ust. 1 i 2 w/w ustawy polegające na nieuwzględnieniu tego przepisu. 2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 7 w związku z art. 77 oraz art. 80 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w sprawie i pominięcie istotnych dowodów mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy oraz błędną interpretacje ustalonych okoliczności sprawy; b) art. 79 k.p.a. przez nie zawiadomienie o terminie i miejscu przeprowadzenia dowodu ze świadków oraz uniemożliwienie skarżącemu zadawania pytań świadkom. c) art. 8 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu prawnego i faktycznego; załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego; nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów skarżącego i nie podanie przyczyn, z powodu których argumentom skarżącego odmówiono wiarygodności; zbyt ogólnikowe odniesienie się do zarzutów skarżącego i brak pełnej argumentacji prawnej uzasadniającej przedstawione stanowisko; d) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak zapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu i uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. W uzasadnieniu skarżący powtórzył, że nie nastąpiło zerwanie więzi i opuszczenie miejsca stałego pobytu przez okres ponad 3 miesięcy. Jak ustalił organ w mieszkaniu w S. przebywał w dniach 13 lipca 2010 r. do 25 lipca 2010 r. oraz 4 sierpnia 2010 r. do 8 sierpnia 2010 r. Nie ma jakichkolwiek podstaw prawnych jak i faktycznych do przyjęcia, że na dzień wydania decyzji o wymeldowaniu ziściły się przesłanki art. 15 ust. 2 w/w ustawy. Organ meldunkowy rozstrzygając zasadność złożenia wniosku o wymeldowanie skarżącego, w pierwszej kolejności winien ustalić czy skarżący w okresie 3 miesięcy od momentu złożenia wniosku o wymeldowanie nie przebywał w danym lokalu. Brak pozytywnego rozstrzygnięcia w tym zakresie, eliminuje konieczność dalszego badania sprawy. W związku z wykonywanymi obowiązkami służbowymi skarżący zamieszkuje w wynajętym mieszkaniu w W., gdzie nie ma zamiaru przebywać na stałe i nie można tego miejsca określać jako tzw. centrum życiowe. W S. znajdują się przedmioty jego użytku domowego, ubrania i tam chce nadal zamieszkiwać. Jedynie z uwagi na sytuację życiową nie może opuścić tymczasowo wynajmowanego lokalu w W. Co istotne w orzecznictwie przyjmie się, że nie stanowi opuszczenia miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych sytuacja, gdy dana osoba co prawda fizycznie (faktycznie) nie przebywa w lokalu, ale ma to charakter przejściowy, bowiem nie miała zamiaru opuszczenia i koncentracji podstawowych czynności życiowych w innym lokalu. Zgodnie z art. 8 ust. 1 i ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, w W. mógłby zostać zameldowany wyłącznie na pobyt czasowy. Gdyby uznano, iż zasadne jest jego wymeldowanie, to wówczas doszłoby do sytuacji w której utraciłbym możliwość zameldowania się na pobyt stały w jakimkolwiek miejscu. W świetle obowiązujących przepisów prawnych nie można bowiem uznać, że zamieszkiwanie w W. ma charakter pobytu na okres stały. Sytuacja taka może spowodować powstanie wielu problemów, np. ze znalezieniem nowej pracy, zaciąganiem kredytów. Jego stanowisko potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 7 stycznia 2010 r. sygn. akt IV SA/Wa 1053/09. W sprawie brak jest dowodu uzasadniającego stanowisko Wojewody, że w W. znajduje się centrum życiowe skarżącego. Dokonano błędnego ustalenia stanu faktycznego poprzez przyjęcie, że nie zamieszkuje w lokalu w S. z zamiarem stałego przebywania i w związku z tym, istnieją podstawy do wymeldowania. Przeciwnie, zebrany materiał dowodowy potwierdza, iż regularnie w określonych odstępach czasu, nie rzadziej jednak niż co 3 miesiące, przebywa w spornym lokalu traktując go jako dotychczasowe centrum życiowe. Nielogiczny jest twierdzenie, że brak posiadania zameldowania na pobyt czasowy w innym miejscu uprawnia do przyjęcia, iż miejsce pobytu stałego opuścił w sposób trwały i nie dopełnił obowiązku wymeldowania. Tego typu domniemanie nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistym stanie rzeczy. Niedokładne wyjaśnienie stanu prawnego i faktycznego, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego oraz nieustosunkowanie się do wszystkich zarzutów odwołania świadczy o naruszeniu wskazanych przepisów postępowania. Skarżący stwierdził, że organ nie wywiązał się z obowiązków wynikających z art. 10 k.p.a., co powinno stanowić podstawę do uchylenia decyzji albo wznowienia postępowania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Na rozprawie uczestniczka postępowania A. Z.-B. podała, że prawdopodobnie A. B. zawarł nowy związek małżeński i ma z tego związku syna. Od 1 lipca 2010 r. w przedmiotowym lokalu przebywa jej syn, który jest tam zameldowany na pobyt stały. Skarżący był w lokalu w lipcu lub sierpniu 2010 r., ponieważ prowadził szkolenie w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to kontrolę rozstrzygnięć organów administracji publicznej w zakresie ich zgodności z prawem materialnym i procesowym. Jak stanowi art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ewidencja ludności (t.j. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993) – dalej powoływanej jako ustawa, polega na rejestracji danych o miejscu pobytu osób, o urodzeniach, dotyczących obowiązku wojskowego, zmianach stanu cywilnego, obywatelstwa, imion i nazwisk oraz o zgonach. Jak słusznie podkreślały organy - w zakresie zameldowania - ewidencja ludności służy rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Obowiązek meldunkowy zgodnie z art. 4 ustawy polega m.in. na zameldowaniu lub wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Zgodnie zaś z art. 6 ust. 1 ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Organy rozstrzygały niniejszą sprawę na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy, który przewiduje, że organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Należy przy tym zauważyć, że organ pierwszej instancji błędnie wskazał w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 47 ust. 1 i 2 ustawy, który ma zastosowanie w innych przypadkach. Dopiero z treści uzasadnienia tej decyzji wynika, że faktycznie postępowanie dotyczyło wymeldowania w trybie art. 15 ust. 2 ustawy. W związku z zarzutami skarżącego Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że termin 3 miesięczny, o którym stanowi ten przepis, dotyczy jednie pobytu czasowego. W sprawie o wymeldowanie z pobytu stałego nie miała znaczenia okoliczność, że skarżący przebywał w przedmiotowym lokalu w ciągu 3 miesięcy przed wydaniem decyzji organu pierwszej instancji. W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy, jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2009 r. IV SA/Wa 8/2009, baza LexPolonica nr 2056241). Postępowanie o wymeldowanie jest typowym postępowaniem administracyjnym i mają do niego zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, w tym przepisy dotyczące obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Przedmiotem oceny Sądu w niniejszej sprawie było stwierdzenie, czy przy zachowaniu wszelkich norm procesowych organy zebrały materiał dowodowy pozwalający z całą pewnością orzec, że skarżący opuścił w sposób dobrowolny i trwały miejsce pobytu stałego. Zdaniem Sądu materiał dowodowy wskazuje, że opuszczenie lokalu w S. przez skarżącego miało charakter dobrowolny i trwały. Natomiast zarzuty skarżącego - mimo, że częściowo trafne - nie zasługiwały na uwzględnienie. Przebywając sporadycznie w lokalu skarżący traktował go jako miejsce bezpłatnego noclegu w czasie szkoleń, a nie jako miejsce pobytu stałego. Sąd podziela utrwalony w orzecznictwie pogląd, że rezygnacja z przebywania w określonym lokalu może nastąpić w sposób wyraźny poprzez złożenie oświadczenia woli, ale także w sposób domniemany, poprzez zachowanie, które nie wyraża woli stałego przebywania w miejscu, w którym dotychczas koncentrowały się sprawy życiowe danej osoby (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2009 r. II OSK 1491/08, baza Lex nr 573569, por też wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 listopada 2009 r. III SA/Wr 437/09, baza Lex nr 589387). Stąd twierdzenia skarżącego o chęci zamieszkiwania w miejscu pobytu stałego, składane w toku postępowania, musiały być zweryfikowane przez organy w postępowaniu wyjaśniającym i skonfrontowane z całością zebranego materiału dowodowego. W zasadzie żaden dowód w sprawie nie wskazywał na fakt zamieszkiwania skarżącego w lokalu w którym był zameldowany na pobyt stały. Natomiast o opuszczeniu lokalu świadczą zeznania A. Z.-B., A. D., R. Z., M. B. Sam skarżący przyznaje m.in., że mieszka w W. i jego pobyt w mieszkaniu w S. trwał kilka dni w lipcu, sierpniu 2010 r. i był związany ze szkoleniem. Sąd zauważa, że przedmiotowy lokal w S. ma 30 m2 powierzchni; składa się z pokoju, kuchni, łazienki z wc i przedpokoju. Obecnie zamieszkuje w nim syn skarżącego. Doświadczenie życiowe wskazuje, że skarżący zakładając nową rodzinę i mając syna z nowego związku nie będzie przebywać stale we wskazanym lokalu w S., nawet po zakończeniu pracy w W. Utrzymywanie więc zameldowania skarżącego we wskazanym lokalu w S. stanowiłoby swego rodzaju fikcję. Jak słusznie zauważyły organy sporadyczne wizyty skarżącego w tym lokalu, nie mogą przesądzać o skoncentrowaniu w nim spraw życiowych. Poczynione przez organy obu instancji ustalenia były wystarczające do przyjęcia, że skarżąca nie mieszka w przedmiotowym lokalu. Sąd nie dopatrzył się naruszenia przez organy art. 8 i art. 15 ust. 2 ustawy. Podobnie uznał, że nie można zarzucić organom naruszenia art. 7, art. 8, art. 77, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i został prawidłowo oceniony przez organy. Znalazło to odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji wydanych w sprawie. Słuszne są natomiast zastrzeżenia skarżącego co do naruszenia art. 79 k.p.a. brak jest bowiem w aktach sprawy jakiejkolwiek informacji, że skarżący był informowany o terminach przesłuchania świadków lub wywiadu wśród sąsiadów. Tym samym był pozbawiony prawa do udziału w przeprowadzaniu wskazanych dowodów. Należy jednak zauważyć, że te uchybienia procesowe nie miały żadnego wpływu na wynik sprawy, bowiem skarżący zapoznał się z materiałem dowodowym i mógł się do niego odnieść. Nadto nie można przyjąć, że dokonanie oględzin lokalu w W. było niezbędne do wydania rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, poza wskazanym wyżej wyjątkiem, skarżący miał zapewniony czynny udział w postępowaniu, mógł składać wyjaśnienia i zapoznać się z materiałem dowodowym, w tym zeznaniami świadków. Świadczą o tym pisma składane przez niego i załączone do akt sprawy. W tym oświadczenie z dnia 5 sierpnia 2010 r. o zapoznaniu się z nowymi dokumentami. Podnoszony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. nie miał wypływu na prawidłowość rozstrzygnięcia. Z wskazanych wyżej względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.