III SA/Gd 622/22
PostanowienieWSA w Gdańsku2023-03-09
Skład orzekający: Jacek Hyla, Alina Dominiak, Bartłomiej Adamczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy strona nabyła prawo do wniesienia skargi na decyzję administracyjną przed wejściem w życie przepisów wprowadzających instytucję sprzeciwu od decyzji, a organ administracji publicznej zwlekał z uzupełnieniem decyzji o pouczenie, strona może wnieść sprzeciw zamiast skargi po wejściu w życie nowych przepisów?Ratio decidendi
Sąd uznał, że strona, która nabyła prawo do wniesienia skargi na decyzję administracyjną przed wejściem w życie przepisów wprowadzających instytucję sprzeciwu, a której organ administracji publicznej zwlekał z uzupełnieniem decyzji o pouczenie, zachowuje prawo do wniesienia skargi, a nie sprzeciwu. Wniesienie sprzeciwu w takiej sytuacji jest niedopuszczalne, ponieważ prowadziłoby do naruszenia konstytucyjnej zasady ochrony praw słusznie nabytych.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła sprzeciw od decyzji Rektora z dnia 27 maja 2015 r. w przedmiocie wznowienia studiów. Decyzja ta została doręczona skarżącej w dniu 17 czerwca 2016 r. Po długotrwałej bezczynności organu w zakresie uzupełnienia decyzji o pouczenie, skarżąca w dniu 19 lipca 2022 r. otrzymała postanowienie uzupełniające. Następnie, w dniu 2 sierpnia 2022 r., wniosła sprzeciw od decyzji z dnia 27 maja 2015 r. do sądu administracyjnego. Wcześniej, w dniu 18 sierpnia 2022 r., wniosła również skargę na tę samą decyzję. Sąd rozpoznał sprzeciw, uznając go za niedopuszczalny.Rozstrzygnięcie
Odrzucono sprzeciw i zwrócono skarżącej uiszczony wpis od skargi.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant: Starszy Asystent Sędziego Robert Daduń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2023 r. sprzeciwu J. F. od decyzji Rektora z dnia 27 maja 2015 r. w przedmiocie wznowienia studiów postanawia: 1. odrzucić sprzeciw, 2. zwrócić skarżącej J. F. ze Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 (sto) złotych.
J. F. ( zwana dalej także "skarżącą"), w dniu 2 sierpnia 2022 r. ( data stempla pocztowego) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku sprzeciw od decyzji Rektora z dnia 27 maja 2015 r. w przedmiocie wznowienia studiów, uchylającej decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia 13 kwietnia 2015 r. i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia – w części, w której Rektor przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Dziekanowi Wydziału Prawa i Administracji.
Najbardziej istotne okoliczności faktyczne tak przed wydaniem decyzji , jak i po jej wydaniu, przedstawione chronologicznie, były następujące:
Decyzją z dnia 18 listopada 2013 r. nr [...] Prodziekan Wydziału Prawa i Administracji skreślił J. F., która studiowała w roku akademickim 2012/2013 na dziesiątym semestrze 5 roku prawa, z dniem 18 listopada 2013r. z listy studentów z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego.
Pismem z dnia 6 lutego 2014 r. J. F. złożyła do Dziekana Wydziału Prawa i Administracji wniosek o wyrażenie zgody na wznowienie studiów w roku akademickim 2013/2014 w semestrze dziesiątym.
W dniu 13 lutego 2014 r. została wyrażona zgoda na wznowienie studiów przez J. F. Decyzja ta nie została skarżącej doręczona po jej wydaniu.
Decyzją z dnia 14 listopada 2014 r. nr [...] Prodziekan Wydziału Prawa i Administracji skreślił J. F. z dniem 14 listopada 2014 r. z listy studentów z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku wskazując, że w roku akademickim 2013/2014 uzyskała ona zgodę na wznowienie studiów na ósmym semestrze 4 roku prawa.
W odwołaniu J. F. wskazała m.in., że nie było podstaw do skreślenia jej z listy studentów i to z ósmego semestru 4 roku prawa.
Decyzją z dnia 28 stycznia 2015 r. Prorektor ds. studenckich uchylił decyzję z dnia 14 listopada 2013 r. nr [...] Prodziekana Wydziału Prawa i Administracji wskazując, że skarżąca jest proszona o złożenie odrębnego, kolejnego wniosku o wznowienie studiów, który – jak zostało uzgodnione z Prodziekanem, biorąc pod uwagę argumentację odwołania - zostanie rozpatrzony pozytywnie.
J. F. w dniu 20 lutego 2015 r. wniosła o wznowienie studiów na 10 semestrze roku akademickiego 2014/2015 akcentując, że została skreślona z listy studentów w 10 semestrze z powodu niezłożenia w terminie pracy magisterskiej.
Następnie kolejnymi pismami Prodziekan informował skarżącą, że z uwagi na różnice programowe nie będzie mógł uwzględnić jej wniosku o przyjęcie na 10 semestr, sugerując zmianę wniosku o przyjęcie na semestr 8.
Decyzją z dnia 13 kwietnia 2015 r. nr [...] Prodziekan Wydziału Prawa i Administracji, po rozpoznaniu wniosku J. F. z dnia 20 lutego 2015 r., odmówił wyrażenia zgody na wznowienie studiów na Wydziale Prawa i Administracji na kierunku prawo na roku 5 w semestrze 10.
Powyższa decyzja została wydana na podstawie art. 60 ust. 6, art. 70 ust. 1 i 2, art. 160 ust. 1 w związku z art. 169 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.) oraz § 46 ust. 1 i 2 pkt 4 uchwały Senatu z dnia 29 marca 2012 r. nr [...] w sprawie Regulaminu Studiów.
Organ pierwszej instancji, przywołując treść § 46 ust. 1 i 2 Regulaminu Studiów wyjaśnił, że J. F., studentka, została skreślona z listy studentów 5 roku kierunku prawo na Wydziale Prawa i Administracji. Wniosek dotyczył wyrażenia zgody na wznowienie studiów na kierunku prawo na 5 roku od semestru 10. W ocenie organu nie zostały spełnione warunki, o jakich mowa w cytowanych przepisach, gdyż różnice programowe wynikające ze zmian w planie studiów, o których wnioskodawczyni była wielokrotnie informowana, w tym w załączniku do pisma z dnia 2 marca 2015 r. nr [...], wykluczają możliwość przyjęcia na 10 semestr.
Od decyzji tej J. F. wniosła odwołanie pismem z dnia 11 maja 2014 r. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, naruszenie § 46 uchwały Senatu z dnia 29 marca 2012 r. nr [...] oraz błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanej decyzji. Zdaniem skarżącej w roku akademickim 2012/13 za zgodą Prodziekana Wydziału Prawa i Administracji wznowiła studia na 5 roku w semestrze letnim i otrzymała listę różnic programowych wyznaczonych w oparciu o program studiów (mający zastosowanie od dnia 1 października 2008 r. w odniesieniu do 1 roku studiów, na kierunku prawo). Wskazała, że została skreślona z 10 semestru V roku prawa w roku akademickim 2012/13 z powodu niezłożenia w terminie pracy dyplomowej. W dniu 7 lutego 2014 r. złożyła wniosek o wznowienie studiów na 10 semestrze 5 roku prawa stacjonarnego w roku akademickim 2013/2014. Nie otrzymała decyzji w tej sprawie. W maju 2014 r. stwierdziła brak rejestracji na jakikolwiek semestr w roku akademickim 2013/2014, co wskazywało na brak zgody na wznowienie studiów. W dniu 5 grudnia 2014 r. odebrała decyzję Prodziekana o skreśleniu z listy studentów 4 roku 8 semestru z dniem 14 listopada 2014 r. z powodu nieuzyskania zaliczenia wskazanego semestru. W dniu 8 grudnia 2014 r. uzyskała wgląd do w/w decyzji. Na jej wniosku z dnia 5 lutego 2014 r. uczyniona była adnotacja : "Zgoda 8 semestr" z podpisem i pieczątką Prodziekana. Jej nazwisko nie znajdowało się na listach u prowadzących ćwiczenia i na protokołach egzaminacyjnych w ramach 8 semestru 4 roku studiów w roku akademickim 2013/2014. Następnie wniosła odwołanie od decyzji o skreśleniu z 8 semestru IV roku studiów. W decyzji Prorektora ds. Studenckich uchylającej decyzję Prodziekana została zawarta prośba o złożenie do Prodziekana wniosku o wznowienie studiów i informacja, że będzie on rozpatrzony pozytywnie, z czego wywnioskowała, że przyjęcie na 10 semestr V roku prawa jest tylko formalnością. Na skutek jej wniosku o wznowienie studiów otrzymała pismo z żądaniem wniesienia żądania o wznowienie studiów na 8 semestrze IV roku prawa stacjonarnego, pod rygorem nieuwzględnienia wniosku w pierwotnym brzmieniu. Załącznikiem była lista przedmiotów do zaliczenia zawierająca przedmioty, z których uzyskała już zaliczenie, jak też przedmioty, których Prodziekan nie wyznaczył w oparciu o ten sam program studiów w roku akademickim 2012/13 ani 2013/14. Zapoznając się z treścią dokumentu o nazwie "Przedmioty do zaliczenia" nie mogła zrozumieć kryterium zastosowanego przez Prodziekana przy jego sporządzaniu. W związku z bardzo dużą skalą rozbieżności oraz obawą, iż złożenie nowego wniosku nie zostanie uwzględnione, skierowała do Prodziekana pismo z dnia 30 marca 2015 r. w celu uzyskania wyjaśnień w zakresie podstaw sporządzenia przesłanej jej listy. Prodziekan nie udzielił jej żadnych wyjaśnień oświadczając, że z uwagi na upływ czasu, nawet przy modyfikacji wniosku o wznowienie studiów, nie może zapewnić prawa do uczestnictwa we wszystkich zajęciach semestru 8 w roku akademickim 2014/2015. Dodatkowo przesłał program studiów, który stanowił podstawę do określenia różnic programowych i był tożsamy z programem studiów, na podstawie którego Prodziekan wyznaczył różnice programowe w roku akademickim 2012/13.
Mimo braku udzielenia wyjaśnień w tak istotnych kwestiach i braku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego rozbieżności zgłoszonych przez stronę, Prodziekan w dniu 13 kwietnia 2015 r. wydał decyzję o odmowie wyrażenia zgody na wznowienie studiów na Wydziale Prawa i Administracji. Skarżąca podniosła, że niezrozumiałe jest zaprzeczanie przez Dziekana istnieniu zaliczeń różnic programowych, niektórych wykładów do wyboru (np. Tworzenie umów), praktyk oraz zmiana zaliczenia seminarium magisterskiego na semestrze 8 z oceny bardzo dobrej na zaliczenie. Nie sposób przypisać racjonalnego działania organowi, skoro na liście przedmiotów do zaliczenia wykazuje on brak zaliczeń w roku akademickim 2013/14, w którym skarżąca nie była studentką, a zupełnym absurdem jest, że wśród tych przedmiotów wymienione są różnice programowe o nazwie: Szkolenie biblioteczne i Szkolenie BHP. Nie są znane też ramy czasowe i podstawa sporządzenia wykazu różnic programowych w roku akademickim 2013/14 , skoro nie istniały w dniu 8 grudnia 2014 r. Skarżąca zarzuciła, że treść uzasadnienia decyzji jest w takim stopniu zawiła i niejasna, że utrudnia ustalenie sensu rozstrzygnięcia i uniemożliwia sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Nie zawiera ono oceny zebranego materiału dowodowego, dokonanej przez organ wykładni przepisów zastosowanych w sprawie oraz oceny stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Organ nie odniósł się też do twierdzeń, które strona uważała za istotne dla sposobu załatwienia sprawy, a tym samym wydał rozstrzygnięcie z naruszeniem art. 11 k.p.a.
W dniu 27 maja 2015 r. Prorektor ds. studenckich Wydziału Prawa i Administracji uchylił decyzję z dnia 13 kwietnia 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, powołując się na ustne wyjaśnienie sprawy pani J. F. przez Prodziekana w obecności radcy prawnego. Prorektor zasugerował, by ponowna decyzja ( jeśli będzie negatywna) zawierała szczegółowe uzasadnienie w zakresach podnoszonych w odwołaniu złożonym przez J. F.
Pismo skierowane zostało do Prodziekana Wydziału Prawa i Administracji.
Powyższe rozstrzygnięcie nie zostało doręczone J. F. po jego wydaniu.
Decyzją z dnia 11 czerwca 2015 r. nr [...] Dziekan Wydziału Prawa i Administracji, po rozpoznaniu wniosku J. F. z dnia 20 lutego 2015 r., wyraził zgodę na wznowienie studiów na Wydziale Prawa i Administracji na kierunku prawo na roku 5 w semestrze 9 w roku akademickim 2015/2016, nakładając jednocześnie na J. F. obowiązek wyrównania różnic programowych spowodowanych zmianą planu i programu studiów.
Decyzją z dnia 12 listopada 2015 r. nr [...] Prorektor ds. studenckich , po rozpatrzeniu odwołania J. F., utrzymał w mocy decyzję nr [...] Dziekana Wydziału Prawa i Administracji.
Wyrokiem z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt III SAB/Gd 33/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę J. F. na bezczynność Rektora w rozpoznaniu odwołania J. F. od decyzji Prodziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia 13 kwietnia 2015 r. nr [...] odmawiającej wyrażenia zgody na wznowienie studiów.
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził m.in., że pismo Prorektora ds. studenckich z dnia 27 maja 2015 r. stanowi rozstrzygnięcie wydane w związku z odwołaniem skarżącej od decyzji z dnia 13 kwietnia 2015 r. , bowiem zawiera niezbędne elementy pozwalające uznać je za decyzję. Decyzja ta nie została skarżącej doręczona, co nie oznacza, że nie doszło do jej wydania.
W dniu 19 stycznia 2016 r. nr [...] Dziekan Wydziału Prawa i Administracji skreślił J. F., studentkę piątego roku prawa Wydziału Prawa i Administracji z listy studentów.
Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Rektora z dnia 15 marca 2016 r. nr [...].
Pismem z dnia 19 maja 2016 r. skarżąca wniosła o doręczenie jej decyzji Rektora z dnia 27 maja 2015 r. , uchylającą decyzję Dziekana z dnia 13 kwietnia 2015 r.
Decyzję tę doręczono skarżącej w dniu 17 czerwca 2016 r.
Pismem z dnia 30 czerwca 2016 r. skarżąca , na podstawie art. 111 § 1 k.p.a. , wniosła o uzupełnienie decyzji odnośnie do prawa jej zaskarżenia.
Wyrokiem z dnia 12 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 125/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi J. F., stwierdził nieważność decyzji Rektora z dnia 12 listopada 2015 r. nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia 11 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zgody na wznowienie studiów.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał m.in., że uszło uwadze organów, że skarżącej został przywrócony status studentki mocą decyzji z dnia 13 lutego 2014 r. ( zgoda na wznowienie studiów), bowiem kolejna decyzja o skreśleniu skarżącej z listy studentów z dnia 14 listopada 2014 r. została uchylona decyzją z dnia 28 stycznia 2015 r. nr [...]. W tej sytuacji nie było podstaw do prowadzenia postępowania w celu wznowienia studiów, bowiem skarżąca miała status studentki. Zaskarżone decyzje zostały ponadto wydane w oparciu o nieobowiązujące przepisy – uchylonej Uchwały Senatu nr [...] z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie Regulaminu Studiów, mimo że z dniem 1 października 2015 r. weszła w życie Uchwała Senatu nr [...] z dnia 26 marca 2015 r. w sprawie Regulaminu Studiów, która nie przewidywała wyrównania różnic programowych w przypadku wznowienia studiów.
Wyrokiem także z dnia 12 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 588/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi J. F., uchylił decyzję Rektora z dnia 15 marca 2016 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia 19 stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów. Sąd uznał, że wyeliminowanie o obrotu prawnego wyrokiem WSA w Gdańsku z dnia 12 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 125/16 decyzji Rektora z dnia 12 listopada 2015 r. nr [...] oraz decyzji Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia 11 czerwca 2015 r. nr [...] o wznowieniu skarżącej studiów na 5 roku wpływa bezpośrednio na treść kontrolowanej decyzji o skreśleniu z listy studentów.
Po otrzymaniu odpisu powyższych wyroków z uzasadnieniem Dziekan Wydziału Prawa i Administracji przy piśmie z dnia 31 sierpnia 2018 r. przesłał skarżącej decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia 13 lutego 2014 r. o wyrażeniu zgody na wznowienie studiów na kierunku prawo na 4 roku semestr 8 roku akademickiego 2013/2014.
Skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji Dziekana z dnia 13 lutego 2014 r.
Po rozpatrzeniu odwołania Rektor decyzją z dnia 28 listopada 2018 r. nr [...] uchylił decyzję Dziekana z dnia 13 lutego 2014 r. wskazując, by organ ten, przy ponownym rozpatrzeniu sprawy, szczegółowo określił rok i semestr wznowienia studiów uzasadniając decyzję w tym zakresie koniecznością uzupełnienia różnic programowych.
Dziekan Wydziału Prawa i Administracji , któremu przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia, postanowieniem z dnia 1 lutego 2019 r. zawiesił z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie wznowienia przez skarżącą studiów na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Skarżąca wniosła skargę na decyzję Rektora z dnia 28 listopada 2018 r. nr [...] uchylającą decyzję Dziekana z dnia 13 lutego 2014 r. wyrażającą zgodę na wznowienie studiów przez skarżącą. Sprawa została zarejestrowana w WSA w Gdańsku pod sygn. akt III SA/Gd 115/19.
Rektor do odpowiedzi na skargę dołączył decyzję własną z dnia 12 lutego 2019 r. nr [...] , którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. oraz na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. uchylił w całości decyzję własną z dnia 28 listopada 2018 r. nr [...], uchylił decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia 13 lutego 2014 r. oraz zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie wznowienia studiów przez skarżącą do czasu wydania prawomocnych rozstrzygnięć sądowoadministracyjnych w sprawie skreślenia z listy studentów i w sprawie wznowienia przez skarżącą studiów.
Na decyzję autokontrolną Rektora z dnia 12 lutego 2019 r. nr [...] skarżąca wniosła odrębną skargę , która zarejestrowana została pod sygn. akt III SA/Gd 310/19.
Wyrokiem z dnia 11 lipca 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 310/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu skargi J. F., stwierdził nieważność decyzji Rektora z dnia 12 lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów.
Wyrokiem z dnia 5 grudnia 2019 r. sygn. akt III SA/Gd 115/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu sprzeciwu J. F., uchylił decyzję Rektora z dnia 28 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia studiów. Sąd w uzasadnieniu wyroku stwierdził, że nie zostały wykazane przesłanki do wydania decyzji kasacyjnej, jak i nie było podstaw do nadania biegu decyzji z dnia 13 lutego 2014 r. w przedmiocie wznowienia studiów, bowiem skarżącej przywrócono status studentki oraz nałożono na nią obowiązek wyrównania różnic programowych i dokonania opłaty, a w aktach administracyjnych znajduje się dowód dokonania opłaty oraz załączone są różnice programowe (8 semestr). Nie jest w tej sytuacji zrozumiała konieczność ponownego szczegółowego określenia semestru czy uzupełnienia różnic programowych.
Wyrokiem z dnia 8 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 3972/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2018r. sygn. akt III SA/Gd 125/16 w sprawie skargi J. F. na decyzję Rektora z dnia 12 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie zgody na wznowienie studiów.
NSA nie podzielił stanowiska WSA, że decyzja z dnia 13 lutego 2014 r. znajdowała się w obrocie prawnym, a jej istnienie nie było kwestionowane. Zdaniem NSA o kwestionowaniu istnienia tej decyzji świadczy treść wskazanych przez NSA pism skarżącej jak i fakt wydania kolejnych decyzji przez organy. Decyzja ta nie została skarżącej doręczona. W obrocie prawnym pozostawała decyzja o skreśleniu skarżącej z listy studentów z dnia 18 listopada 2013 r. , co oznaczało możliwość rozpoznania wniosku skarżącej o wznowienie studiów. Nie było zatem podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 12 listopada 2015 r. oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 11 czerwca 2015 r. z tego powodu, że decyzja o wznowieniu została już wydana i pozostawała w obrocie. NSA podzielił natomiast stanowisko WSA, że decyzje organów obu instancji wydane zostały w warunkach nieważności , o których mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., tj. na podstawie przepisu nieobowiązującego w dacie ich wydania. Nie było zatem podstaw do uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji. NSA wskazał ponadto, że rozpoznając ponownie sprawę organ wezwie skarżącą do wskazania, czy podtrzymuje wniosek o wznowienie studiów i w jakim zakresie, a następnie rozpozna go zgodnie z obowiązującymi regulacjami prawnymi.
Wyrokiem z dnia 8 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 3963/18 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną J. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2018 r. sygn. akt III SA/Gd 588/16 w sprawie skargi J. F. na decyzję Rektora z dnia 15 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów.
Postanowieniem z dnia 1 czerwca 2021 r. Rektor podjął zawieszone postępowanie w sprawie wznowienia studiów wskazując, że jest to konieczne do rozpatrzenia odwołania od decyzji Rektora z dnia 13 lutego 2014 r.
Pismem z tego samego dnia Rektor, nawiązując do wyroku NSA z dnia 8 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 3792/18, wezwał skarżącą do wskazania, czy podtrzymuje ona wniosek o wznowienie studiów z dnia 20 lutego 2015 r. i w jakim zakresie.
Skarżąca w odpowiedzi w piśmie z dnia 20 czerwca 2021 r. cofnęła wniosek z dnia 20 lutego 2015 r. o wznowienie studiów podając, że został on złożony jedynie z powodu wprowadzenia jej w błąd przez Rektora przez poinformowanie w uzasadnieniu decyzji z dnia 28 stycznia 2015 r. , że konieczne jest złożenie odrębnego wniosku (od wniosku z dnia 6 lutego 2014 r. ) do podjęcia decyzji w przedmiocie wznowienia studiów.
Złożyła ponadto w dniu 20 czerwca 2021 r. oświadczenie o cofnięciu odwołania od decyzji z dnia 13 lutego 2014 r. o wznowieniu studiów.
Rektor postanowieniem z dnia 21 czerwca 2021 r. umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie wznowienia studiów ( dotyczące odwołania od decyzji z dnia 13 lutego 2014 r. ).
Kolejnym postanowieniem - z dnia 10 sierpnia 2021r. – Rektor umorzył, jako bezprzedmiotowe, postępowanie w sprawie wznowienia studiów, wszczęte na wniosek skarżącej z dnia 20 lutego 2015 r.
Jak wynika z treści skargi wniesionej do tutejszego sądu w sprawie o sygn. akt III SA/Gd 773/22, skarżąca pismem z dnia 18 października 2021 r. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy przez Rektora.
Następnie postanowieniem z dnia 29 września 2021 r. Rektor umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie skreślenia skarżącej z listy studentów.
W piśmie z dnia 13 października 2021 r. skierowanym do Dziekana Wydziału Prawa i Administracji skarżąca podała m.in., że w dniu 4 października 2021 r. dokonała wyboru przedmiotów dotyczących różnic programowych oraz zarzuciła, że organ wraz z Rektorem podejmował i podejmuje działania , których celem jest uniemożliwienie jej kontynuacji studiów na mocy decyzji z dnia 13 lutego 2014 r.
Pismem z dnia 19 października 2021 r. skarżąca wniosła do Rektora ponaglenie w sprawie wydania postanowienia w przedmiocie uzupełnienia decyzji Rektora z dnia 27 maja 2015 r. odnośnie do prawa jej zaskarżenia. Podała, że wniosek wpłynął do organu w dniu 5 lipca 2016 r. , a do tej pory organ nie rozstrzygnął jej wniosku.
Decyzją z dnia 11 kwietnia 2022 r. Rektor skreślił J. F. z listy studentów z uwagi na nie uzyskanie zaliczenia semestru w określonym terminie.
Pismem z dnia 31 maja 2022 r. , które wpłynęło do Rektora w dniu 3 czerwca 2022 r. , J. F. wniosła skargę na bezczynność Rektora w sprawie jej wniosku z dnia 30 czerwca 2016 r. o uzupełnienie decyzji Prorektora ds. Studenckich z dnia 27 maja 2015 r. Sprawa została zarejestrowana w tutejszym sądzie pod sygn. akt III SAB/Gd 91/22.
Postanowieniem z dnia 4 lipca 2022 r. Rektor , w odniesieniu do ponaglenia złożonego w związku z wnioskiem z dnia 30 czerwca 2016 r. , uzupełnił decyzję z dnia 27 maja 2015 r. o pouczenie, że od tej decyzji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku składana za pośrednictwem organu, który ją wydał, a także, że ze względu na wydanie postanowienia o uzupełnieniu decyzji o pouczenie, 30 - dniowy termin do wniesienia skargi biegnie od dnia doręczenia postanowienia.
Postanowienie to doręczono skarżącej w dniu 19 lipca 2022 r.
W dniu 2 sierpnia 2022 r. skarżąca wniosła od decyzji z dnia 27 maja 2015 r. sprzeciw bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Sprzeciw został przekazany przez sąd Rektorowi ze wskazaniem, że skarga została wniesiona przez skarżącą bezpośrednio do sądu , a nie do organu i zobowiązaniem do jej przekazania sądowi w terminie trzydziestu dni.
W dniu 18 sierpnia 2022 r. ( data stempla pocztowego) skarżąca J. F. wniosła ponadto skargę na tę samą decyzję Rektora z dnia 27 maja 2015 r. w sprawie wznowienia studiów, uchylającą decyzję Dziekana Wydziału Prawa i Administracji z dnia 13 kwietnia 2015 r. i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania, wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Sprawa została zarejestrowana w tutejszym sądzie pod sygn. akt III SA/Gd 631/22.
W dniu 31 sierpnia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął sprzeciw skarżącej od decyzji Rektora z dnia 27 maja 2015 r., przekazany przez Rektora. Rektor wskazał, że w wykonaniu uprawnienia do autokontroli w dniu 26 sierpnia 2022 r. wydał , na podstawie art. 64c § 5 p.p.s.a. decyzję, uwzględniającą w całości żądanie sprzeciwu.
Niniejsza sprawa ze sprzeciwu skarżącej została zarejestrowana w tutejszym sądzie pod sygn. akt III SA/Gd 622/22.
Następnie J. F. wniosła skargę na decyzję autokontrolną Rektora z dnia 26 sierpnia 2022 r. Sprawa nosi sygnaturę akt III SA/Gd 773/22.
W sprzeciwie wniesionym przez skarżącą od decyzji Rektora z dnia 27 maja 2015 r. skarżąca wskazała, że zaskarża sprzeciwem decyzję w części , w której Rektor przekazuje sprawę do ponownego rozpatrzenia Dziekanowi Wydziału Prawa i Administracji. Wniosła o uchylenie w całości decyzji objętej sprzeciwem.
Mając na uwadze treść art. 64e p.p.s.a., który ogranicza zakres kontroli sądowej do oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zarzuciła zaskarżonej decyzji niezasadne zastosowanie tego przepisu , w tym braku wykazania , że decyzja organu pierwszej instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie oraz na bezpodstawnym uchyleniu się organu od załatwienia rozstrzyganej sprawy co do istoty i to w sytuacji, gdy uzyskała od organu pisemne przyrzeczenie, że jej wniosek o wznowienie studiów na semestrze 10. zostanie rozpoznany pozytywnie, jeżeli spełni warunek organu i złoży wniosek o takiej treści.
Skarżąca podniosła, że organ drugiej instancji, rozpatrując - na skutek wniesionego odwołania - sprawę administracyjną, powinien dążyć do wydania decyzji merytorycznej w oparciu o art. 138 § 1 k.p.a. Zgodnie z wyrażoną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności postępowania administracyjnego organ odwoławczy obowiązany jest ponownie merytorycznie rozpoznać sprawę, co oznacza powinność ustalenia stanu faktycznego i prawnego w dniu wydawania decyzji. Ponadto ustawodawca wyposażył organ odwoławczy w kompetencję do przeprowadzenia na żądanie strony lub z urzędu dodatkowego postępowania w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecenia przeprowadzenia tego postępowania organowi, który wydał decyzję w pierwszej instancji ( art. 136 k.p.a.). Zatem w przypadku, gdy organ pierwszej instancji nie wyjaśnił części istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności sprawy albo zgromadził niepełny materiał dowodowy, organ odwoławczy jest uprawniony i obowiązany do przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego i usunięcia zaistniałych uchybień we własnym zakresie. Dopiero gdy wątpliwości organu odwoławczego nie mogą zostać usunięte bez naruszenia przepisu art. 136 k. p. a. oraz zasady dwuinstancyjności, organ ten może, w oparciu o art. 138 § 2 k. p. a., uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Skarżąca wskazała, że art. 138 § 2 zd. 1 k.p.a. wyodrębnia dwie przesłanki dopuszczalności wydania przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej: stwierdzenie przez organ drugiej instancji, że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i uznanie przezeń, iż konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę organ odwoławczy powinien wskazać ponadto, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zaskarżona sprzeciwem decyzja wymogom tym nie odpowiada. Organ odwoławczy nie sformułował żadnych zarzutów przeciwko postępowaniu wyjaśniającemu przeprowadzonemu przez organ pierwszej instancji i nie zawarł żadnych konkretnych wskazań co do tego postępowania wyjaśniającego. Wskazał jedynie ogólnikowo na niedokładne uzasadnienie, co nie stanowi ustawowej przesłanki zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Wydając decyzję w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. Rektor bezpodstawnie zatem uchylił się od załatwienia rozstrzyganej sprawy co do istoty i to w sytuacji, gdy złożył stronie przyrzeczenie, że jej wniosek o wznowienie studiów na 10. semestrze zostanie rozpoznany pozytywnie.
Skarżąca wskazała, że w dniu wydania decyzji kasacyjnej objętej sprzeciwem podstawę materialnoprawną dla rozpoznania przez organy obu instancji sprawy w przedmiocie wznowienia na studia osoby skreślonej z listy studentów stanowiły przepisy § 46 Uchwały Senatu nr [...] z dnia 29 marca 2012 r. w sprawie Regulaminu Studiów (tekst ujednolicony Zarządzeniem Rektora nr [...] z dnia 7 października 2014 r. uwzględniający zmiany wprowadzone Uchwałami Senatu nr [...] z dnia 28 czerwca 2012 r. i nr [...] z dnia 24 kwietnia 2014 r., dalej jako Regulamin Studiów). Zgodnie z przepisem § 46 ust 1 - 4: osoba skreślona z listy studentów drugiego lub kolejnych okresów rozliczeniowych mogła ubiegać się o wznowienie studiów na semestrze (roku) nie wyższym niż ten, na którym nastąpiło skreślenie z listy studentów i nie wcześniej niż od następnego okresu rozliczeniowego (ust. 1); Dziekan rozstrzygał wniosek o wznowienie studiów, uwzględniając zwłaszcza: przyczynę skreślenia, osiągnięcia w dotychczasowym przebiegu studiów, termin, który upłynął pomiędzy skreśleniem a złożeniem wniosku, skalę różnic programowych wynikających z ewentualnych zmian planu studiów lub programu kształcenia: dotychczasowe postępowanie wnioskodawcy jako studenta, w tym przestrzeganie przepisów obowiązujących w (ust. 2 pkt 1 - 5); wznowienie studiów mogło wiązać się z obowiązkiem wyrównania różnic programowych spowodowanych zmianą planu studiów lub programu kształcenia (ust 3); Dziekan mógł wyrazić zgodę na wznowienie studiów na roku (semestrze) niższym, niż wynikałoby to z ust. 1, jeżeli uznał, że od dnia skreślenia nastąpiły zmiany w planie studiów lub programie kształcenia bądź postęp wiedzy w danej dziedzinie zdezaktualizował zasób wiedzy, którą wnioskodawca uzyskał poprzednio. W takim przypadku dziekan określał przedmioty, które uznaje za zaliczone (ust. 4); przy uznawaniu zajęć za zaliczone Dziekan kierował się zbieżnością efektów kształcenia, w tym zwłaszcza liczbą przydzielonych do przedmiotów punktów ECTS, brakiem różnic w treściach programowych, formą i wymiarem zajęć oraz formą ich zaliczania; jeżeli różnice w planach studiów i programach kształcenia uniemożliwiały uznanie zajęć za zaliczone, Dziekan wskazywał zajęcia, których zaliczenie umożliwiało wpis na następny okres rozliczeniowy (przepis § 25 ust. 2 i 3 stosowany odpowiednio).
Zatem warunkiem rozpoznania wniosku o wznowienie studiów było porównanie i zestawienie ze sobą przez organy programu kształcenia lub planu studiów na kierunku prawo, który osoba ubiegająca się o wznowienie studiów realizowała w dniu skreślenia jej z listy studentów na semestrze, na którym nastąpiło skreślenie jej z listy studentów, z programem kształcenia lub planem studiów na kierunku prawo realizowanym przez studentów tego kierunku na semestrze, na którym wznowienia domagała się osoba skreślona z listy studentów. Porównanie takie stanowiło punkt wyjścia dla oceny, czy w dniu skreślenia z listy studentów i w dniu, w którym organ wydawał decyzję o wznowieniu na studia, na wskazanym we wniosku osoby ubiegającej się o to wznowienie semestrze studiów realizowany jest tożsamy plan studiów i program kształcenia. Jeżeli we wskazanym okresie nie doszło do zmian, to przy spełnieniu pozostałych warunków określonych w § 46 ust. 2 Regulaminu Studiów Dziekan wyrażał zgodę na wznowienie wnioskodawcy na studia na semestrze wskazanym we wniosku o wznowienie studiów, tj. na semestrze, na którym nastąpiło skreślenie z listy studentów. W realiach niniejszej sprawy Dziekan odmówił skarżącej zgody na wznowienie studiów na semestrze 10 z uwagi na skalę różnic programowych wynikających ze zmian w planie studiów. W odwołaniu od decyzji strona podnosiła, że organ błędnie ustalił, iż na semestrze 10 w roku akademickim 2014/2015 jest realizowany program i plan studiów odmienny od tego, który był realizowany na semestrze 10 w roku akademickim 2012/2013. Za podstawę ustaleń przyjęto program studiów realizowany na semestrze 8 w roku akademickim 2014/2015, zatem uczyniono założenie, że właściwy dla skarżącej jest semestr 8 studiów. W następstwie powyższego u podstaw podjętego w dniu 13 kwietnia 2015 r. rozstrzygnięcia legło błędne ustalenie organu pierwszej instancji, jakoby od dnia skreślenia skarżącej z listy studentów na semestrze 10 nastąpiła zmiana programu i planu studiów. Wbrew wymogom Regulaminu Studiów organ pierwszej instancji nie dokonał porównania planu studiów na semestrze 10, na którym w dniu 18 listopada 2013 r. nastąpiło skreślenie skarżącej z listy studentów, z planem studiów na semestrze 10, na którym wznowienia domagała się ona wnioskiem z dnia 20 lutego 2015 r. W aktach administracyjnych sprawy brak bowiem programu studiów uchwalonego przez Radę Wydziału Prawa i Administracji w dniu 28 kwietnia 2008 r. który miał zastosowanie. Dokument ten potwierdza, że program kształcenia i plan studiów na kierunku prawo, który skarżąca realizowała w dniu skreślenia jej z listy studentów na semestrze 10., na którym nastąpiło skreślenie jej z listy studentów, jest tożsamy z programem kształcenia i planem studiów na kierunku prawo realizowanym przez studentów tego kierunku na semestrze 10., na którym wznowienia się domagała. Zatem przeprowadzenie dowodu z programu studiów z dnia 28 kwietnia 2008 r. winno prowadzić do uwzględnienia w całości wniosku skarżącej o wznowienie studiów na semestrze 10 w roku akademickim 2014/2015. Przeprowadzenie tego dowodu przez Rektora w postępowaniu wszczętym na skutek odwołania strony z dnia 11 maja 2015 r., było wystarczające do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu odwoławczym, a przeprowadzenie tego dowodu przez organ odwoławczy nie przekraczało granic postępowania wyjaśniającego określonego art 136 k.p.a. Podjęcie natomiast decyzji kasacyjnej w takim stanie prawnym i faktycznym uznać należy za naruszeniem przez Rektora art. 138 § 2 k. p. a.
W decyzji z dnia 28 stycznia 2015 r. nr [...] Rektor w porozumieniu z Dziekanem Wydziału Prawa i Administracji złożył skarżącej pisemne przyrzeczenie pozytywnego, tj. w całości zgodnego z treścią żądania, rozpatrzenia wniosku o wznowienie studiów na kierunku prawo na semestrze 10 w roku akademickim 2014/2015. Działając w zaufaniu do organów obu instancji strona spełniła warunek wskazany w decyzji i w dniu 20 lutego 2015 r. wystąpiła do Dziekana o wyrażenie zgody na wznowienie studiów na semestrze 10 w roku akademickim 2014/2015. W sytuacji, gdy Dziekan na skutek błędu w ustaleniach faktycznych wydał decyzję negatywną dla strony, to Rektor winien był dotrzymać złożonego stronie przyrzeczenia i po uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji orzec merytorycznie o wyrażeniu zgody na wznowienie studiów na semestrze 10. Wydanie w takiej sytuacji decyzji w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. stanowiło rażące naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów władzy publicznej wyrażonej w art. 8 k.p.a. Skarżąca wskazała, że przyrzeczenie administracyjne jest jedną z form działania administracji publicznej. Stanowi ono oświadczenie woli organu, w którym organ ten zobowiązuje się do konkretnego zachowania się. Niedotrzymanie przyrzeczenia może stanowić dla sądu administracyjnego podstawę do uchylenia aktu wydanego przez organ, który sprzeniewierzył się złożonemu przyrzeczeniu.
Rektor w odpowiedzi na sprzeciw wskazał, że w wykonaniu uprawnienia do autokontroli, o którym mowa w art. 64c § 5 p.p.s.a., uwzględniając w całości żądanie sprzeciwu, wydał decyzję z dnia 26 sierpnia 2022 r. w przedmiocie uchylenia decyzji Rektora z dnia 27 maja 2015 r. i merytorycznego rozpoznania sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Jak wynika z przedstawionego powyżej stanu faktycznego, przedmiotowe postępowanie prowadzone przez organy dotyczyło wniosku skarżącej z dnia 20 lutego 2015 r. w sprawie wznowienia przez nią studiów na 10 semestrze roku akademickiego 2014/2015. Z wcześniej wydanej przez Rektora decyzji z dnia 28 stycznia 2015 r. wynikało, że o ile skarżąca złoży wniosek o wznowienie studiów, zostanie on uwzględniony.
Prodziekan Wydziału Prawa i Administracji decyzją z dnia 13 kwietnia 2015 r. nr [...] odmówił J. F. wyrażenia zgody na wznowienie studiów na Wydziale Prawa i Administracji na kierunku prawo na roku 5 w semestrze 10.
J. F. wniosła od tej decyzji obszerne odwołanie, kwestionując prawidłowość wydanej decyzji.
W dniu 27 maja 2015 r. Prorektor ds. studenckich Wydziału Prawa i Administracji, wydał, w oparciu o art. 138 § 2 k.p.a. , decyzję , którą uchylił decyzję z dnia 13 kwietnia 2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania.
Powyższe rozstrzygnięcie nie zostało doręczone J. F. po jego wydaniu.
O tym, że pismo Rektora z dnia 27 maja 2015 r. jest decyzją, przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 listopada 2015 r. sygn. akt III SAB/Gd 33/15.
Decyzję tę , na skutek wniosku skarżącej, doręczono jej w dniu 17 czerwca 2016 r. Pismem z dnia 30 czerwca 2016 r. skarżąca , na podstawie art. 111 § 1 k.p.a., wniosła o uzupełnienie decyzji z dnia 27 maja 2015 r. odnośnie do prawa jej zaskarżenia.
Rektor , po wniesieniu przez skarżącą skargi na bezczynność, postanowieniem z dnia 4 lipca 2022 r. uzupełnił decyzję z dnia 27 maja 2015 r. o pouczenie, że od tej decyzji przysługuje skarga do WSA w Gdańsku. Postanowienie doręczono skarżącej w dniu 19 lipca 2022 r.
W dniu 2 sierpnia 2022 r. ( data stempla pocztowego) skarżąca wniosła od decyzji z dnia 27 maja 2015 r. sprzeciw bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Sprzeciw został przekazany przez sąd Rektorowi ze wskazaniem, że skarga została wniesiona przez skarżącą bezpośrednio do sądu , a nie do organu i zobowiązaniem do jej przekazania sądowi w terminie trzydziestu dni.
W dniu 18 sierpnia 2022 r. ( data stempla pocztowego) skarżąca J. F. wniosła ponadto skargę na tę samą decyzję Rektora z dnia 27 maja 2015 r. wnosząc o stwierdzenie jej nieważności. Sprawa została zarejestrowana w tutejszym sądzie pod sygn. akt III SA/Gd 631/22.
W dniu 31 sierpnia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął sprzeciw skarżącej od decyzji Rektora z dnia 27 maja 2015 r., przekazany przez Rektora.
Przedmiotowa sprawa ze sprzeciwu skarżącej została zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Gd 622/22.
Z powyższego wynika , że skarżąca w terminach ustawowych wniosła zarówno skargę na decyzję Rektora z dnia 27 maja 2015 r. (sygn. akt III SA/Gd 631/22), jak i sprzeciw od tej decyzji ( sygn. akt III SA/Gd 622/22). Tak więc na tę samą decyzję skarżąca wniosła dwa różne środki zaskarżenia.
Konieczne zatem było rozstrzygnięcie, który z wniesionych przez skarżącą środków zaskarżenia przysługuje na decyzję z dnia 27 maja 2015 r.
Z tego względu niniejsza sprawa ze sprzeciwu skarżącej została przekazana do rozpoznania na rozprawie na podstawie art. 64d § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( obecnie - tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ), dalej jako: "p.p.s.a.".
Zauważyć należy, że w dniu wydania przedmiotowej decyzji stronie przysługiwało prawo wniesienia skargi na tę decyzję do wojewódzkiego sądu administracyjnego, na podstawie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu określonym Dz.U. z 2012 r., poz.270 ( tekst jednolity ze zm.).
Z dniem 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 935 ), dalej zwana "ustawą zmieniającą".
Z przepisu art. 16 ustawy zmieniającej wynika, że do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia tej ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w brzmieniu dotychczasowym.
Ustawa zmieniająca wprowadziła także zmiany do ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 9 pkt 7 ustawy zmieniającej w dziale III p.p.s.a., po rozdziale 3, dodano rozdział 3a "Sprzeciw od decyzji". W myśl dodanego do p.p.s.a. art. 64a , od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Zgodnie natomiast z dodanym art. 64c § 1 , sprzeciw od decyzji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skarżącemu decyzji.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że dwa środki prawne przysługujące stronom, kwestionującym zgodność z prawem decyzji administracyjnych, jakimi są skarga i sprzeciw, różnią się w sposób istotny zakresem kompetencji, jakie przysługują rozpatrującemu je sądowi administracyjnemu. O ile rozpatrując skargę sąd zobowiązany jest wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy i zbadać zgodność z prawem zaskarżonej decyzji w jej pełnym wymiarze, bez względu na podniesione w skardze zarzuty i wnioski, to rozpoznając sprzeciw sąd rozważa jedynie istnienie przesłanek procesowych, określonych w art. 138 § 2 k.p.a.
Zatem to skarga jest środkiem prawnym o znacznie dalej idących skutkach procesowych.
Skarżąca z chwilą doręczenia jej w dniu 17 czerwca 2016 r. decyzji kasacyjnej nabyła prawo do wniesienia do sądu administracyjnego skargi. Skargę tę mogła wnieść skutecznie, pomimo braku w decyzji wymaganego prawem pouczenia o przysługujących środkach odwoławczych. Także wniosek o uzupełnienie decyzji co do powyższego pouczenia skarżąca wniosła, gdy instytucja sprzeciwu od decyzji administracyjnej nie istniała jeszcze w polskim systemie prawnym. Doręczenie skarżącej postanowienia uzupełniającego decyzję w zakresie pouczenia o środkach odwoławczych nastąpiło jednak dopiero po około 6 latach - w dniu 19 lipca 2022 r. i otworzyło jedynie termin, po upływie którego skuteczne wniesienie środka prawnego nie było już możliwe.
Gdyby organ rozpoznał w racjonalnym terminie wniosek skarżącej o uzupełnienie decyzji co do środków odwoławczych, to wątpliwość co do rodzaju takiego środka (skargi) nie mogłaby w ogóle powstać.
Skoro zatem skarżąca nabyła prawo do wniesienia skargi (a nie sprzeciwu, gdyż instytucja ta w dacie doręczenia decyzji w ogóle nie istniała) z chwilą doręczenia jej decyzji z dnia 27 maja 2015 r., to uznanie w okolicznościach tej sprawy, że utraciła to prawo na rzecz prawa do wniesienia mniej efektywnego środka prawnego, jakim jest sprzeciw, wyłącznie wskutek rażącej bezczynności organu w zakresie rozpoznania wniosku o uzupełnienie decyzji, prowadziłoby do rażącego naruszenia konstytucyjnej zasady ochrony praw słusznie nabytych, wynikającej z art. 2 Konstytucji RP stanowiącego, że Rzeczpospolita Polska jest państwem prawa.
Zauważyć ponadto należy, że ustawa nowelizująca w art. 17 ust. 1 stanowi , że do postępowań przed sądami administracyjnymi, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, stosuje się przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym.
Należy zwrócić uwagę, że przywołany przepis przejściowy reguluje jedynie sytuację, w której skarga do sądu administracyjnego została wniesiona przed 1 czerwca 2017 r. Oczywiste jest też , że w przypadku wydania decyzji kasatoryjnej po dniu 1 czerwca 2017 r. stosuje się przepisy p.p.s.a. w nowym brzmieniu. Ustawodawca nie rozstrzygnął jednak kwestii stosowania przepisów w sytuacji , która zaszła w niniejszej sprawie, czyli w sytuacji, gdy doręczenie decyzji stronie nastąpiło przed dniem 1 czerwca 2017 r., a jej uzupełnienie dotyczące środka i terminu zaskarżenia – już po tym dniu.
Zauważając, że nie każda sytuacja faktyczna została objęta przywołanym powyżej uregulowaniem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, w prawomocnym wyroku z dnia 25 października 2017 r., sygn. akt II SA/Po 696/17 ( internetowa Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), wydanym na tle sprawy dotyczącej zwrotu nienależnie pobranego świadczenia stwierdził: "Mamy więc tutaj do czynienia z istotną luką, dotyczącą decyzji kasatoryjnych, które nie zostały zaskarżone skargą do dnia 31 maja 2017 r. Na powyższe nałożył się dodatkowo brak regulacji przejściowej dotyczącej udzielania stronom właściwych pouczeń przez organy administracji. Ponieważ oczywistym jest, że w opisywanej sytuacji strona nie może zostać pozbawiona prawa do sądu, należy z przepisów przejściowych wywieść pewne wskazówki interpretacyjne, którymi następnie należy się kierować w sytuacji nieobjętej regulacją przejściową. Stosownie do art. 17 ust. 2 ustawy nowelizującej, przepisy dotyczące zaskarżania uchwał lub zarządzeń organów gminy, uchwał powiatu oraz aktów prawa miejscowego, zawarte w art. 101 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, w art. 90 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa, w art. 87 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym oraz w art. 63 ustawy z dnia 23 stycznia 2009 r. o wojewodzie i administracji rządowej w województwie, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie ustawy. Z kolei jak już wcześniej wspomniano, stosowanie przepisów K.p.a. w nowym brzmieniu zgodnie z art. 16 ustawy nowelizującej uzależnione jest od daty wydania ostatecznej decyzji lub postanowienia. Z zestawienia treści art. 16 oraz 17 ust. 1 i 2 ustawy nowelizującej można wywieść więc ogólną regułę, że znowelizowane przepisy winny mieć co do zasady zastosowanie do aktów lub czynności dokonanych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej. W sytuacji, jaka zaistniała w niniejszej sprawie, zdaniem Sądu należy więc stosować przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu dotychczasowym. Tym samym skarga na zaskarżoną decyzję była dopuszczalna i wniesiona została z zachowaniem terminu do dokonania tej czynności".
Sąd w składzie orzekającym, zgadzając się z powyższym poglądem doszedł do przekonania, że w okolicznościach niniejszej sprawy skarżącej przysługiwało, zgodnie z prawidłowym pouczeniem zawartym w postanowieniu Rektora uzupełniającym zaskarżoną decyzję, prawo wniesienia skargi na kwestionowaną decyzję, nie zaś wniesienie od niej sprzeciwu.
Tym samym uznać należało, że wniesienie innego, niż skarga, środka zaskarżenia od przedmiotowej decyzji, czyli sprzeciwu – nie jest dopuszczalne.
Zgodnie z art. 64b § 1 p.p.s.a. do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.
Przepis art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 zd. 1 p.p.s.a. w związku z art. 64b § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia ( pkt 1. sentencji).
O zwrocie wpisu w kwocie 100 zł orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego ( pkt 2. sentencji).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło