III SA/Gd 63/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla ( spr.) Sędziowie: WSA Alina Dominiak WSA Felicja Kajut Protokolant Asystent sędziego Robert Daduń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2007 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z [...]. nr [...], 2) przyznaje adwokatowi G. K. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego kwotę 15 zł (piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania oraz kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Decyzją z dnia 14 kwietnia 2005 r. nr [...] Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 7 ust. 1,3,4 i 4a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734) i ustawy z dnia 8 października 2004 r. o zmianie ustawy o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 240, poz. 2406) oraz art. 64 k.p.a. odmówił K.T. przyznania dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, iż K. T. wystąpił w dniu 11 października 2004 r. z niekompletnym wnioskiem o przyznanie dodatku mieszkaniowego, dlatego wezwano jego żonę i córkę M. do złożenia stosownych oświadczeń i wyjaśnień. Mimo kolejnych prób uzupełnienia danych ostatecznie nie wyjaśniono czy córka zamieszkuje w mieszkaniu przy ul. [...] w G. i czy tym samym nie została zawyżona liczba osób prowadząca wspólnie gospodarstwo domowe w rozumieniu art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. W następstwie zaleceń płynących z postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 9 marca 2005 r., wydanego wobec zażalenia strony na bezczynność organu pierwszej instancji kilkakrotnie próbowano dokonać wizji i przeprowadzić wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania wnioskodawcy. K. T., odmówił on jednak kategorycznie składania wyjaśnień i uniemożliwił przeprowadzenie rozmowy z członkami jego rodziny, odmówił nadto złożenia oświadczenia o stanie majątkowym i spisania wywiadu w miejscu zamieszkania. W tym też stanie w ocenie organu zaszły okoliczności, które winny skutkować decyzją o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego. Po rozpoznaniu odwołania K. T. wniesionego od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 5 lipca 2005 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż właściwe ustalenia w zakresie ilości osób wchodzących w skład rodziny wnioskującej o przyznanie dodatku mieszkaniowego oraz ich dochodów, mają decydujące znaczenie dla oceny, czy spełnione są przesłanki określone w ustawie o dodatkach mieszkaniowych, od których uzależnione jest przyznanie przedmiotowego świadczenia. W niniejszej sprawie wobec wątpliwości, czy córka wnioskodawcy M. mieszka razem z rodziną, prowadząc wspólne gospodarstwo domowe organ przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające. Wobec postawy wnioskodawcy, który swoim zachowaniem uniemożliwił przeprowadzenie oględzin organ nie mógł ustalić istotnych okoliczności, a tym samym rozstrzygnąć sprawy na korzyść strony. Zaszły zatem wszelkie przesłanki do wydania decyzji odmawiającej przyznania dodatku mieszkaniowego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku K. T. przedstawiając przebieg całego postępowania oraz kwestionując zaskarżoną decyzję podniósł, iż jego wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego był kompletny, a deklaracje o dochodach zostały wypełnione zgodnie z prawdą. W ocenie skarżącego w pełni wyjaśniono okoliczność zamieszkiwania wspólnie z rodziną córki M. oraz nie uzyskiwania przez nią dochodów. Nadto, jak podał K. T., nie był on zawiadamiany o terminie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, a organ zwlekając z wydaniem decyzji w sprawie zamknął drogę do ubiegania się o zasiłek wyrównawczy dla żony. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie, wskazując iż podnoszony przez skarżącego zarzut braku stosownego zawiadomienia o terminie przeprowadzenia wywiadu jest niezasadny; skarżący w terminie jego przeprowadzenia był bowiem w domu i odmówił złożenia wyjaśnień w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14 grudnia 2005 r. oddalił skargę. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż podstawowym kryterium, od którego ustawa o dodatkach mieszkaniowych uzależnia przyznanie dodatku, jest poziom dochodu przypadającego na jedną osobę w gospodarstwie domowym, drugą przesłankę stanowi zaś kryterium powierzchni użytkowej lokalu w przeliczeniu na liczbę członków gospodarstwa domowego. Zatem dla rozstrzygnięcia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego liczba osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą stanowi zagadnienie kluczowe i wymaga prawidłowych ustaleń organu administracji, dokonanych w oparciu o przepisy k.p.a. oraz środki dowodowe wskazane w ustawie o dodatkach mieszkaniowych. W ocenie Sądu skarżący swoim postępowaniem utrudniał kompleksowe przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego (uniemożliwił bowiem zarówno ustalenie jego aktualnej sytuacji dochodowej, zawodowej, zdrowotnej i rodzinnej jak i złożenie przez innych członków rodziny stosownego oświadczenia). W sytuacji, gdy w sprawie pojawiły się określone wątpliwości winien był umożliwić organowi ich wyjaśnienie w oparciu o katalog środków dowodowych przyznanych przepisami prawa. W przypadku dodatków mieszkaniowych do tego katalogu należą wywiad środowiskowy oraz stosowne oświadczenia o stanie majątkowym, które stanowiąc potwierdzenie okoliczności uzyskanych w toku wywiadu rzutują na przyznanie wnioskowanego świadczenia. Wobec postawy skarżącego nie można było rozpoznać wniosku w przedmiocie dodatku mieszkaniowego na jego korzyść. Ponadto Sąd wyjaśnił, że z uwagi na charakter wywiadu środowiskowego oraz cele jakim służy ten środek dowodowy – nie ma obowiązku uprzedniego zawiadomienia o dacie przeprowadzenia wywiadu i do wywiadu środowiskowego nie znajduje zastosowania art. 79 § 1 k.p.a. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej wniesionej przez stronę skarżącą Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 22 listopada 2006 r. w sprawie sygn. akt I OSK 292/06 uchylił wyrok sądu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu sądowi. W uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w świetle art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest koniecznym warunkiem odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. W sprawie do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego jednak nie doszło i nie ma znaczenia z jakiej przyczyny. Odrębnym zagadnieniem jest, jak przeprowadzić wywiad, kiedy strona odmawia poddania się takiej czynności oraz, czy w razie odmowy wywiad dochodzi do skutku z negatywnym rezultatem. Rozważania te są jednak w ocenie Sądu bezprzedmiotowe, gdyż w sprawie ani nie wypełniono (w odpowiedniej części) kwestionariusza wywiadu środowiskowego, ani nie sporządzono w zamian protokołu, lecz poprzestano tylko na notatce służbowej. Na rozprawie w dniu 14 marca 2007r. pełnomocnik strony skarżącej podtrzymywał skargę wnosząc także o przyznanie kosztów zastępstwa prawnego wykonywanego z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.) Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Skoro zatem ocena ta sprowadza się do stwierdzenia, że brak wywiadu środowiskowego lub protokołu stwierdzającego brak możliwości jego sporządzenia uniemożliwia odmowę przyznania tego dodatku na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zmianami), a w aktach administracyjnych znajduje się wyłącznie notatka urzędowa - a nie wywiad środowiskowy lub odpowiedni protokół - to zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu I instancji podlegały uchyleniu na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozpoznając sprawę ponownie organy administracji zastosować powinny przedstawioną w wyroku NSA wykładnię przepisu art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).