III SA/Gd 633/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 25 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Postanowieniem wydanym w dniu 10 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił sporządzenia uzasadnienia wyroku wydanego w niniejszej sprawie w dniu 24 października 2013 r. Odpis ww. postanowienia został doręczony skarżącemu w dniu 15 kwietnia 2014 r. Wraz z doręczeniem odpisu ww. postanowienia skarżący został pouczony, że wydane postanowienie może być zaskarżone w drodze zażalenia, od którego pobiera się wpis w kwocie 100 zł. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 17 kwietnia 2014 r., skarżący S. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy nie wskazując zakresu swojego żądania. W związku z tym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 18 kwietnia 2014 r. zobowiązano wnioskodawcę do wskazania zakresu jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z kolei z uwagi na fakt, iż oświadczenie o majątku i dochodach zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem referendarza sądowego z tej samej daty wydanym na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów i oświadczeń: a) kopii dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość świadczenia emerytalnego otrzymywanego przez wnioskodawcę; b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych i innych (w tym rachunków lokat terminowych), na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu; c) kopii dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy (opłaty za wynajmowaną nieruchomość, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, inne) oraz wydatków na leczenie (koszty wizyt lekarskich, koszty zakupu lekarstw, inne); d) oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). W dniu 25 kwietnia 2014 r. wnioskodawca uiścił w kasie Sądu kwotę 100 zł odpowiadającą wysokości wpisu od zażalenia na postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia. Wezwania o wskazanie zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i o przedłożenie stosownych dokumentów i oświadczeń (vide: dowód doręczenia w dniu 24 kwietnia 2014 r. – k. 112 akt sprawy) nie zostały przez wnioskodawcę wykonane. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 22 maja 2014 r. wnioskodawca został zobowiązany do wskazania czy wobec dokonania ww. wpłaty cofa wniosek o przyznanie prawa pomocy. W świetle pisemnego oświadczenia datowanego na dzień 26 maja 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym – 28 maja 2014 r.) wnioskodawca pragnie kontynuować postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. W tym stanie należało uznać, co następuje. Z uwagi na fakt, że wnioskodawca nie zakreślił w rubryce nr 4 wniosku o przyznanie prawa pomocy o jaki zakres prawa pomocy wnosi, jak i nie odpowiedział na wezwanie z dnia 18 kwietnia 2014 r. referendarz sądowy uznał, iż mając na uwadze etap postępowania, treść zażalenia z dnia 17 kwietnia 2014 r. oraz treść uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy należy przyjąć, że wnosi on o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, to jest poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższa regulacja normatywna oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze wskazaną regulację normatywną jak i fakt braku wykonania ww. zarządzenia wzywającego do przedłożenia określonych dokumentów źródłowych i oświadczeń referendarz sądowy zobligowany był stwierdzić, że wnioskodawca nie wykazał w sposób dostateczny, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. Jak już bowiem wskazano, wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por.: B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). W realiach sprawy - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i braku możliwości zweryfikowania bardzo ogólnych danych podanych w formularzu PPF (m.in. zestawienia ponoszonych wydatków w stosunku do generowanych dochodów i posiadanych ewentualnie zasobów pieniężnych) - nie jest możliwe określenie, że ww. nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i kompleksowej analizy sytuacji finansowej strony i przemawia za odmową przyznania prawa pomocy (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Trudno ponadto uznać, że wnioskodawca nie posiada jakichkolwiek środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego skoro nie czekając na finalne rozstrzygnięcie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy w dniu 25 kwietnia 2014 r. uiścił ww. opłatę sądową (dowód: potwierdzenie wpłaty – w aktach sprawy – k. 111). W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ww. ustawy referendarz sądowy orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.