III SA/Gd 633/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosku S. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody z dnia 25 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 24 października 2013 r. (sygn. akt III SA/Gd 633/13) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę S. K. na decyzję Wojewody z dnia 25 czerwca 2013 r. (nr [...]). Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. Postanowieniem z dnia 26 marca 2014 r. (sygn. akt II OZ 294/14) Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 9 grudnia 2013 r. W dniu 10 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia ww. wyroku z dnia 24 października 2013 r. Następnie, wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF w dniu 17 kwietnia 2014 r., skarżący S. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy nie wskazując zakresu swojego żądania. Po rozpatrzeniu wniosku referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku - postanowieniem z dnia 4 czerwca 2014 r. - odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy, wskazując na brak możliwości weryfikacji danych podanych we wniosku. Pismem z dnia 10 czerwca 2014 r. wnioskodawca złożył sprzeciw od wskazanego wyżej postanowienia referendarza sądowego. W uzasadnieniu prosił o "uczciwy wyrok" i kwestionował zaskarżoną decyzję dotyczącą jego wymeldowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Z uwagi na fakt, że wniesiony sprzeciw nie podlegał odrzuceniu, zgodnie z dyspozycją art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", postanowienie, od którego wniesiono sprzeciw utraciło moc, a sprawa podlegała rozpatrzeniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Instytucja prawa pomocy uregulowana została w art. 243 – 263 p.p.s.a. Stanowi ona jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwiając dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego (zob. H. Knysiak–Molczyk [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak–Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1077). Uprawnienie do przeniesienia ciężarów finansowych postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa nie ma jednakże charakteru absolutnego i podlega prawnie uzasadnionym ograniczeniom. Ilość funduszy publicznych dostępna na udzielenie pomocy prawnej osobom niemajętnym sprawia bowiem, że swoistą koniecznością jest przyjęcie procedury ich racjonalnej selekcji uzasadnionej okolicznościami dotyczącymi stanu majątkowego i dochodów danego podmiotu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2010 r., sygn. akt I GZ 340/10, LEX nr 741335). Mając powyższe na uwadze Sąd pragnie stwierdzić, że zarządzeniem z dnia 18 kwietnia 2014 r. zobowiązano wnioskodawcę do wskazania zakresu jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z kolei z uwagi na fakt, iż oświadczenie o majątku i dochodach zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem referendarza sądowego z tej samej daty wezwano - na podstawie art. 255 p.p.s.a. - wnioskodawcę do przedłożenia, w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, następujących dokumentów i oświadczeń: a) kopii dokumentu potwierdzającego aktualną wysokość świadczenia emerytalnego otrzymywanego przez wnioskodawcę; b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych i innych (w tym rachunków lokat terminowych), na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy bądź też oświadczenia o ich nieposiadaniu; c) kopii dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy (opłaty za wynajmowaną nieruchomość, opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, telefon, inne) oraz wydatków na leczenie (koszty wizyt lekarskich, koszty zakupu lekarstw, inne); d) oświadczenia w przedmiocie wszystkich zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). W dniu 25 kwietnia 2014 r. wnioskodawca uiścił w kasie Sądu kwotę 100 zł odpowiadającą wysokości wpisu od zażalenia na postanowienie o odmowie sporządzenia uzasadnienia (vide: dowód wpłaty – k. 111 akt sprawy). Wezwania o wskazanie zakresu wniosku o przyznanie prawa pomocy jak i o przedłożenie stosownych dokumentów i oświadczeń (vide: dowód doręczenia w dniu 24 kwietnia 2014 r. – k. 112 akt sprawy) nie zostały przez wnioskodawcę wykonane. Z uwagi na fakt, że wnioskodawca nie zakreślił w rubryce nr 4 wniosku o przyznanie prawa pomocy o jaki zakres prawa pomocy wnosi, jak też nie odpowiedział na wezwanie z dnia 18 kwietnia 2014 r. - mając na uwadze etap postępowania, treść zażalenia z dnia 17 kwietnia 2014 r. oraz treść uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy należało uznać, że wnosi on o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, to jest poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Regulacja ta oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W niniejszym postępowaniu wnioskodawca nie wykonał zarządzenia o przedłożenie określonych dokumentów źródłowych, co było przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy przez referendarza sądowego. Wskazanych dokumentów nie dostarczył również na etapie złożenia sprzeciwu od postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy. Co równie istotne, sprzeciw nie zawiera żadnych danych czy argumentów, które można byłoby odnieść do wskazanych przesłanek przyznania prawa pomocy. Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. To wnioskodawca jest zobligowany do wykazania zasadności złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nadto art. 255 p.p.s.a., który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por.: B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). W związku z powyższym - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i braku możliwości zweryfikowania bardzo ogólnych danych podanych w formularzu PPF (m.in. zestawienia ponoszonych wydatków w stosunku do generowanych dochodów i posiadanych ewentualnie zasobów pieniężnych) - nie jest możliwe określenie, że S. K. nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W konsekwencji powyższego, na podstawie art. 260 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.