III SA/Gd 633/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 3 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Gminy z dnia 5 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie statutu Gminy postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z uwagi na fakt, iż oświadczenie o majątku i dochodach zawarte w formularzu PPF okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 12 września 2014 r. wezwano wnioskodawcę do przedłożenia – w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania – następujących dokumentów i oświadczeń: a) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę oraz jego żonę rachunków bankowych (kont osobistych), na których gromadzone są środki pieniężne (w tym lokat terminowych oraz rachunków dewizowych), obrazujących historię (wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; b) kopii dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy i jego żony (utrzymanie domu, opłaty za energię elektryczną, gaz, telefon, inne); c) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę oraz żonę wszelkich pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości). Powyższe wezwanie (vide: dowód doręczenia w dniu 17 września 2014 r. – k. 58 akt sprawy) nie zostało przez wnioskodawcę wykonane. Do akt rozpatrywanej sprawy do dnia wydania niniejszego postanowienia wpłynęło bowiem jedynie pismo wnioskodawcy datowane na dzień 18 września 2014 r., w którym ww. wskazał, że zmiany statutu gminy domagał się jako pełnomocnik niedochodowego stowarzyszenia walczącego z korupcją i o prawa człowieka. W tym stanie należało uznać, co następuje. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedmiotowa regulacja normatywna determinuje uznanie, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W związku z tym pozytywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie w ww. przedmiocie zależy wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Mając na uwadze wskazaną powyżej regulację normatywną jak i fakt braku wykonania ww. zarządzenia referendarz sądowy zobligowany był stwierdzić, że wnioskodawca nie udowodnił dostatecznie, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Zważyć bowiem należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy (oraz osób pozostających z wnioskodawcą we wspólnym gospodarstwie domowym) nie są znane, gdyż uchyla się on od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. Jak już bowiem wskazano, wyłączną sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Warto podkreślić, że przepis art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). W realiach sprawy - wobec braku wyczerpującego wyjaśnienia aktualnej sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego żony oraz braku możliwości zweryfikowania danych podanych w formularzu PPF (m.in. zestawienia ponoszonych wydatków w stosunku do posiadanych ewentualnie zasobów pieniężnych) - nie jest możliwe określenie, że ww. nie może ponieść określonych kosztów postępowania. Wnioskodawca nie skorzystał bowiem z możliwości rzetelnego wykazania swojej sytuacji majątkowej, a tym samym zasadności swojego żądania w przedmiocie prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej i kompleksowej analizy sytuacji finansowej strony i uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Bierność wnioskodawcy w ww. zakresie należy bowiem postrzegać jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się do argumentacji wnioskodawcy zawartej w piśmie datowanym na dzień 18 września 2014 r. wskazać należy, że referendarz sądowy rozpatrując złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy zobligowany był kierować się wyłącznie regulacją normatywną określającą przesłanki przyznania tego prawa (w realiach sprawy treścią art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W związku z tym referendarz sądowy nie miał jakichkolwiek podstaw aby za okoliczności przemawiające za przyznaniem prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych uznawać intencje wnioskodawcy związane ze skargą do sądu administracyjnego czy też fakt zwrócenia się o zmianę statutu gminy w charakterze reprezentanta określonego stowarzyszenia. W konsekwencji powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ww. ustawy orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.