III SA/Gd 633/22
WyrokWSA w Gdańsku2023-05-25
Skład orzekający: Jacek Hyla, Alina Dominiak, Janina Guść
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo orzekł o wymeldowaniu osoby z pobytu stałego, jeśli osoba ta od wielu lat nie zamieszkuje w miejscu zameldowania, ale utrzymuje tam centrum swojej działalności gospodarczej i posiada w lokalu swoje rzeczy osobiste, a powrót do lokalu jest uzależniony od wyniku sporu prawnego dotyczącego własności nieruchomości?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo orzekły o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że skarżący od wielu lat nie posiadał w miejscu zameldowania swojego centrum życiowego, a jego obecność w lokalu miała charakter sporadyczny i związany z opieką nad matką lub prowadzeniem działalności gospodarczej, a nie stałym zamieszkiwaniem. Ewidencja ludności ma charakter porządkowy i odzwierciedla stan faktyczny, a nie prawny do lokalu.Stan faktyczny
Prezydent Miasta Gdańska orzekł o wymeldowaniu A. S. z pobytu stałego z lokalu mieszkalnego. Organ pierwszej instancji ustalił, że skarżący od ośmiu lat mieszka w innym lokalu ze swoją rodziną, nie posiada w spornym lokalu rzeczy osobistych ani kluczy, nie partycypuje w kosztach utrzymania, a jego obecność w spornym lokalu była związana z opieką nad matką. Wojewoda Pomorski utrzymał decyzję w mocy, podkreślając, że zameldowanie potwierdza centrum życiowe, a nie tytuł prawny do lokalu. Skarżący w skardze zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. poprzez brak oględzin, dowolną ocenę materiału dowodowego oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o ewidencji ludności.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak (spr.) Sędzia WSA Janina Guść Protokolant: Starszy Asystent Sędziego Robert Daduń po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2023 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 13 lipca 2022 r., nr SO-IX.621.1.28.2022.KS w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę.
Decyzją z dnia 30 maja 2022 r. nr WSO-I.5343.188.2022.AD, wydaną na podstawie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (tekst jednolity: Dz. U. 2021 r., poz. 510 ze zm.) – dalej jako: "ustawa", Prezydent Miasta Gdańska orzekł o wymeldowaniu A. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] przy ul. C. [...] w G.
Jak wyjaśnił organ pierwszej instancji, z wnioskiem o wymeldowanie A. S. wystąpił jego szwagier M. Z. , który podał, że A. S. nie mieszka w przedmiotowym lokalu i nie ma do niego dostępu. A. S. mieszka w G. przy ul. F. [...]. Zgodnie z wpisem w księdze wieczystej nr [...] właścicielami przedmiotowej nieruchomości są M. Z. i M. Z..
M. Z. (siostra A. S.), popierając wniosek pisemnie wyjaśniła, że A. S. nie mieszkał w spornym lokalu, nie ma w nim swoich rzeczy osobistych, nie posiada do niego kluczy, nie dokładał się do kosztów utrzymania.
Z wyjaśnień A. S. wynika, że od ośmiu lat mieszka on w lokalu przy ul. F. [...] w G., będącym własnością jego żony, razem ze swoją najbliższą rodziną. Posiada w nim swoje rzeczy osobiste, dokumenty, cały czas w nim nocuje, ma komplet kluczy do mieszkania i ma do niego swobodny dostęp. Z niego wychodzi do pracy i tutaj też powraca. Przed zamieszkaniem w lokalu przy ul. F. A. S. mieszkał również w G.- przy ul. P. [...]. W spornym lokalu ma kilka swoich rzeczy, tj. drobne elementy sprzętu medycznego. Nie posiada aktualnie kompletu kluczy (ze względu na wymianę zamków), ale podejmował próby kontaktu z siostrą w kwestii pozostawionych tam przedmiotów i umożliwienia mu dostępu do mieszkania. Adres przedmiotowego lokalu jest adresem jego działalności gospodarczej, która - z uwagi na jej mobilny charakter - nie wymaga stałego miejsca do jej wykonywania. Praktyka lekarska prowadzona jest w miejscu wezwania. Adres spornego lokalu posłużył mu podczas rejestracji firmy i wskazywany jest do korespondencji. Koszty utrzymania przedmiotowej nieruchomości pokrywają państwo Z., on w nich nie uczestniczy.
A. S. wyjaśnił, że w spornym lokalu przebywał i obecny był kilka razy w tygodniu w okresie ostatniego pół roku, ponieważ opiekował się swoją matką do czasu jej śmierci. W lokalu tym nie był stałym mieszkańcem. Podjął kroki prawne mające na celu umożliwienie dostępu do przedmiotowego lokalu, z obecnymi właścicielami kontaktując się za pośrednictwem kancelarii prawnych. A. S. zadeklarował chęć zamieszkania w przedmiotowym lokalu, co jest zależne od zakończenia sprawy sądowej , związanej z ustaleniem ważności umowy darowizny przedmiotowego lokalu na rzecz jego obecnych właścicieli. Nie był w stanie określić terminu zakończenia sprawy w sądzie, a także czasu swojego powrotu do miejsca zameldowania.
W ocenie organu pierwszej instancji zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdził, że A. S. obecnie w spornym lokalu nie mieszka. Wymieniony sam oświadczył, że od wielu lat centrum życiowe jego i najbliższej mu rodziny znajduje się w mieszkaniu przy ul. F. [...] w G. To do tego mieszkania ma stały dostęp, w nim obecny jest na co dzień. Jak sam podaje, sporny lokal służy mu do odbierania korespondencji w związku z zarejestrowaną pod tym adresem działalnością, a jego wzmożona obecność polegająca na przebywaniu w miejscu stałego zameldowania związana była wyłącznie z opieką nad chorą matką, przez okres sześciu miesięcy przed jej śmiercią. Ten rodzaj obecności miał również związek z wykonywanym przez uczestnika postępowania zawodem. Organ stwierdził, że zarejestrowanie pod adresem przedmiotowej nieruchomości działalności A. S. nie jest przesłanką do zachowania meldunku, skoro nie mieszkał on w tym lokalu , nie posiadał swoich rzeczy osobistych, nie uczestniczył w kosztach jego utrzymania. Ponadto sam przyznał, że wcześniej mieszkał w innym lokalu - przy ul. P. [...] w G., co odzwierciedlone jest w jego historii meldunkowej. Podejmując decyzję o przeniesieniu swojego zamieszkania do innego lokalu przeniósł tym samym swoje centrum życiowe, nie dopełniając ciążącego na nim obowiązku meldunkowego. To, że mieszkanie, w którym mieszka, nie stanowi jego własności, nie jest przeszkodą do dokonania zameldowania w aktualnym miejscu długoterminowego pobytu. Jego pojawianie się w ostatnich miesiącach w spornej nieruchomości związane było z opieką nad matką, a nie ze stałym zamieszkaniem. A. S. złożył deklarację chęci powrotu do spornej nieruchomości, nie przedstawił natomiast żadnych znaczących dowodów ani działań, które wskazywałyby, że podjął skuteczne kroki prawne umożliwiające mu powrót do spornego lokalu. Swój powrót do przedmiotowego lokalu uzależnia od wyroku sądu w kwestiach dotyczących prawa własności omawianego lokalu. Sprawy związane z prawem własności, w tym z podziałem nieruchomości, nie mogą determinować i uzasadniać administracyjnych rozstrzygnięć kwestii meldunkowych, które mają wyłącznie charakter rejestracyjno-porządkowy i odzwierciedlają określony stan faktyczny. Nie bez znaczenia jest również toczący się między stronami spór majątkowy, który sprawia, że możliwości porozumienia się stron są znikome.
Decyzją z dnia 13 lipca 2022 r. nr SO-IX.621.1.28.2022.KS, wydaną na podstawie art. 139 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – dalej jako: "k.p.a." w zw. z art. 35 ustawy, Wojewoda Pomorski, po rozpatrzeniu odwołania A. S., powyższą decyzję utrzymał w mocy.
Organ odwoławczy podkreślił, że w sprawie o wymeldowanie wyjaśnieniu podlega kwestia zamieszkiwania w danym lokalu, a także charakter opuszczenia tego lokalu przez daną osobę. Zameldowanie nie może być utożsamiane z posiadaniem tytułu prawnego do lokalu, bowiem potwierdza ono wyłącznie, że w miejscu zameldowania dana osoba posiada swoje centrum życiowe.
Zdaniem organu odwoławczego jest poza sporem, że skarżący nie mieszka w lokalu, w którym jest zameldowany. Sam skarżący podczas przesłuchania w dniu 5 kwietnia 2022 r. zeznał, że od 8 lat wraz z rodziną mieszka w lokalu przy ulicy F. [...] w G. Mieszkanie to należy do jego żony. Do spornego lokalu przychodził, aby odwiedzać i opiekować się swoją nieżyjącą już matką, pod tym adresem ma założoną działalność gospodarczą, w mieszkaniu zostały jakieś jego rzeczy, jednak nie mieszkał w lokalu na stałe. Wcześniej opłaty za mieszkanie robiła matka, a obecnie nowi właściciele. Od śmierci matki nie może dostać się do lokalu z powodu wymienionych zamków w drzwiach. Domaga się dostępu do lokalu i wydania nowych kluczy, ponieważ w lokalu ma swoje rzeczy związane z prowadzoną praktyką lekarską i chciałby tam zamieszkać. W sądzie toczą się sprawy o unieważnienie umowy zawartej pomiędzy jego matką, a nowymi właścicielami lokalu. Skarżący chciałby ten lokal odzyskać. Swój powrót do tego lokalu uzależnia od wyniku spraw sądowych. Z zeznań samego skarżącego wprost wynika, że nie posiada w miejscu pobytu stałego swojego centrum życiowego i z całą pewnością od około 8 lat jego centrum życiowe znajduje się w miejscu zamieszkania jego rodziny. Organy meldunkowe nie kwestionują , że odwiedzał on matkę w spornym lokalu, czasami w nim nocował , że posiadał w nim swoje rzeczy czy dokumenty związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, jednak bez wątpienia lokal ten nie był jego miejscem stałego pobytu. Zaznaczyć należy, że można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego, a tym nie miejscem był dla skarżącego sporny lokal. Nie jest także obecnie wiadomo, jakie rozstrzygnięcie zostanie wydane w przyszłości w sprawie spornej nieruchomości i czy skarżący kiedykolwiek będzie miał możliwość zamieszkania w spornym lokalu. Organy administracji rozstrzygające w sprawie meldunkowej nie mogą opierać swojego rozstrzygnięcia na zdarzeniach przyszłych i niepewnych, a ich obowiązkiem jest badanie stanu faktycznego dotyczącego zamieszkiwania w lokalu w dacie wydania decyzji administracyjnej w konkretnej sprawie. Odnosząc się do zarzutów skarżącego, jakoby organ meldunkowy niezasadnie nie wziął pod uwagę podczas rozpatrywania sprawy okoliczności posiadania przez skarżącego w tym lokalu zarejestrowanej działalności gospodarczej, że właściciele lokalu wymienili zamki w drzwiach , wobec czego nie ma on dostępu do miejsca prowadzenia działalności i swoich rzeczy, że sąd dokonał zabezpieczenia roszczenia o ustalenie nieważności umowy dożywocia zawartej pomiędzy jego zmarłą matką a wnioskodawcami, co powinno skutkować odmową wymeldowania - organ odwoławczy uznał je za niezasadne. Okoliczności te nie miały istotnego znaczenia. Nieistotne jest bowiem badanie woli czy zamiaru skarżącego dotyczące zamieszkania w tym lokalu, skoro skarżący nie ma możliwości przebywania w nim. Nieprzebywanie skarżącego w miejscu stałego zameldowania przynajmniej od około ośmiu lat jest aktem równoznacznym z ustaniem pobytu w lokalu. Zdaniem organu odwoławczego wskazane okoliczności sprawy potwierdzały spełnienie przesłanek zawartych w art. 35 ustawy o ewidencji ludności, warunkujących wymeldowanie skarżącego z miejsca pobytu stałego.
Organ odwoławczy podniósł, że istotą postępowania o wymeldowanie jest ustalenie, czy prowadzona ewidencja odzwierciedla stan aktualnie istniejący w dacie wydania decyzji, w związku z czym, jeżeli okoliczności faktyczne sprawy potwierdziły niezamieszkiwanie skarżącego w przedmiotowym lokalu, to obowiązkiem organu ewidencyjnego jest doprowadzenie do sytuacji, w której stan prawny będzie zgodny ze stanem faktycznym. W przypadku skarżącego nie ma mowy o jego stałym zamieszkiwaniu w miejscu pobytu stałego, co obligowało organy meldunkowe do usunięcia zaistniałej fikcji meldunkowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na powyższą decyzję A. S. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie:
1. art. 85 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 75 § 1 oraz art. 7 i 80 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia oględzin spornego lokalu i tym samym niepodjęcie czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego, brak ustalenia w sposób wyczerpujący i niebudzący wątpliwości wszystkich okoliczności pozwalających na dokonanie jednoznacznej i wyczerpującej oceny, co do braku spełniania przesłanek do wymeldowania strony,
2. art. 7 w zw. z art. 77 w zw. z art. 75 i art. 80 k.p.a. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i przyjęcie, że skarżący nie miał zamiaru dalszego zamieszkiwania w spornym lokalu,
3. art. 33 ust. 1 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, bowiem na skarżącym nie ciążył obowiązek wymeldowania się, z uwagi na niespełnienie przesłanek do wymeldowania,
4. art. 35 w zw. z art. 25 ust. 1 ustawy poprzez uznanie, że zaszły przesłanki wydania decyzji o wymeldowaniu strony.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że przeprowadzenie dowodu z oględzin umożliwiłoby zweryfikowanie, czy w spornym lokalu znajdują się nadal rzeczy osobiste skarżącego oraz przedmioty służące mu do wykonywania działalności gospodarczej. Brak weryfikacji przedmiotowej okoliczności spowodował odgórne przyjęcie przez organy I i II instancji, że skarżący nie koncentruje swojego centrum życiowego w przedmiotowym lokalu.
Zdaniem skarżącego, podejmowane przez niego działania jednoznacznie świadczą o tym, że miał on i ma zamiar dalszego zamieszkiwania w spornym lokalu. Powrót do przedmiotowego lokalu przez skarżącego jest uzależniony od wyniku postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym, bowiem obecnie jako właściciele przedmiotowej nieruchomości w księgach wieczystych widnieją M. i M. Z. Z uwagi na fakt, że wymienili oni zamki w drzwiach lokalu skarżący nie ma możliwości dalszego w nim zamieszkiwania, chociaż przebywał w nim w okresie choroby matki, a także i wcześniej. Skarżący utożsamiał pobyt w mieszkaniu przy ul. F. [...] w G. jako pobyt tymczasowy, z uwagi na fakt, że mieszkanie to jest wyłączną własnością jego małżonki. Z mieszkaniem położonym przy ul. C. [...] skarżący był od lat związany nie tylko w związku z zamieszkiwaniem w nim, ale również z uwagi na pomoc matce i zarejestrowaną pod tym adresem działalność gospodarczą. Skarżący nie miał zamiaru opuszczać dotychczasowego miejsca pobytu stałego, dlatego też nie wymeldował się ze spornego lokalu. Faktem jest, że skarżący nie dokonał zmian w ewidencji ludności i nie zgłosił pobytu czasowego w lokalu położonym w G. przy ul. F. [...]. Niemniej jednak skarżący miał i nadal ma wolę dalszego zamieszkiwania w lokalu przy ul. C. [...]. Wzywał on przy tym swoją siostrę M. Z. do udostępnienia kluczy do przedmiotowego lokalu, próby te jednak okazały się bezskuteczne. Skarżący podjął niezbędne kroki prawne, aby znowu móc korzystać z przedmiotowej nieruchomości.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie natomiast z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2023 r., poz. 259 ze zm.) - dalej w skrócie jako: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest bezzasadna.
Podstawę prawną wymeldowania stanowi przepis art. 35 ustawy o ewidencji ludności, zgodnie z którym organ gminy, o którym mowa w art. 28 ust. 1, wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanych w art. 28 ust. 2, decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się.
Zgodnie z art. 24 ustawy:
1. Obywatel polski przebywający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie.
2. Obowiązek meldunkowy polega na:
1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego;
2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego;
3) zgłoszeniu wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej oraz powrotu z wyjazdu poza granice Rzeczypospolitej Polskiej, z uwzględnieniem art. 36.
W myśl art. 25 ust. 1 ustawy, pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania.
Z ugruntowanego orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że zarówno zameldowanie jak i wymeldowanie jest jedynie potwierdzeniem określonego faktu. Na wyłącznie ewidencyjny charakter obowiązku meldunkowego wskazał Trybunał Konstytucyjny już w wyroku z dnia 27 maja 2002 r., sygn. akt K 20/01 (Dz. U. z 2002 r. Nr 78, poz. 716) stwierdzając, że ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie jest ona zatem formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Trybunał Konstytucyjny wyraził przekonanie, że obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Celem obowiązku meldunkowego jest więc zapewnienie prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności. Podkreślenia wymaga również, że ewidencja ludności służąca rejestrowaniu pobytu ma charakter wyłącznie porządkowy, co oznacza, że zameldowanie jak i wymeldowanie nie jest związane z rozstrzyganiem uprawnień do lokalu - ani tym samym prawa do przebywania w nim.
Mając na uwadze powyższe okoliczności i rozważania należy przyjąć, że postępowanie w sprawie wymeldowania ma jedynie na celu doprowadzenie stanu ewidencji ludności do zgodności ze stanem faktycznym.
Na pojęcie zamieszkiwania składają się dwa elementy, tj. faktyczne przebywanie i zamiar pobytu. Opuszczenie miejsca pobytu stałego cechować musi zatem stałe nieprzebywanie w danym lokalu, jak i dobrowolność zmiany miejsca pobytu. Dla zaistnienia przesłanki opuszczenia miejsca pobytu konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu niż miejsce pobytu stałego towarzyszył zamiar stałego związania się z tym innym miejscem, urządzenia w nim swego trwałego centrum życiowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, a także wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego oz. we Wrocławiu z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl).
W realiach niniejszej sprawy niewątpliwą pozostaje okoliczność, że skarżący nie przebywa w spornym lokalu od ośmiu lat.
Jak słusznie wskazały organy obu instancji, brak jest w aktach sprawy dowodów z których mogłoby wynikać , że skarżący lokalu, w którym jest zameldowany na pobyt stały, nie opuścił dobrowolnie i trwale.
Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika , by opuszczenie lokalu przez skarżącego około osiem lat przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie miało miejsce w warunkach przymusu fizycznego czy psychicznego.
Wręcz przeciwnie - z materiałów znajdujących się w aktach administracyjnych wynika, że skarżący dobrowolnie przeniósł swoje centrum życiowe z miejsca zameldowania stałego najpierw do lokalu przy ul. P., a następnie do lokalu przy ul. F., gdzie dotąd zamieszkuje z własną rodziną (małżonką i córką). Czas, w jakim skarżący przebywa pod innym adresem zamieszkania, jak również charakter tego pobytu (związany z zamieszkiwaniem wspólnie z własną rodziną) przemawia za dobrowolnością opuszczenia spornego lokalu z własnej woli, a nadto za wystąpieniem cechy trwałości tego opuszczenia.
O trwałości opuszczenia miejsca pobytu świadczy bowiem zamiar zainteresowanej osoby założenia w nowym miejscu centrum życiowego , czyli ośrodka swoich spraw osobistych, rodzinnych i majątkowych oraz brak woli powrotu do miejsca swojego dotychczasowego zameldowania. Wymaga podkreślenia – wobec argumentacji podnoszonej przez skarżącego w toku postępowania – że przy ocenie zamiaru opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu nie można poprzestać jedynie na oświadczeniu zainteresowanej osoby, lecz winno się uwzględnić wszystkie okoliczności faktyczne konkretnej sprawy. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 1987 r. w sprawie o sygn. akt SA/Gd 1073/86 (niepublikowany) i w wyroku z dnia 23 kwietnia 2001 r. w sprawie o sygn. akt V SA 3169/00 (Lex nr 50123).
W niniejszej sprawie skarżący kładzie nacisk przede wszystkim na kwestie związane z okresem poprzedzającym zgon jego matki - sprawowanie przez niego opieki nad matką podczas choroby, a także na stały dostęp do lokalu, posiadanie w nim paru rzeczy osobistych oraz potrzebnych do wykonywania niestacjonarnej pracy zawodowej oraz korzystanie z adresu przedmiotowego lokalu do prowadzenia działalności gospodarczej.
Tymczasem w niniejszej sprawie organy obu instancji zasadnie skoncentrowały się przede wszystkim na faktach mających miejsce wiele lat temu , kiedy to skarżący przeniósł centrum swoich spraw życiowych z miejsca stałego zameldowania do mieszkania będącego własnością żony. Mieszkając w tym ostatnim lokalu wraz z żoną i córką w nim właśnie realizował swoje wszelkie potrzeby. Wskazać należy, że centrum życiowego , z którym wiąże się zameldowanie na pobyt stały, nie można utożsamiać z prowadzeniem działalności gospodarczej. Oczywiście miejsce pobytu stałego może pokrywać się z miejscem wykonywania pracy, jednak w niniejszej sprawie tak nie było. Podkreślić trzeba, że z twierdzeń skarżącego bezsprzecznie wynika, że nawet prowadzona przez niego działalność gospodarcza nie koncentrowała się w przedmiotowym mieszkaniu, bowiem skarżący swe usługi świadczył u pacjentów.
Organy prawidłowo oceniły, że wskazywane przez skarżącego okoliczności faktyczne związane ze sprawowaniem przez niego opieki nad matką podczas choroby, ze stałym dostępem do lokalu, posiadaniem w nim kilku paru rzeczy i wykorzystaniem adresu przedmiotowego lokalu do prowadzenia działalności gospodarczej nie mogą świadczyć o pobycie stałym skarżącego w miejscu zameldowania na taki pobyt. Wskazać należy, że pomiędzy skarżącym oraz uczestnikami postępowania (jego siostrą i szwagrem), którzy wnieśli o jego wymeldowanie z miejsca stałego pobytu, istnieje głęboki konflikt natury prawnej. M. i M. Z. są właścicielami spornego lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkiwała matka skarżącego, a przed laty skarżący. Skarżący nie godzi się ze sposobem, w jaki uczestnicy postępowania uzyskali tytuł prawny do lokalu, a podejmowane przez niego działania natury prawnej zmierzają w istocie do zakwestionowania prawa własności służącego obecnie wyłącznie uczestnikom postępowania, a w dalszej kolejności do uznania jego praw spadkowych do majątku pozostałego po matce. W związku z powyższym należy ponownie podkreślić, że ewidencja ludności dostarcza organom meldunkowym wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywatela i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Fakt posiadania zameldowania nie przesądza o prawie, w ujęciu cywilistycznym, do danego lokalu. Z faktu zameldowania, podobnie jak wymeldowania, nie można zatem wywodzić istnienia bądź utraty jakichkolwiek praw majątkowych do lokalu, w którym osoba posiada zameldowanie.
Stwierdzić należy, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że skarżący miał swobodny dostęp do spornego lokalu. Sprawując opiekę nad matką , co trwało parę miesięcy, przebywał w lokalu kilka razy w tygodniu, czasem nocował, udawał się do pracy. W związku zaś z dokonaną przez uczestników postępowania zmianą zamków w drzwiach spornego lokalu na początku 2022 r. skarżący swobodny dostęp do lokalu utracił. Organy prawidłowo oceniły, że posiadanie przez skarżącego kluczy do spornego lokalu , trzymanie w nim paru rzeczy oraz sprawowanie w nim opieki nad matką w ostatnich miesiącach jej życia nie świadczy o pobycie stałym skarżącego w miejscu stałego zameldowania.
Podjęte przez skarżącego kroki prawne zmierzają jedynie do zakwestionowania prawa własności tego lokalu, służącego uczestnikom postępowania, bowiem skarżący wskazywał na toczące się postępowanie mające na celu ustalenie nieważności umowy dożywocia, zawartej przez jego matkę a obecnymi właścicielami spornego lokalu.
Skarżący nie wystąpił o przywrócenie naruszonego posiadania, a jedynie wezwał siostrę do wydania mu kluczy. Samo deklarowanie przez skarżącego , że w lokalu tym chce mieszkać, bowiem mieszkanie przy ul. F. nie jest jego własnością, a jego żony, że czuje się z przedmiotowym lokalem związany nie może być obiektywnie ocenione jako przejaw rzeczywistego przebywania w tym lokalu na pobyt stały. Fakty posiadania przez skarżącego kluczy do lokalu, korzystanie z tego lokalu poprzez przechowywanie rzeczy służących do wykonywania przez niego pracy zawodowej mogłyby być przedmiotem oceny w postępowaniu przed sądem cywilnym dotyczącym przywrócenia naruszonego posiadania, skoro obecni właściciele wymienili zamki w drzwiach i skarżący nie ma dostępu do tego lokalu, jednak nie świadczą one – w świetle całokształtu niniejszej sprawy – o przebywaniu przez skarżącego w tym lokalu na pobyt stały. Co więcej - brak podejmowania przez skarżącego obecnie działań mających na celu przywrócenie mu możliwości posiadania spornego lokalu stanowi przejaw braku determinacji skarżącego do jego posiadania , co potwierdza, że skarżący dobrowolnie opuścił ( przed wielu laty) miejsce stałego pobytu, a jego obecne działania mają w istocie na celu uzyskanie prawa własności ( współwłasności) przedmiotowego lokalu. Dodać jedynie należy, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych za dobrowolne opuszczenie lokalu uznaje się sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta przez dysponenta lokalu, bądź do tego zmuszona, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2005 r., sygn. akt II OSK 127/05, Lex nr 201427, z dnia 22 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 108/00, Lex nr 49954, z dnia 18 kwietnia 2000 r., sygn. akt V SA 1424/99, Lex nr 79243). Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Trwałe przeniesienie przez skarżącego swego centrum życiowego bez dopełnienia obowiązku meldunkowego zobowiązuje organy administracji do wymeldowania skarżącego z dawniej zajmowanego lokalu, skoro obowiązku meldunkowego sam nie dopełnił.
Opuszczenie spornego lokalu przez skarżącego miało charakter trwały, o czym świadczy analiza zebranego materiału dowodowego. Wskazuje na to przede wszystkim długość okresu niezamieszkiwania w spornym lokalu i zamieszkiwanie w innym lokalu wraz z najbliższą rodziną - żoną i córką. Jak już wyżej wskazano, przebywanie w spornym lokalu w celu sprawowania opieki nad matką okoliczności tej nie zmienia, podobnie jak zarejestrowanie przez skarżącego swojej działalności w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej pod adresem spornego lokalu, odbieranie korespondencji związanej z prowadzoną działalnością gospodarczą czy pozostawienie pojedynczych przedmiotów należących do skarżącego.
Wyjaśnić należy, że deklaracje skarżącego odnośnie powrotu do lokalu pozostają w niniejszej sprawie bez prawnego znaczenia. Zamiar zamieszkiwania lub chęć ponownego zamieszkiwania w miejscu zameldowania, jak już wyżej wyjaśniono, musi wynikać nie tylko z twierdzeń osoby zainteresowanej, ale również z całokształtu okoliczności faktycznych i uwarunkowań prawnych w danej sprawie, takich jak koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, czy obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim. Sporny lokal nie stanowi centrum życia skarżącego, a jego powrót do tego lokalu, w obecnym stanie faktycznym, jest obiektywnie niemożliwy. Potwierdzeniem powyższych okoliczności jest podnoszone przez skarżącego twierdzenie, że swój powrót do spornego lokalu uzależnia on od tego, czy uczestnicy postępowania nadal będą jego właścicielami.
Konsekwencją wyżej przedstawionych rozważań musi być uznanie, że w kontrolowanej sprawie spełnione zostały przesłanki określone w art. 35 ustawy, a to obligowało organy meldunkowe do wydania decyzji o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego. W przeciwnym wypadku zameldowanie miałoby charakter fikcyjny i nie odzwierciedlałoby istniejącego stanu faktycznego.
Wbrew zarzutom skarżącego w toku postępowania administracyjnego podjęto wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia niniejszej sprawy (art. 7 k.p.a.), zbierając i rozpatrując w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) – przy jednoczesnym zachowaniu reguł swobodnej oceny materiału dowodowego wskazanych w art. 80 k.p.a. W okolicznościach niniejszej sprawy , ze względu na dokonane ustalenia, nie było podstaw do dokonania oględzin przedmiotowego lokalu.
Mając na uwadze, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, a następnie w sposób niewadliwy dokonały jego subsumpcji do ustalonych w ustawie przesłanek wymeldowania z pobytu stałego, brak jest podstaw by przyjąć, że proces decyzyjny stosowania tych regulacji przebiegł nieprawidłowo i by kończąca go zaskarżona decyzja była wadliwa.
Mając powyższe na uwadze Sąd, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło