III SA/Gd 636/18

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Adam Osik po rozpoznaniu w dniu 18 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. O. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na uchwałę Rady Miasta z dnia 28 czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie przyjęcia na terenie Miasta Modelu na rzecz Równego Traktowania postanawia: przyznać wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Skarżący w dniu 2 października 2018 r. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką i dwojgiem rodzeństwa, w tym małoletnim bratem. Zamieszkuje w wynajmowanym mieszkaniu. Wnioskodawca, ani członkowie jego rodziny nie posiadają żadnych nieruchomości, ani jakiegokolwiek innego majątku, czy oszczędności. Jego rodzina korzysta z różnych form pomocy społecznej, a nadto jego matka uzyskuje świadczenie rentowe, zaś jego siostra osiąga dochód z tytułu umowy zlecenia. Łączny dochód rodziny wynosi [...] zł miesięcznie. Wśród stałych wydatków jego rodziny wnioskodawca wskazał m.in. koszty czynszu, mediów, gazu, energii elektrycznej, opłaty za przedszkole oraz zakupu lekarstw, które wraz kosztami deklarowanych zajęć egzekucyjnych i ugody, kształtują się na poziomie [...] zł miesięcznie. Instytucja prawa pomocy uregulowana w art. 243 – 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) stanowiąc jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu umożliwia dostęp do sądu osobom, które obiektywnie nie mają wystarczających środków finansowych na poniesienie kosztów prowadzonego postępowania sądowoadministracyjnego. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym (obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu) następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z treści ww. przepisu wynika, że to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Rozstrzygnięcie złożonego wniosku uzależnione jest zatem wyłącznie od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 179/12, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Referendarz sądowy, uznając oświadczenia wnioskodawcy za wiarygodne oraz biorąc pod uwagę sytuację materialno-bytową wnioskodawcy i jego rodziny, na którą wpływ ma przede wszystkim fakt braku zatrudnienia wnioskodawcy, jak również uzyskiwanie przez pozostałych członków jego rodziny niewielkich dochodów głównie w postaci świadczeń z pomocy społecznej a także świadczenia rentowego, brak oszczędności oraz konieczność ponoszenia stałych kosztów utrzymania i zakupu lekarstw, stwierdził, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, co stanowi przesłankę niezbędną do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W związku z dokonaną oceną sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy, referendarz sądowy działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.