III SA/Gd 638/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie: Sędzia WSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Sędzia WSA Alina Dominiak, Protokolant: Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławcze [...] z dnia 3 sierpnia 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania wtórnika prawa jazdy oddala skargę. Starosta [...] decyzją z dnia 16 czerwca 2005 r. nr [...], powołując się na art. 90 ust. l pkt. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. Nr 58, poz. 515 ze zm.) w związku z § 7 ust. 1 pkt. 4 lit a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami ( Dz. U. Nr 24 poz. 215 ze zm.) odmówił wydania M. M. wydania wtórnika prawa jazdy kat. "[...]" i orzekł o wydaniu wtórnika prawa jazdy kat. "[...]". W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 19 kwietnia 2005 r. M. M. złożył w Starostwie Powiatowym [...] wniosek w celu wydania wtórnika prawa jazdy kat. [...] z powodu utraty dokumentu. Po przeprowadzonej weryfikacji obejmującej ewidencję uprawnień kierowców stwierdzono niezgodność danych zawartych we wniosku o wtórnik prawa jazdy kat. [...] z rejestrem wydanych druków i aktami kierowców. I tak stwierdzono, że w dniu 10.07.1961 r. wydano M. M. prawo jazdy kategorii motocyklowej (A) o Nr [...] na druku serii [...]; w dniu 18.06.1966 r. wydano prawo jazdy kategorii ciągnikowej i motocyklowej (AT) o [...] na druku serii [...], a w dniu 08.02.1971 r. wydano prawo jazdy kategorii ACT (tj. motocyklowej, samochody ciężarowe, ciągnik) o [...] na druku [...]. Następnie organ podniósł, iż w dniu 8 maja 1998 r. M. M. złożył w Urzędzie Rejonowym [...] wniosek o wymianę zniszczonego prawa jazdy przedstawiając do wymiany prawo jazdy kat. ABCT. Urząd Rejonowy [...] po weryfikacji dokumentów dnia 11 maja 1998 r. wydał prawo jazdy kat. "ACT" o [...] serii [...]. Skoro brak jest akt potwierdzających uzyskanie pozytywnego wyniku egzaminu państwowego na kat. "B" , który zgodnie z art. 90 ust. 1 pkt. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym jest podstawą do wydania kat. "B" należało, zdaniem organu wydać M. M. wtórnik prawa jazdy kat. "ACT". W odwołaniu M. M. wskazał, że zgodnie z art. 150 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym dotychczasowe dokumenty uprawniające kierowcę do kierowania pojazdami, zachowują ważność do czasu ich wymiany. Podniósł, że od 34 lat był przekonany, że ma uprawnienia do kierowania także samochodem osobowym i wykonywał zawód kierowcy. Problem pojawił się w 1998 r., gdy złożył wniosek do Wydziału Komunikacji Urzędu Rejonowego [...] o wymianę zniszczonego prawa jazdy, załączając do wniosku dokument prawa jazdy, którym posługiwał się od 27 lat. Na dokumencie tym były przystawione okrągłe pieczęcie organu wydającego potwierdzenie posiadania uprawnień do kierowania pojazdami kat. ,,ABC". Urząd Rejonowy Wydział Komunikacji [...] po dokonaniu weryfikacji akt ewidencyjnych kierowcy wydał mu prawo jazdy kat. ,ACT", a że podejmowane próby wyjaśnienia powstałego problemu nie przynosiły rezultatów, uległ ustnym namowom i ponownie zdawał egzamin na kat. "B", jednakże bez powodzenia. M. M. nadto wskazał, że skoro posiadał ważne prawo jazdy i przez 27 lat nikt tego nie kwestionował, nie wzywano go pisemnie do sprawdzenia kwalifikacji jako kierowcy, to spełniony został warunek wynikający z przepisu o Prawie o ruchu drogowym, w którym jest "mowa jedynie o jednym ważnym dokumencie". Zdaniem M. M. w momencie, gdy zakwestionowano jego uprawnienia do kierowania pojazdami osobowymi, urząd powinien wezwać go pisemnie celem sprawdzenia kwalifikacji jako kierowcy. Powołał się przy tym na wyrok NSA z dnia 20 grudnia 1984 r., w którym został wyrażony pogląd, iż "wezwanie do sprawdzenia kwalifikacji nie narusza jeszcze uprawnień kierowcy wynikających z prawa jazdy, taka sytuacja nie wymaga więc wydania decyzji i powinna mieć formę pisma informującego o skutkach niezastosowania się do wezwania". Ponadto M. M. wskazał, że w myśl przepisów obowiązujących w czasie, gdy zdawał kurs prawa jazdy, to jest § 204 ust.1 pkt 3 rozporządzenia Ministrów Komunikacji i Spraw Wewnętrznych z dnia 20 lipca 1968 r. w sprawie ruchu na drogach publicznych prawo jazdy kategorii A lub B bez odbycia przeszkolenia określonego w przepisach niniejszego rozporządzenia mogły otrzymać osoby posiadające samochód lub motocykl, jeżeli przygotowanie zawodowe lub ogólne tych osób dawało gwarancję, że zasób wiadomości i umiejętności wymagany od kandydatów na kierowców opanowały we własnym zakresie. Zatem w owym czasie, gdy zdawał na prawo jazdy uprawniające do kierowania ciągnikiem, aby otrzymać także kat. "B" wystarczyła praktyka zdobyta w kierowaniu ciągnikiem z pominięciem obowiązku zdawania egzaminu państwowego, on zaś w okresie od 6.09.1971 r. do 25.11.1972 r. był zatrudniony jako kierowca ciągnika URSUS i Żuka. W konkluzji M. M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] decyzją z dnia 3 sierpnia 2005 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż bezspornym jest, że M. M. dnia 10 lipca 1961 r. otrzymał prawo jazdy kategorii motocyklowej. Po uzyskaniu uprawnień do kierowania ciągnikiem otrzymał dnia 18 czerwca 1966 r. prawo jazdy obejmujące kategorię motocyklową i ciągnikowa, a dnia 8 lutego 1971 r. wydano mu prawo jazdy kat. ACT, uprawniające do kierowania motocyklem, ciągnikiem i samochodem ciężarowym. W aktach ewidencyjnych nie ma żadnego dowodu wskazującego na uzyskanie uprawnień do kierowania pojazdami, objętymi kat. B. Natomiast na kserokopii dokumentu wydanego 8 lutego 1971 r. znajduje się pieczęć okrągła wskazująca na posiadanie uprawnień także kat. B. Organ odwoławczy podniósł, że kwestia uprawnienia do kierowania samochodami objętymi kat. B badana była przez Urząd Rejonowy [...] w trakcie rozpatrywania wniosku strony o wymianę prawa jazdy pochodzącego z 1971 roku, zatrzymanego przez funkcjonariusza Policji z uwagi na zniszczenie dokumentu uniemożliwiające posługiwanie się nim. W prowadzonym wówczas postępowaniu administracyjnym ustalono, że strona nie uzyskała nigdy uprawnień do kierowania pojazdami objętymi kat. B i dlatego wydano jej prawo jazdy obejmujące kat. ACT. Przedmiotem postępowania jest wydanie wtórnika prawa jazdy wydanego ostatnio tj. dnia 11 maja 1998 r. W ocenie organu zaskarżona decyzja w swej treści uwzględnia w całości stan wynikający z tego dokumentu. Zarzuty, które podnosi w obecnie prowadzonym postępowaniu M. M. były rozpatrywane już wcześniej w postępowaniu o wymianę prawa jazdy prowadzonym w 1998 roku. Ustalenia dokonane w tamtym wcześniejszym postępowaniu nie zostały przez stronę skutecznie zakwestionowane, co spowodowało, że decyzja z 1998 roku stała się ostateczna. Następnie organ wskazał, że prowadząc obecne postępowanie o wydanie wtórnika prawa jazdy organ z urzędu ponownie sprawdził, czy M. M. kiedykolwiek uzyskał prawo jazdy kat. B. Weryfikacja dokumentów potwierdziła ustalenia dokonane w 1998 roku. Zaskarżona decyzja w ocenie organu odwoławczego jest zatem zgodna z dyspozycją art. 98 ust. 2 pkt. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz z treścią § 7 ust. 1 pkt. 4 lit. a rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 21 stycznia 2004 r. Wobec tego brak jest podstawy do jej uchylenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M. M. powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu odwołania. Wskazał, że czuje się pokrzywdzony działaniami organów administracji. Nie zrobił niczego w złej wierze, gdyż w czasie gdy zdobywał uprawnienia do kierowania pojazdami mechanicznymi, były zupełnie inne przepisy, zaś obecnie stan prawny prawa drogowego przedstawia się inaczej. Podniósł, iż wprawdzie nieznajomość prawa szkodzi, ale żył w przekonaniu, iż z jego uprawnieniami do kierowania pojazdami mechanicznymi, w tym samochodem osobowym jest wszystko w porządku, i w tym przekonaniu nie było z jego strony złych intencji. Wykonywał zawód kierowcy przez prawie 30 lat jeżdżąc bezkolizyjnie, nie otrzymał nigdy żadnego mandatu za wykroczenia drogowe. Skarżący wskazał ponadto, że obecnie jest emerytem, który zamiast cieszyć się wolnym czasem i żyć spokojnie, przeżywa gehennę postępowań administracyjnych. Rozumie, że działania administracji muszą być zgodne z obowiązującym prawem, ale nie może się pogodzić z tym, że działania te w stosunku do jego osoby nastąpiły tak późno, bo dopiero w 1998 r. W ocenie skarżącego w jego przypadku nastąpił brak należytej staranności w wykonywaniu obowiązków urzędniczych, w wyniku czego otrzymał urzędowy dokument potwierdzający posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami kat. "ABCT", potwierdzony okrągłymi pieczęciami. Tym dokumentem posługiwał się przez prawie 30 lat w dobrej wierze i w przekonaniu posiadania tych kategorii, które zostały wpisane do tego dokumentu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze [...] wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 154, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzygając sprawę w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U.03.58.515 z późn. zmianami) stanowi w art. 98 u. 1, że osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem jest obowiązana niezwłocznie zawiadomić starostę o utracie prawa jazdy. W sytuacji tej starosta, na wniosek osoby uprawnionej, wydaje za opłatą wtórnik dokumentu pod warunkiem złożenia, pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, oświadczenia o utracie dokumentu. Z art. 100 u. 1 ustawy wynika natomiast ustawowe upoważnienie dla ministra właściwego do spraw transportu by określił, w drodze rozporządzenia szczegółowe czynności organów w sprawach związanych z wydawaniem dokumentów, cofaniem i przywracaniem uprawnień do kierowania. W wykonaniu powyższego upoważnienia Minister Infrastruktury wydał rozporządzenie z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wydawania uprawnień do kierowania pojazdami ( Dz.U.04.24.215 z późn. zm.). W jego § 7 u. 1 stwierdzono, że w celu wydania prawa jazdy lub pozwolenia albo odmowy ich wydania należy m.in. przeprowadzić weryfikację złożonych dokumentów, obejmującą m. in. sprawdzenie zgodności danych z posiadanymi w prowadzonych aktach ewidencyjnych kierowców danymi w zakresie posiadanych uprawnień. W przypadku negatywnej weryfikacji dokumentów, zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 4 lit. a) właściwy organ zobowiązany jest odmówić wydania prawa jazdy. Skarżący zgłosił fakt utraty prawa jazdy, domagając się wydania jego wtórnika obejmującego wpis o uprawnieniach do kierowania pojazdami kategorii ABCT i twierdząc, że uprawnienia takie posiada już od 1971r. Niesporne było to, że skarżący posługiwał się w latach 1971 – 1998 prawem jazdy w którym oznaczone były kategorie uprawnień ABCT. Dopiero w 1998r. wydano mu wtórnik prawa jazdy wyłącznie kategorii ACT. Uznać należy, że przywołane na wstępie przepisy nakazują organowi administracji w postępowaniu o wydanie wtórnika utraconego prawa jazdy zbadanie akt ewidencyjnych wnioskodawcy w celu weryfikacji posiadanych przez niego uprawnień do kierowania pojazdami. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w aktach administracyjnych skarżący złożył w dniu 13 listopada 1970 r. wniosek o wydanie prawa jazdy kategorii "C" – drugiej, przy czym we wniosku widoczne jest nadpisanie litery "C" na cyfrze "II". Na odwrocie wniosku znajduje się decyzja z dnia 8 lutego 1971r. o wydaniu prawa jazdy kategorii "C" podpisana przez Kierownika Wydziału Komunikacji Powiatowej Rady Narodowej [...]. Do wniosku dołączono "świadectwo ukończenia kursu kierowców zawodowych na prawo jazdy kategorii II" wystawione 27 stycznia 1971r. a także zaświadczenie o zatrudnieniu w charakterze kierowcy ciągnika w okresie lat 1966 – 1969. Pod decyzją o wydaniu prawa jazdy kategorii C znajduje się zapis o odbiorze przez skarżącego w dniu 8.02.1971r. prawa jazdy nr [...] kategorii C + A lub C + IV. Nigdzie nie ma natomiast wzmianki o wydaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii B. Pomimo tego skarżący posługiwał się aż do 1998r. dokumentem prawa jazdy także kategorii "B" – zawierającym oznaczenia daty wydania i numeru jak w wymienionej wyżej decyzji. Już tylko z tego powodu, że decyzją z dnia 8.02.1971r. orzeczono o wydaniu skarżącemu prawa jazdy wyłącznie kategorii C uznać należy, że decyzja organu o odmowie wydania wtórnika prawa jazdy kategorii B była zasadna. Wskazuje to bowiem na fakt, że dokument nr [...] potwierdzający posiadanie uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B został wydany skarżącemu bez podstawy prawnej. Dokument taki powinien bowiem ściśle odzwierciedlać treść decyzji administracyjnej o jego wydaniu. Faktyczne uprawnienia do kierowania pojazdami wywodzą się bowiem właśnie z decyzji administracyjnej, a nie z dokumentu, który wydano w jej wykonaniu. Słusznie zatem organy administracji, rozpatrując wniosek skarżącego o wydanie wtórnika prawa jazdy rozważały treść decyzji administracyjnej przyznającej mu określone uprawnienia do kierowania pojazdami, a nie treść faktycznie wydanego dokumentu. Zwrócić należy uwagę także i na to, że kolejne prawo jazdy wydane skarżącemu w miejsce zniszczonego dokumentu – wydanego mu 8.02.1971r. potwierdzało stan faktyczny wynikający z dokumentów i obejmowało jedynie uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii ACT. Wówczas wydanej decyzji skarżący nie kwestionował i stała się ona ostateczną. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać skarżącemu, że obowiązujące przepisy prawa nie przewidują możliwości nabycia uprawnień do prowadzenia pojazdów jedynie na zasadzie usankcjonowania wieloletniego stanu naruszającego prawo. Żaden przepis nie udziela przymiotu legalności dokumentowi potwierdzającemu posiadanie uprawnień do prowadzenia pojazdów, którego w istocie nigdy stronie nie przyznano. W świetle powyższych okoliczności trzeba stwierdzić, że należycie przeprowadzone postępowanie administracyjne nie wykazało, by w stosunku do skarżącego kiedykolwiek wydana została decyzja o przyznaniu uprawnień do kierowania pojazdami kategorii B, a zatem decyzja o odmowie wydania mu wtórnika prawa jazdy tej kategorii jest zgodna z prawem. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę.