III SA/Gd 642/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi D. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 25 kwietnia 2017 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...] uznał za nienależnie pobrane świadczenie zasiłek stały wypłacony D. K. w łącznej kwocie 574,07 zł na podstawie dwóch wskazanych w rozstrzygnięciu decyzji administracyjnych: - nr [...] z dnia 13 grudnia 2013 r. (w okresie sierpień – listopad 2014 r. – 4 razy 44,45 zł - łącznie 177,80 zł); - nr [...] z dnia 17 grudnia 2014 r. zmienionej decyzją nr [...] z dnia 8 października 2015 r. (w miesiącu grudniu 2014 r. – 44,46 zł; w okresie styczeń – wrzesień 2015 r. – 9 razy 30,45 zł – łącznie 274,05 zł; w okresie październik – grudzień 2015 r. – 3 razy 25,92 zł – łącznie 77,76 zł). W odwołaniu od powyższej decyzji D. K. wskazał, że wydana decyzja jest nieprawidłowa i niezasadna. Odwołujący się wskazał ponadto, że nie miał wiedzy o procedurach pobierania i zwracania zasiłków. Zasiłek jaki otrzymywał uzyskał w związku z działaniami matki. Ponadto wskazano, że wniosek o zasiłek został złożony w chwili, gdy odwołujący się był osobą małoletnią. Odwołujący się podał również, że pobrany zasiłek został skonsumowany. W jego ocenie określone przez organ pierwszej instancji należności są nadto przedawnione. Decyzją z dnia 3 lipca 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 25 kwietnia 2017 r. nr [...]. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy podniósł, że organ pierwszej instancji powziął wiadomość, że D. K. w latach 2014 – 2015 uzyskał dochód z tytułu pracy zawodowej. Przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie dowodowe wykazało bowiem, że wyżej wymieniony osiągnął w roku 2014 dochód w kwocie 1.000 zł a w roku 2015 dochód w wysokości 1.400 zł. Okoliczności te organ ustalił na podstawie informacji uzyskanej z Urzędu Skarbowego w [...]. Uzyskane przez organ informacje wskazywały na zmianę sytuacji rodziny, co miało wpływ na przyznane świadczenie. Co istotne, organ pierwszej instancji nie został w żaden sposób powiadomiony o uzyskaniu powyższego dochodu. Organ wskazał, że D. K. w latach 2014 i 2015 pobierał zasiłek stały w zawyżonej wysokości. Z wyliczenia stosownych kwot wynikało, że łącznie nienależne świadczenia wypłacone D. K. wyniosły 574,07 zł. Organ odwoławczy podniósł, że wskazane wyliczenia przeprowadzono w oparciu o ustalone dochody z okresu przyznania świadczenia powiększając je o wyżej wskazany dochód ujawniony w toku postępowania dowodowego w ten sposób, że dochód uzyskany a nie ujawniony w 2014 r. w kwocie 1.000 zł podzielono przez 5 miesięcy (okres uzyskania dochodu) i kwotę 200 zł doliczono do dochodu odwołującego i jego matki H. K., co spowodowało obniżenie ich zasiłków stałych. Natomiast w 2015 r. uzyskany w całym roku dochód w kwocie 1.400 zł podzielono przez 12 miesięcy i kwotę wynikającą z tego wyliczenia w wysokości 116,67 zł doliczono do dochodu podanego w chwili przyznania świadczenia. Organ pierwszej instancji uwzględnił też zmianę kryterium dochodowego, które od dnia 1 września 2015 r. wyniosło 514 zł. Odnosząc się do podnoszonych przez odwołującego się zarzutów organ odwoławczy wskazał, że twierdzenia jakoby nie miał on wiedzy o procedurach związanych z pobieraniem i zwracaniem zasiłków nie mogą być uznane za wiarygodne. W każdej decyzji o przyznaniu zasiłku organ pouczał bowiem o obowiązku informowania organu o każdej zmianie sytuacji osobistej, dochodowej i majątkowej. Co istotne, wszystkie dochody członków rodziny są dochodami rodziny. Stanowi o tym wprost art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej. Niezależnie od powyższych zapatrywań organ odwoławczy wskazał, że postawa skarżącego oraz jego matki H. K. świadczy o braku współpracy w kwestii ustalenia rzeczywistej sytuacji dochodowej i materialnej rodziny. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku D. K. zakwestionował wydane rozstrzygnięcia wskazując, że uzyskany przez niego dochód został przeznaczony na poprawę trudnej sytuacji finansowej rodziny. Skarżący wskazał ponadto, że nie miał świadomości odnośnie konieczności poinformowania organu o uzyskaniu dochodu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie może zostać uwzględniona. Należy przy tym zaznaczyć, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja orzekająca o ustaleniu wysokości świadczenia nienależnie pobranego. W przedmiotowym postępowaniu Sąd nie oceniał decyzji nakazującej zwrot świadczeń nienależnie pobranych. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie skarżącego decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.) Stosownie do treści art. 6 pkt 16 tej ustawy świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Dokonując kontroli decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych świadczeń (która ma swoją podstawę w art. 104 ust. 3 i 5 ustawy o pomocy społecznej) zadaniem Sądu było rozstrzygnięcie, czy wskazana przez organy zmiana sytuacji dochodowej rodziny (stanowiąca w ocenie organów orzekających następstwo uzyskania dochodu przez skarżącego w latach 2014 i 2015) rzutowała na wysokość przyznanych skarżącemu świadczeń i uznanie, że w odpowiednim okresie świadczenia pobierane przez skarżącego były zawyżone. Należało ponadto ocenić, czy słuszne było ustalenie organów, że skarżący został pouczony, że zmiana sytuacji dochodowej jego rodziny może wpłynąć na przyznane mu prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Sąd uznał, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób rzetelny, a wydane rozstrzygnięcia są prawidłowe. Organy zebrały bowiem materiał dowodowy wystarczający dla ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Należy w tym miejscu wskazać, że określone w ustawie o pomocy społecznej zasady ustalania dochodu rodziny mają charakter zobiektywizowany. Dochód rodziny jest sumą dochodów członków rodziny (art. 6 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej). Na gruncie tej ustawy pod pojęciem dochodu należy rozumieć wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania (art. 8 ust. 3), z wyłączeniem jedynie odliczeń i pomniejszeń wymienionych enumeratywnie w art. 8 ust. 4 ustawy. Co istotne, art. 8 ust. 12 wyżej wskazanej ustawy stanowi, że w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 22 lutego 2017 r. odnośnie dochodów uzyskanych przez skarżącego w latach 2014 i 2015 oraz przedłożonej przez skarżącego umowy zlecenia zawartej na okres 1 sierpnia – 31 grudnia 2014 r. organy ustaliły, że skarżący uzyskał dochód, o którym winien był poinformować organ przyznający świadczenie. O fakcie uzyskania dochodu przez skarżącego organ nie został poinformowany. Taką informację organ powziął w wyniku ustaleń własnych. Stąd też w sprawie prawidłowo przyjęto, że we wskazanych przez organy okresach skarżący pobrał zasiłek stały w zawyżonej wysokości. Kwoty te obrazuje wyliczenie znajdujące się w aktach administracyjnych (k. 79). Niewątpliwie natomiast skarżący jak i działająca w jego imieniu matka musieli mieć świadomość obowiązku powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do tych świadczeń, w tym o uzyskaniu dochodu przez członka rodziny. Stosowne pouczenia w tej materii zawarte bowiem zostały w decyzjach przyznających świadczenia oraz decyzjach zmieniających (decyzje wydane w stosunku do skarżącego: zob. k. 13 i 46 akt administracyjnych organu pierwszej instancji; k. 10 akt administracyjnych organu odwoławczego) jak i w trakcie przeprowadzonej aktualizacji wywiadu środowiskowego (zob.: kwestionariusz wywiadu – akta administracyjne organu pierwszej instancji; k. 25, s. 4). Na powyższe zapatrywanie nie może mieć wpływu podnoszona przez skarżącego argumentacja. Trudno bowiem racjonalnie zakładać, że osoby wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (w tym przypadku skarżący oraz jego matka) nie posiadają jakiejkolwiek wiedzy o uzyskiwanych przez członka rodziny dochodach, zwłaszcza wtedy, gdy członek rodziny określone czynności ukierunkowane na uzyskanie dochodu wykonuje w weekendy i to poza domem. Argumentacja skargi dotycząca rozdysponowania otrzymanego zasiłku na bieżące potrzeby jak i trudna sytuacja materialna rodziny skarżącego nie może zmienić powyższej oceny co do uznania pobranych świadczeń za nienależne, gdyż ustawodawca prawo do świadczeń w formie zasiłku stałego uzależnia od kryterium dochodowego. W tym świetle uzyskanie przez skarżącego w okresie pobierania wskazanego świadczenia dochodu, który zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o pomocy społecznej musi być doliczony do dochodu rodziny oraz obiektywnie potwierdzony brak poinformowania organu o uzyskaniu tego dochodu było wystarczające do uznania, że świadczenia pobrane w okresach oznaczonych w decyzji pierwszoinstancyjnej są świadczeniami nienależnie pobranymi. Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (zob.: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 tej ustawy, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.