III SA/Gd 643/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Januszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 lipca 2017 r. nr SKO [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 25 kwietnia 2017 r. nr [...] Burmistrz Miasta [...] uznał za nienależnie pobrane świadczenie zasiłek stały wypłacony H. K. w łącznej kwocie 799,98 zł na podstawie dwóch wskazanych w rozstrzygnięciu decyzji administracyjnych: - nr [...] z dnia 10 września 2013 r. zmienionej decyzją nr [...] z dnia 13 grudnia 2013 r. z dnia 8 października 2015 r. (w okresie sierpień – grudzień 2014 r. – 5 razy 66,66 zł - łącznie 333,30 zł oraz w okresie styczeń – sierpień 2015 r. – 8 razy 38,89 zł – łącznie – 311,12); - nr [...] z dnia 8 października 2015 r. (w miesiącu wrześniu 2015 r. – 38,89 zł; w okresie październik – grudzień 2015 r. – 3 razy 38,89 zł – łącznie 116,67 zł). W odwołaniu od powyższej decyzji H. K. wskazała, że wydanie zakwestionowanej decyzji nastąpiło z naruszeniem prawa. Odwołująca się spełnia bowiem wszystkie warunki uzasadniające przyznanie zasiłku stałego. Ponadto strona nie dopuścił się naruszeń przepisów, które wykluczałoby dalsze pobieranie zasiłku stałego. Odwołująca się wskazała również, że nie miała wiedzy o podejmowanych przez syna krokach w celu zdobycia drobnych kwot z tytułu wykonywanej umowy zlecenia. Co istotne, zasiłek pobrany przez syna został skonsumowany. Decyzją z dnia 3 lipca 2017 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z dnia 25 kwietnia 2017 r. nr [...]. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ odwoławczy podniósł, że organ pierwszej instancji powziął wiadomość, że D. K. w latach 2014 – 2015 uzyskał dochód z tytułu pracy zawodowej. Przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie dowodowe wykazało bowiem, że wyżej wymieniony osiągnął w roku 2014 dochód w kwocie 1.000 zł a w roku 2015 dochód w wysokości 1.400 zł. Okoliczności te organ ustalił na podstawie informacji uzyskanej z Urzędu Skarbowego w [...]. Uzyskane przez organ informacje wskazywały na zmianę sytuacji rodziny, co miało wpływ na przyznane świadczenie. Co istotne, organ pierwszej instancji nie został w żaden sposób powiadomiony o uzyskaniu powyższego dochodu. Organ wskazał, że H. K. w latach 2014 i 2015 pobierała zasiłek stały w zawyżonej wysokości. Z wyliczenia stosownych kwot wynikało, że łącznie nienależne świadczenia wypłacone H. K. wyniosły 799,98 zł. Organ odwoławczy podniósł, że wskazane wyliczenia przeprowadzono w oparciu o ustalone dochody z okresu przyznania świadczenia powiększając je o wyżej wskazany dochód ujawniony w toku postępowania dowodowego w ten sposób, że dochód uzyskany a nie ujawniony w 2014 r. w kwocie 1.000 zł podzielono przez 5 miesięcy (okres uzyskania dochodu) i kwotę 200 zł doliczono do dochodu obu świadczeniobiorców, co spowodowało obniżenie ich zasiłków stałych. Natomiast w 2015 r. uzyskany w całym roku dochód w kwocie 1.400 zł podzielono przez 12 miesięcy i kwotę wynikającą z tego wyliczenia w wysokość i 116,67 zł doliczono do dochodu podanego w chwili przyznania świadczenia. Organ pierwszej instancji uwzględnił też zmianę kryterium dochodowego, które od dnia 1 września 2015 r. wyniosło 514 zł. Odnosząc się do podnoszonych przez odwołującą zarzutów organ odwoławczy wskazał, że twierdzenia jakoby nie miała ona wiedzy o podejmowanej przez syna pracy nie mogą być uznane za wiarygodne, skoro odwołująca się i jej syna wspólnie mieszkają i gospodarują jako rodzina. Niezależnie od powyższych zapatrywań organ odwoławczy wskazał, że postawa H. K. świadczy o braku współpracy w kwestii ustalenia rzeczywistej sytuacji dochodowej i materialnej rodziny. W skardze na powyższą decyzję skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku H. K. zakwestionowała wydane rozstrzygnięcia wskazując, że błędne jest późniejsze (to jest w roku 2017) doliczanie do dochodu rodziny dochodów uzyskanych przez syna w latach poprzednich. Skarżąca wskazała ponadto, że nie wiedziała jakoby syn dorabia drobne kwoty pracując w soboty. Ponadto syn nie był pouczony o jakichkolwiek obowiązkach, gdyż w latach 2013 – 2015 nie podpisywał żadnych dokumentów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei w świetle art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej w skrócie jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na mocy art. 145 § 1 p.p.s.a. uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie może zostać uwzględniona. Należy przy tym zaznaczyć, że przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja orzekająca o świadczeniu nienależnie pobranym. W przedmiotowym postępowaniu Sąd nie oceniał decyzji nakazującej zwrot świadczeń nienależnie pobranych. Podstawę materialnoprawną wydanych w sprawie skarżącej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 930 ze zm.) Stosownie do treści art. 6 pkt 16 tej ustawy świadczeniem nienależnie pobranym jest świadczenie pieniężne uzyskane na podstawie przedstawionych nieprawdziwych informacji lub niepoinformowania o zmianie sytuacji materialnej lub osobistej. Dokonując kontroli decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych świadczeń (która ma swoją podstawę w art. 104 ust. 3 i 5 ustawy o pomocy społecznej) zadaniem Sądu było rozstrzygnięcie, czy wskazana przez organy zmiana sytuacji dochodowej rodziny (stanowiąca w ocenie organów orzekających następstwo uzyskania dochodu przez syna skarżącej w latach 2014 i 2015) rzutowała na wysokość przyznanych skarżącej świadczeń i uznanie, że w odpowiednim okresie świadczenia pobierane przez skarżącą były zawyżone. Należało ponadto ocenić, czy słuszne było ustalenie organów, że skarżąca została pouczona, że zmiana sytuacji dochodowej jej rodziny może wpłynąć na przyznane jej prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Sąd uznał, że postępowanie wyjaśniające zostało przeprowadzone w sposób rzetelny, a wydane rozstrzygnięcia są prawidłowe. Organy zebrały bowiem materiał dowodowy wystarczający dla ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych. Należy w tym miejscu wskazać, że określone w ustawie o pomocy społecznej zasady ustalania dochodu rodziny mają charakter zobiektywizowany. Dochód rodziny jest sumą dochodów członków rodziny (art. 6 pkt 4 ustawy o pomocy społecznej). Na gruncie tej ustawy pod pojęciem dochodu należy rozumieć wszystkie przychody bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania (art. 8 ust. 3), z wyłączeniem jedynie odliczeń i pomniejszeń wymienionych enumeratywnie w art. 8 ust. 4 ustawy. Co istotne, art. 8 ust. 12 wyżej wskazanej ustawy stanowi, że w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym informacji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 22 lutego 2017 r. odnośnie dochodów uzyskanych przez syna skarżącej w latach 2014 i 2015 oraz przedłożonej przez syna skarżącej umowy zlecenia zawartej na okres 1 sierpnia – 31 grudnia 2014 r. organy ustaliły, że syn skarżącej uzyskał dochód, o którym skarżąca – jako osoba otrzymująca świadczenie w postaci zasiłku stałego - winna była poinformować organ przyznający świadczenie. O fakcie uzyskania dochodu przez syna skarżącej organ nie został poinformowany. Taką informację organ powziął w wyniku ustaleń własnych dokonanych już po dokonaniu wypłat zasiłku w latach 2014 – 2015. Stąd też w sprawie prawidłowo przyjęto, że we wskazanych przez organy okresach skarżąca pobrała zasiłek stały w zawyżonej wysokości. Kwoty te obrazuje wyliczenie znajdujące się w aktach administracyjnych (k. 92). Niewątpliwie natomiast skarżąca musiała mieć świadomość obowiązku powiadomienia organu wypłacającego świadczenia o wystąpieniu zmian mających wpływ na prawo do tych świadczeń. Stosowne pouczenia w tej materii zawarte bowiem zostały w decyzjach przyznających świadczenia oraz decyzjach zmieniających (decyzje wydane w stosunku do skarżącej: k. 11 -13 akt administracyjnych organu odwoławczego). Na powyższe zapatrywanie nie może mieć wpływu podnoszona przez skarżącą argumentacja. Trudno bowiem zakładać, że osoby wspólnie zamieszkujące i gospodarujące (w tym przypadku skarżąca oraz jej syn) nie posiadają jakiejkolwiek wiedzy o uzyskiwanych przez członka rodziny dochodach, zwłaszcza wtedy, gdy członek rodziny określone czynności wykonuje w weekendy i to poza domem. Argumentacja skargi dotycząca rozdysponowania otrzymanego zasiłku na bieżące potrzeby jak i trudna sytuacja materialna rodziny skarżącej nie może zmienić powyższej oceny co do uznania pobranych świadczeń za nienależne, gdyż ustawodawca prawo do świadczeń w formie zasiłku stałego uzależnia od kryterium dochodowego. W tym świetle uzyskanie przez syna skarżącej w okresie pobierania wskazanego świadczenia dochodu rzutującego na dochód rodziny oraz brak poinformowania organu o uzyskaniu tego dochodu było wystarczające do uznania, że świadczenia pobrane w okresach oznaczonym w decyzjach pierwszoinstancyjnych są świadczeniami nienależnie pobranymi. Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że wydane w sprawie decyzje naruszają prawo (zob.: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 tej ustawy, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku.