III SA/Gd 643/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 5 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 3 lipca 2016 r., nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku stałego postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. Skarżąca H. K. wniosła o przyznanie prawa pomocy żądając ustanowienia pełnomocnika z urzędu, nie wskazując czy radcy prawnego czy adwokata. W uzasadnieniu wniosku powołała się na trudną sytuację finansową. Skarżąca oświadczyła, że wspólne gospodarstwo domowe prowadzi z mężem. Dodała, że rodzina osiąga dochód z dodatku mieszkaniowego w wysokości 315,01 zł, zasiłku stałego 262,87 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 153 zł. Mąż skarżącej jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Skarżąca wskazała, że posiada zadłużenie w zajmowanym mieszkaniu komunalnym na kwotę 1500 zł, zadłużenie w rachunkach za energie elektryczną spłacane w ratach, na leki wydaje 100 zł miesięcznie, dopłaca do czynszu za mieszkanie 200 zł. Mając na uwadze, że oświadczenia zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy były niewystarczające dla oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżącej, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 4 września 2017 r., skarżąca została wezwana do uzupełnienia w terminie 7 dni wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie następujących dokumentów i oświadczeń: a) odpisów wszystkich zeznań podatkowych wnioskodawczyni i jej męża za 2016 rok bądź stosownego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego w przedmiocie wysokości wszystkich dochodów osiągniętych w 2016 roku; b) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej męża rachunków bankowych (w tym rachunków lokat terminowych oraz rachunków dewizowych), na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (wszystkie wpłaty i wypłaty) oraz salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; c) złożenia wyjaśnienia gdzie zamieszkuje wnioskodawczyni, do kogo należy lokal, przedstawić należy nakazy podatkowe posiadanych przez wnioskodawczynie i jej męża nieruchomości; d) zaświadczenia z urzędu pracy o pozostawaniu osobą bezrobotną przez męża wnioskodawczyni; e) kopii dokumentów obrazujących wysokość wszystkich ponoszonych przez wnioskodawczynię wydatków związanych z kosztami utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wodę, odbiór nieczystości, telefon, telewizja, internet, inne) w okresie ostatnich trzech miesięcy; f) kopii decyzji na podstawie których wnioskodawczyni otrzymuje świadczenia z opieki społecznej i dodatek mieszkaniowy; W piśmie z 18 września 2017 r. wnioskodawczyni wyjaśniła, że mieszkanie jest komunalne, nie posiada w bankach lokat terminowych i rachunków dewizowych, posiada pojazd Mitsubishi space star rok prod. 1999 o wartości 1500 zł, rachunek za energię elektryczną wynosi 279,69 za dwa miesiące (zadłużenie 100 zł), rachunek za gaz co dwa miesiące 78,82 zł. Przedłożyła rachunek za gaz, zaświadczenie o pozostawaniu osobą bezrobotną przez męża, dowód zapłaty kwoty 281,38 zł za energię elektryczną, decyzję o przyznaniu dodatku mieszkaniowego i zasiłku stałego i zasiłku pielęgnacyjnego. Referendarz sądowy rozpoznając wniosek zważył, co następuje: Odnosząc się do żądania o ustanowienie pełnomocnika z wskazać należy, że zgodnie z art. 245 § 1 i 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2017, poz. 1369, dalej jako p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki regulujące przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej zawarte są w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., zgodnie z którym przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użycie w ww. przepisie słowa "wykazanie" oznacza, że o ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza przesłanka zobiektywizowana, która nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wywodzi uprawnienie do zastosowania wobec niej prawa pomocy, ciąży na stronie. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W myśl art. 252 § 1 p.p.s.a. osoba fizyczna, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy, jest zobowiązana do złożenia oświadczenia dotyczącego jej stanu majątkowego oraz podania dokładnych danych o stanie rodzinnym. Z kolei art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jeśli więc oświadczenie strony złożone na formularzu PPF jest niewystarczające lub budzi wątpliwości, to wydanie prawidłowego orzeczenia w przedmiocie prawa pomocy jest możliwe dopiero po złożeniu w trybie art. 255 p.p.s.a. uzupełniających to oświadczenie dokumentów źródłowych lub dodatkowych oświadczeń. Sytuacja, o jakiej mowa w ww. art. 255 p.p.s.a., wystąpiła w niniejszej sprawie, albowiem oświadczenia skarżącej zawarte w formularzu PPF były niewystarczające i budziły wątpliwości. Z treści skargi, jak i treści formularza o przyznanie prawa pomocy, wynikało bowiem, że skarżąca wraz z mężem utrzymuje się z niskiego dochodu, posiada zaległości w opłatach. Konieczne było zatem dokonanie oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych rodziny wnioskodawczyni. Odpowiedź skarżącej na wezwanie referendarza sądowego powstałych wątpliwości co do poziomu dochodów nie usunęła, albowiem – nie znalazło potwierdzenia w dokumentach podkreślane we wniosku zadłużenie skarżącej w opłatach czynszu czy energii elektrycznej. Wysokość opłat za mieszkanie pozostała nie ustalona. Nie sposób ocenić poziomu koniecznych miesięcznych wydatków w stosunku do chodów rodziny. Nie została wyjaśniona kwestia rachunków bankowych wnioskodawczyni i jej męża, wyciągów nie przedstawiono. Przedstawione dokumenty i wyjaśnienia skarżącej są niekompletne. W przypadku badania przesłanek przyznania prawa pomocy obiektywnego uwzględnienia wymaga całokształt sytuacji wnioskodawcy, na którą wpływ mogą mieć także inne osoby (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II FZ 84/13, LEX nr 1296829). Dopiero stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy rodziny strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt II FZ 104/13, LEX nr 1299412). Skarżąca była zobowiązana do przedstawienia sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych swojej i męża, albowiem informacje te były istotne w celu ustalenia, jakimi funduszami, środkami pieniężnymi dysponuje miesięcznie rodzina wnioskodawczyni. W świetle powyższych uwag należy stwierdzić, że ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy skarżąca nie dołożyła należytej staranności w wykazaniu, że spełnia przesłanki do przyznania tego prawa. Okoliczność ta nie pozwala uwzględnić złożonego wniosku, jako że w orzecznictwie za dominujący uznano pogląd, zgodnie z którym w przypadku, gdy strona uchyla się od przedstawienia wszelkich informacji na temat jej sytuacji rodzinnej bądź finansowej lub podaje takie fakty, które nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lutego 2013 r., sygn. akt I GZ 18/13, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.gov.pl). Z uwagi na powyższe referendarz sądowy, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.