III SA/Gd 644/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Anna Orłowska Sędzia WSA Jolanta Sudoł Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wioleta Gładczuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody z dnia 17 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Decyzją z dnia 4 czerwca 2012 r. Prezydent Miasta - na podstawie m.in. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 ze zm.) – odmówił wymeldowania A. Sz. z pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w G.. W uzasadnieniu organ wskazał, że z wnioskiem o wymeldowanie wystąpiła B. K. (współwłaścicielka nieruchomości), która twierdziła, iż wyżej wymieniona nie mieszka w lokalu od dnia 21 kwietnia 2010 r. W trakcie postępowania wnioskodawczyni, podała, że A. Sz. nie przebywa w lokalu i przeprowadziła się do lokalu męża w innej dzielnicy. Z kolei A. Sz. twierdziła, że zamieszkuje nieprzerwanie w lokalu i wniosła o umorzenie postępowania; obecnie toczy się postępowanie spadkowe dotyczące tej nieruchomości, a spadkobiercy pozostałych współwłaścicieli nieruchomości nie sprzeciwiają się jej zamieszkiwaniu w przedmiotowym lokalu. W dniu 9 grudnia 2011 r. przeprowadzono rozprawę administracyjną z udziałem stron oraz świadków: I. B., Cz. P., M. K., A. O. i T. Sz.. Organ szczegółowo opisał przebieg rozprawy i w wskazał, że większość świadków nie była w przedmiotowym mieszkaniu i nie potrafiła powiedzieć, czy znajdują się tam rzeczy A. Sz.. Nie potrafili też stwierdzić, że wymieniona spędzała tam święta. Niektórzy świadkowie twierdzili, że A. Sz. stale mieszka w tym lokalu. Z przeprowadzonych w dniu 6 lutego 2012 r. oględzin lokalu wynika, że znajdują się tam rzeczy osoby zameldowanej. Nadto okazano faktury za zużycie energii elektrycznej, zakup węgla, gazu oraz usuwanie nieczystości. W podsumowaniu organ stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na stwierdzenie, że strona w sposób trwały opuściła miejsce pobytu stałego. W szczególności nie przeniosła swoich rzeczy osobistych i dokumentów do innego miejsca ani nie zerwała związków z lokalem. B. K. odwołała się od tej decyzji twierdząc, że małżonek A. Sz. posiada tytuł prawny do innego lokalu w G. i w rzeczywistości oboje tam zamieszkują. Wniosła także o zwrócenie się do Poczty Polskiej S.A. w celu uzyskania informacji czy w okresie od 21 kwietnia 2010 r. do chwili obecnej opłacany jest abonament radiowo-telewizyjny oraz do Spółdzielni Mieszkaniowej "P." w G. celem uzyskania informacji jaki lokal posiada mąż A. Sz. – T. Sz.. Zdaniem odwołującej organ nie wyjaśnił w sposób należyty sprawy i bezzasadnie oddalił jej wnioski dowodowe. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda decyzją z dnia 17 lipca 2012 r., nr [...] - na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. nr 198, poz. 1071 ze zm.) w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych – uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że zebrany materiał dowodowy nie był wystarczający do merytorycznego rozstrzygnięcia i jednoznacznego ustalenia, że A. Sz. zamieszkuje w ww. lokalu. Organ pierwszej instancji nie dokonał oceny zgromadzonego materiału dowodowego i nie wskazał którym dowodom i dlaczego dał wiarę, a które uznał na niewiarygodne. Mimo obszernego uzasadnienia swojej decyzji organ dokonał jedynie omówienia dowodów bez ich oceny. W zaleceniach dla organu pierwszej instancji Wojewoda wskazał, że należałoby dokonać oględzin oraz kontroli meldunkowej lokalu, którego właścicielem jest mąż A. Sz., w celu ustalenia, czy zamieszkuje w nim sam, czy też z żoną oraz zasięgnąć informacji ze Spółdzielni Mieszkaniowej "P." o ilości osób zamieszkujących w tym lokalu, będących podstawą do naliczania opłat eksploatacyjnych. Nie ma natomiast konieczności ustalania, czy A. Sz. płaci abonament radiowo-telewizyjny. Na marginesie organ odwoławczy przypomniał, że sprawa dotycząca wymeldowania A. Sz. była już rozpatrywana przez organy administracyjne i wtedy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę B. K.. Jej ponowny wniosek spowodował wszczęcie kolejnego postępowania w tej samej sprawie. Wskazując na zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych organ odwoławczy zaznaczył, że ta sama sprawa nie może być ponownie rozpatrywana w postępowaniu administracyjnym, dopóki w obrocie prawnym pozostaje inna decyzja, rozstrzygająca ostatecznie sprawę. Naruszenie tej zasady niesie za sobą konsekwencje w postaci sankcji nieważności decyzji. Z dotychczas zebranego przez organ pierwszej instancji materiału dowodowego nie wynika, aby stan faktyczny lub prawny uległ zmianie, dlatego należy zastanowić się, czy były podstawy do ponownego rozstrzygania w sprawie. Jedynie ustalenie nowych okoliczności, które nie istniały podczas poprzednio toczącego się postępowania, będą upoważniać do wydania merytorycznej decyzji w tej sprawie, w przeciwnym wypadku należałoby umorzyć postępowanie. A. Sz. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na wyżej opisaną decyzję organu odwoławczego, domagając się jej uchylenia, ewentualnie uchylenia zaskarżonej decyzji w całości wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania z uwagi na brak możliwości ponownego rozpatrywania tej samej sprawy. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że przesłanką uprawniającą do wymeldowania jest wyłącznie stwierdzenie nieprzebywania w miejscu stałego pobytu; 2) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 138 § 2 i 140 k.p.a. poprzez nieprawidłowe zastosowanie tych przepisów i uchylenie decyzji organu pierwszej instancji; 3) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 16 § 1 w zw. z art. 138 § 2 k.p.a. poprzesz nieprawidłowe zastosowanie tych przepisów polegające na uchyleniu decyzji organu pierwszej instancji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania, gdy powinno nastąpić uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i umorzenie postępowania. Zdaniem skarżącej ustalenia faktyczne organu pierwszej instancji były prawidłowe a jego decyzja w niczym nie uchybia przepisom. Z materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że przebywa w lokalu przy ul. [...] w G., a okoliczność braku opuszczenia lokalu potwierdzona została nie tylko zeznaniami, ale również licznymi fotografiami i dokumentami załączonymi do akt sprawy. Bez wpływu na wynik sprawy była okoliczność, iż organ pierwszej instancji najpierw odniósł się szczegółowo do składanych zeznań, a następnie dokonał ich "zbiorczej oceny". Zaznaczyła również, że organ pierwszej instancji precyzyjnie wskazał motywy dlaczego odmówił przeprowadzenia konkretnych dowodów. W jej ocenie prowadzenie dalszego postępowania dowodowego i wykazywanie, że rzekomo opuściła lub zamierza opuścić lokal nie jest w żaden sposób uzasadnione, a jest wręcz sprzeczne z podstawowymi zasadami prawa. Co istotne uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a., gdyż odzwierciedla w dostateczny sposób dokonane ustalenia faktyczne, a rozważania nawiązują do materiału dowodowego i przepisów prawa. Z kolei wnioski i wątpliwości organu odwoławczego są całkowicie niezasadne wobec przedłożenia przez skarżącą opłacanych przykładowych rachunków potwierdzających zużycie mediów w zajmowanym lokalu, a także dokonywanych zakupów spożywczych w pobliskich sklepach, czy też samego faktu podawania tego miejsca zamieszkania do wiadomości różnych instytucji publicznych, banków, zakładów ubezpieczeń, funduszy emerytalnych jako adres do korespondencji. Zupełnie nietrafne są wskazania organu odwoławczego, co do oględzin mieszkania jej męża. Fakt posiadania przez niego innego mieszkania, rozmiar tego mieszkania oraz jego lokalizacja nie mają w niniejszej sprawie znaczenia, gdyż dla wymeldowania danej osoby istotny jest wyłącznie fakt opuszczenia miejsca stałego pobytu. Na zakończenie wskazała, że uchylona decyzja organu pierwszej instancji została wydana faktycznie w tej samej sprawie, co ostateczna decyzja Wojewody ego z dnia 21 kwietnia 2010 r. Z powodu tożsamych okoliczności - braku opuszczenia lokalu - samo rozstrzygnięcie było identyczne jak poprzednie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd orzekł w granicach sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012r., poz. 270). Skarga nie jest uzasadniona. Przywołane jako podstawa prawna zaskarżonej decyzji Wojewody przepisy, tj. - art. 138 § 2 k.p.a. i art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( jednolity tekst z 2006 r., Dz. U. Nr 139, poz.993.), stanowią, odpowiednio: art. 138 § 2 kpa : " Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy ", a przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych: "organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się". Zatem decyzję o wymeldowaniu wydaje się w razie bezspornego ustalenia, że dana osoba dobrowolnie opuściła miejsce swego stałego pobytu, opuszczenie to ma charakter trwały i osoba ta nie dopełniła obowiązku meldunkowego. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt, twierdzenie skarżącej, że nie opuściła przedmiotowego lokalu i nadal koncentruje w nim swoje interesy życiowe, przeciwstawione zostało twierdzeniu zainteresowanej B. K. że skarżąca w lokalu nie zamieszkuje, bowiem wyprowadziła się i zajmuje mieszkanie z mężem w dzielnicy G.. Jak wskazał organ pierwszej instancji w uzasadnieniu swojej decyzji istnieją dowody świadczące o niezamieszkiwaniu skarżącej w przedmiotowym lokalu, jak również dowody przeciwne. Organ ten stanął jednak na stanowisku, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie można przyjąć, że skarżąca nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. W tym miejscu należy zauważyć, że ma rację organ drugiej instancji twierdząc, że w swoim uzasadnieniu organ pierwszej instancji nie dokonał w sposób prawidłowy oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie wskazał przede wszystkim z jakich przyczyn jednym dowodom dał wiarę a innym nie. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 lutego 2012 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 2193/10 wyraził pogląd, który Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego winna uwzględniać całokształt okoliczności związanych z zamieszkiwaniem konkretnej osoby w danym miejscu, aby wykluczyć, że zamieszkiwanie to nosi cechy pozorności, ukierunkowanej wyłącznie na wywołanie zamierzonych skutków w toczącym się postępowaniu administracyjnym. Wyjaśnienie stanu faktycznego we wskazanym zakresie winno, zatem wiązać się nie tylko z poczynieniem ustaleń, co do faktu pobytu skarżącego w danym miejscu, ale winno obejmować ustalenie gdzie skupione jest jego centrum życiowe ( opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl ). Słusznie tym samym wskazał organ odwoławczy, że z uwagi na charakter sprawy o wymeldowanie z pobytu stałego, w toku postepowania dowodowego należy również ustalić, w jakim miejscu osoba której dotyczy wniosek o wymeldowanie skoncentrowała swoje interesy życiowe. Jeżeli zatem B. K. wskazała takie nowe miejsce, obowiązkiem organów było ustalić czy twierdzenia te znajdują potwierdzenie. Niezrozumiałe jest przy tym stanowisko organu pierwszej instancji, który odmowę przeprowadzenia dowodu zmierzającego do ustalenia czy skarżąca zamieszkuje będącym własnością jej męża, tłumaczył niemożnością wnikania w status majątkowy osoby, której nie dotyczy postępowanie. Wskazane powyżej okoliczności świadczą o tym, że uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organu pierwszej instancji było uzasadnione, bowiem stan faktyczny sprawy nie został wyjaśniony oraz rozpatrzony w sposób dostateczny do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wskazał, że przy ponownym rozpatrzeniu sprawy należy dokonać oględzin oraz kontroli meldunkowej lokalu, którego właścicielem jest mąż A. Sz., w celu ustalenia, czy zamieszkuje w nim sam, czy też z żoną oraz zasięgnąć informacji ze Spółdzielni Mieszkaniowej "P." o ilości osób zamieszkujących w tym lokalu, będących podstawą do naliczania opłat eksploatacyjnych i zastanowić się ponownie nad zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Zgodnie z zasadami wynikającymi z przepisów kodeksu postępowania administracyjnego, większości najważniejszych ustaleń faktycznych w sprawie powinien dokonać organ pierwszej instancji, natomiast stosownie do art. 78 § 1 i 2 kpa, żądanie strony dotyczące przeprowadzenia dowodu należy uwzględnić, jeżeli przedmiotem dowodu jest okoliczność mająca znaczenie dla sprawy, a organ administracji publicznej może nie uwzględnić żądania (§ 1), które nie zostało zgłoszone w toku przeprowadzania dowodów lub w czasie rozprawy, jeżeli żądanie to dotyczy okoliczności już stwierdzonych innymi dowodami, chyba że mają one znaczenie dla sprawy. Wskazówki organu odwoławczego zmierzają zatem do dokonania ustaleń faktycznych będących podstawą decyzji w sprawie zameldowania skarżącego. Tylko bezsporne ustalenia organu pierwszej instancji okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia pozwoli na podjęcie prawidłowej decyzji w przedmiocie wymeldowania skarżącego albo odmowy orzeczenia o wymeldowaniu. W sprawie wadliwe jest natomiast stanowisko organu odwoławczego odnośnie ewentualnego umorzenie postępowania w niniejszej sprawie. Zdaniem Sądu, w sprawie brak jest podstaw do umorzenia postępowania administracyjnego ze wskazaniem jego bezprzedmiotowości pomimo tożsamości stanu prawnego, stron, przedmiotu sprawy. Wbrew stanowisku organu nie zachodzi tutaj tożsamość stanu faktycznego sprawy do poprzednio rozstrzygniętej ostateczną decyzją, z uwagi na upływ czasu, jaki nastąpił od wydania decyzji ostatecznej Wojewody tj. od dnia 21 kwietnia 2010 r. do dnia złożenia ponownego wniosku o wymeldowanie przez B. K. tj. 21 lipca 2011 r., pomimo, że decyzja ta zaskarżona została przez B. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, który wyrokiem z dnia 4 listopada 2010 r. sygn. akt III SA/Gd 302/10 skargę oddalił. Upływ czasu ma bowiem znaczenie dla badania przesłanek o wymeldowaniu wynikających z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W świetle powyższego zarzuty skargi są nieuzasadnione, gdyż zaskarżona decyzja Wojewody nie narusza prawa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.