III SA/Gd 65/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Alina Dominiak Sędzia WSA Paweł Mierzejewski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 maja 2021 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 30 października 2020 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Decyzją z dnia 25 sierpnia 2020 r. nr [...] Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w [...] określił w odniesieniu do importowanych przez J. M. (dalej jako "skarżący") towarów objętych zgłoszeniami z dnia 11 lipca 2018 r. oraz z dnia 26 września 2018 r. kraj pochodzenia, stawkę cła antydumpingowego i w konsekwencji orzekł o zaksięgowaniu wymaganych kwot należności celnych w wysokości odpowiednio 75.363 zł oraz 57.460 zł. Decyzja organu pierwszej instancji została doręczona w dniu 31 sierpnia 2020 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru podpisał pracownik zatrudniony w przedsiębiorstwie skarżącego G. D.. Pismem z dnia 15 września 2020 r. skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...]. Decyzją z dnia 30 października 2020 r. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji Naczelnika [...] Urzędu Celno -Skarbowego w [...]. W podstawie prawnej wydanej decyzji organ wskazał art. 228 § 1 pkt 2 i § 2, art. 223 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1325) oraz art. 73 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Prawo celne (tekst jednolity: Dz. U. z 2020 r., poz. 1382). W uzasadnieniu wydanej decyzji organ podał, że zgodnie ze znajdującym się w aktach sprawy potwierdzeniem odbioru przedmiotowa decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno – Skarbowego w [...] została doręczona w dniu 31 sierpnia 2020 r. Bieg terminu do wniesienia odwołania rozpoczął się zatem 1 września 2020 r., a ostatnim dniem na jego skuteczne złożenie był dzień 14 września 2020 r. Odwołanie od ww. decyzji zostało nadane w placówce Poczty Polskiej w [...] w dniu 15 września 2020 r. W ocenie organu bezsporne zatem było, że odwołanie zostało złożone z uchybieniem ustawowego terminu. W związku z tym organ podatkowy miał obowiązek stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. J. M. zaskarżył powyższą decyzję Dyrektora Administracji Skarbowej w [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku zarzucając naruszenie: 1) art. 122 oraz art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez nieustalenie prawdy obiektywnej, w zakresie dotyczącym tego, że decyzja organu pierwszoinstancyjnego nie została prawidłowo doręczona, co powoduje, że nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania, a w konsekwencji nie został uchybiony termin do złożenia odwołania, 2) art. 228 § 1 oraz art. 223 § 2 pkt 1 w związku z art. 148 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędne uznanie, że złożenie odwołania nastąpiło z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że w jego przedsiębiorstwie korespondencję odbiera osobiście skarżący, względnie jego syn R. M. W czasie nieobecności skarżącego bądź syna każdorazowo skarżący wyznacza pracownika, który ma zajmować się pocztą. Pracownicy wiedzą, że mają nie przyjmować korespondencji lecz awiza, gdyby skarżący tego nie uczynił. W następstwie poczynionych ustaleń skarżący dowiedział się, że to G. D. przyjął w dniu 31 sierpnia 2020 r. wskazaną korespondencję. Pracownikowi wydawało się, że list dotyczy innej sprawy, którą się zajmował. W ocenie skarżącego ten pracownik nie może być uznany za osobę, o której mowa w art. 148 § 2 pkt 1 Ordynacja podatkowej, gdyż nie był osobą upoważnioną przez pracodawcę do odbioru korespondencji. W związku z tym uznać należy, że w realiach sprawy w ogóle nie doszło do skutecznego doręczenia decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Skarżący podniósł nadto, że z treścią decyzji organu pierwszej instancji zapoznał się w dniu 2 września 2020 r., co winno skutkować uznaniem, że odwołanie wniesione zostało w terminie. Do wniesionej skargi dołączone zostały oświadczenia R. i D. M. oraz G. D. jak i zakres obowiązków dotyczący G. D., który złożył podpis na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji (zatrudnionego na stanowisku menagera). W odpowiedzi na skargę Dyrektor Administracji Skarbowej w [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Organ wskazał, że pracownik odbierający korespondencję było w siedzibie firmy w chwili doręczenia i nie oświadczył listonoszowi, że nie jest osobą upoważnioną do odbioru korespondencji. Co ważne, poza podpisaniem dowodu doręczenia imieniem i nazwiskiem użył także pieczęci firmowej. Takie działanie daje podstawy do uznania, że pracownik ten był uprawniony do odbioru korespondencji zwłaszcza, że z akt administracyjnych wynika wprost, że wcześniej odbierał korespondencję. Ważnym jest przy tym wskazanie, że skarżący na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji nie podnosił, że G. D. nie jest umocowany do odbioru korespondencji. Z kolei uchybienie pracownika w prawidłowym poinformowaniu o dacie wpływu zaskarżonej decyzji nie zwalnia strony od obowiązku zachowania 14 – dniowego terminu do wniesienia odwołania. Niezachowanie przez pracownika należytej staranności pociąga zaś konsekwencję dla podmiotu, w którym jest on zatrudniony. W realiach sprawy to skarżący ponosi odpowiedzialność za działania lub zaniechania swoich pracowników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na mocy art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej powoływanej w skrócie jako "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub wydania tego aktu z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej wskazane kryterium Sąd uznał, że złożona skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie skarżący uczynił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] stwierdzającą uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić formę prawną wydanego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy - Prawo celne do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy art. 12, art. 141-143, art. 168, art. 170 oraz działu IV rozdziałów 2, 5, 6, 9, 10, 11 - z wyłączeniem art. 200 oraz rozdziałów 21-23 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa, a do odwołań stosuje się odpowiednio także przepisy art. 140 § 1, art. 162 § 1-3, art. 163 § 2, art. 169 § 1 i la, art. 210 § 1 pkt 1-6 i 8 oraz § 2, art. 220-223, art. 226-229, art. 232, art. 233 § 1 i 2 , art. 234 oraz 234a tej ustawy. Czynności podjęte w sprawach celnych na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, z wyjątkiem rozstrzygnięć, o których mowa w art. 163 § 2, art. 179 § 2, art. 228 § 1, art. 262 § 5, art. 263 § 1, art. 268 § 3 oraz 270a tej ustawy nie są uznawane za decyzje w rozumieniu przepisów prawa celnego, są zaskarżalne tylko w odwołaniu od decyzji, co wynika z art. 73 ust. 2 Prawa celnego. Tym samym a contrario rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 163 § 2, art. 179 § 2, art. 228 § 1, art. 262 § 5, art. 263 § 1, art. 268 § 3 oraz 270a tej ustawy uznawane są za decyzje w rozumieniu Prawa celnego. Te zaś w art. 5 pkt 39 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny zdefiniowane zostały jako każdy akt wydany przez organy celne odnoszący się do przepisów prawa celnego zawierający orzeczenie w konkretnej sprawie, który pociąga za sobą skutki prawne dla zainteresowanej osoby lub zainteresowanych osób. Stwierdzić zatem należy, że rozstrzygnięcia wydane w oparciu m.in. o art. 228 § 1 Ordynacji podatkowej przybierają postać decyzji w rozumieniu przepisów Prawa celnego. Odnosząc się zaś do zaskarżonej decyzji należy wskazać, że akt ten nie rozstrzyga sprawy celnej co do istoty. Wniesienie odwołania uruchamia bowiem postępowanie odwoławcze, którego wstępną fazą jest ocena, czy środek odwoławczy zawiera elementy niezbędne do jego merytorycznego rozpatrzenia. Jednym z takich elementów jest zachowanie terminu do jego wniesienia. Organ, do którego wpływa odwołanie obowiązany jest zbadać, czy zostało ono wniesione w ustawowym terminie, który zgodnie z art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej wynosi 14 dni od dnia doręczenia stronie decyzji. Ustalenie, że odwołanie nie zostało wniesione w terminie implikuje koniecznością wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania następuje z urzędu, a w postępowaniu w tym przedmiocie następuje ocena skuteczności doręczenia decyzji organu pierwszej instancji i upływu wskazanego terminu. W niniejszej sprawie kwestię sporną stanowi ustalenie prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. W ocenie skarżącego decyzja ta nie została prawidłowo doręczona, a w konsekwencji nie został uchybiony termin do wniesienia odwołania. Z twierdzeniem takim nie sposób się jednak zgodzić. Jak wynika z akt sprawy decyzja organu pierwszej instancji została doręczona skarżącemu na adres prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Jak wynika z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowej decyzji została ona doręczona na wskazany adres w dniu 31 sierpnia 2020 r. Zwrotne potwierdzenie odbioru podpisał G. D., co zostało przez niego potwierdzone podpisem oraz pieczątką firmy skarżącego. Zgodnie z art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej pisma doręcza się osobom fizycznym pod adresem miejsca ich zamieszkania albo pod adresem do doręczeń w kraju. W myśl § 2 pisma osobom fizycznym mogą być także doręczane zgodnie z pkt 2) w miejscu zatrudnienia lub prowadzenia działalności przez adresata – adresatowi lub osobie upoważnionej przez pracodawcę do odbioru korespondencji. Datą doręczenia korespondencji dla skarżącego jest wtedy data poświadczenia odbioru przez upoważnioną osobę w miejscu prowadzenia działalności. W niniejszej sprawie brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości doręczenia skarżącemu decyzji organu pierwszej instancji. Jak wynika z akt sprawy przedmiotowa decyzja została doręczona skarżącemu w miejscu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej upoważnionemu pracownikowi – G. D. Osoba ta nie zgłaszała doręczycielowi, że nie jest osobą upoważnioną do odbioru korespondencji, a odbiór potwierdziła podpisem oraz pieczęcią firmową. Doręczenie korespondencji na adres siedziby przedsiębiorstwa skarżącego osobie będącej w tejże firmie i podejmującej się odebrać pismo, a ponadto wskazującej, że jest zatrudniona w tymże miejscu, uzasadnia twierdzenie, że jest to osoba upoważniona do odbioru korespondencji. Dokonane do jej rąk doręczenie pisma jest zatem skuteczne i rodzi określone skutki prawne. Podkreślić również należy, że odbieranie korespondencji przez G. D. nie było przez skarżącego podważane na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika bezsprzecznie, że osoba ta odbierała wcześniej i kwitowała odbiór korespondencji adresowanej dla skarżącego, dostarczanej do miejsca prowadzenia działalności gospodarczej. Nie można również pominąć faktu, że skarżący wnosząc odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji w żaden sposób nie kwestionował skuteczności doręczenia przedmiotowej decyzji. W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że argumentacja skarżącego zaprezentowana w skardze w istocie zmierza jedynie do uchylenia się od negatywnych skutków prawnych stanowiących następstwo stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący dopiero na etapie skargi, a zatem już po stwierdzeniu przez organ odwoławczy uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji podniósł, że doręczenia dokonano w miejscu prowadzenia przez niego działalności osobie, która nie była upoważniona do odbioru korespondencji. Nie można zgodzić się także z twierdzeniami skarżącego, który w skardze podkreślił brak pisemnego upoważnienia przez odbierającego korespondencję pracownika. W przedmiotowej sprawie, odbierający korespondencję w żaden sposób nie kwestionował swojego upoważnienia. Osoba taka, znajdując się w miejscu prowadzenia działalności przez adresata nie musi posiadać pisemnego upoważnienia. Fakt, że podejmuje się ona pismo odebrać oraz doręczyć adresatowi, co potwierdza na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, pozwala doręczycielowi przyjąć, że przesyłkę doręczył prawidłowo (zob. szerzej w tej materii: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2013 r.; sygn. akt: I FSK 1500/12; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu organ odwoławczy prawidłowo ustalił stan faktyczny, stwierdzając, że skuteczne doręczenie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło 31 sierpnia 2020 r. Tym samym termin do wniesienia odwołania upływał 14 września 2020 r., a zatem nadanie odwołania w placówce pocztowej 15 września 2020 r. nastąpiło z uchybieniem ustawowego terminu. Powyższe obligowało Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] do wydania decyzji w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Norma zawarta w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej ma charakter bezwzględnie obowiązujący, przez co każde przekroczenie terminu zobowiązuje organ odwoławczy do wydania aktu stwierdzającego jego uchybienie (zob. szerzej: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodek Zamiejscowy w Białymstoku z dnia 6 czerwca 2003 r., sygn. akt: SA/Bk 271/2003; Gazeta Prawna 2003/142, s. 4) Uznawszy w reasumpcji zarzuty podniesione w skardze za niezasadne jak i nie znajdując podstaw do stwierdzenia z urzędu, że zaskarżona decyzja narusza prawo (art. 134 § 1 p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił wniesioną skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a., o czym orzeczono jak w sentencji wyroku. Wyrok w sprawie Sąd wydał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 133 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. w zw. z art. 15 zzs⁴ ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jednolity: Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.). Uznać należało, że rozpoznanie sprawy jest konieczne, zaś aktualna sytuacja związana z pandemią COVID-19 uzasadnia przyjęcie, iż przeprowadzenie rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących. Nie można było nadto przeprowadzić rozprawy na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku.