III SA/Gd 652/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Agnieszka Dusza-Kasprzyk po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. G. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia 24 czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 12 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę D. G. na opisaną powyżej decyzję Wojewody [...]. Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 14 stycznia 2014 r. W dniu 30 stycznia 2014 r. S. G., przedstawiciel ustawowy małoletniego skarżącego, wniosła o wydanie sentencji wydanego w sprawie wyroku. Wnioskodawczyni uiściła opłatę kancelaryjna w kwocie 10 zł i odebrała wnioskowany odpis sentencji wyroku. W dniu 23 czerwca 2014 r. S. G. ponownie wniosła o wydanie odpisu orzeczenia wydanego w sprawie. Jednocześnie wnioskodawczyni zwróciła się z wnioskiem o zwolnienie jej z opłaty należnej za wydanie wyżej wymienionego orzeczenia, gdyż środki finansowe jakimi dysponuje są ograniczone. Wnioskodawczyni został doręczony urzędowy formularz, który w zakreślonym terminie przesłała do Sądu, wszczynając skutecznie postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Powyższa regulacja normatywna oznacza, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadniczo dopuszczalny w każdym stadium postępowania sądowego, aż do zakończenia sprawy prawomocnym orzeczeniem - wyrokiem lub postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie (zob. w tej materii: H. Knysiak – Molczyk. Przyznanie prawa pomocy [w:] T. Woś (red.), H. Knysiak – Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 1079). W orzecznictwie sadów administracyjnych wskazuje się ponadto, że przez użyte w ww. przepisie określenie "tok postępowania" należy rozumieć także postępowanie, które zostało zainicjowane przez stronę postępowania po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. W tym sensie za dopuszczalne należy uznać złożenie wniosku o prawo pomocy w celu wzruszenia prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie na przykład poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego czy też skargi o wznowienie postępowania. W takim postępowaniu strona nie powinna być pozbawiona możliwości skorzystania z profesjonalnej pomocy prawnej z urzędu, jeżeli tylko spełnia przesłanki otrzymania takiej pomocy (zob. w tej materii: m.in.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lutego 2013 r.; sygn. akt II OZ 49/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Sądy administracyjne powinny brać bowiem pod uwagę, że prawo pomocy ma umożliwiać realizację swoich praw na drodze sądowej podmiotom nie posiadającym dostatecznych środków na ponoszenie niezbędnych kosztów postępowania i w ten sposób stanowić zabezpieczenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu gwarantowanej w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm.). W realiach niniejszej sprawy ww. przypadek nie ma jednakże miejsca. Należy mieć bowiem na uwadze, że wnioskodawczyni ww. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym złożyła nie w celu wzruszenia prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie (a więc w celu dochodzenia swoich praw w prowadzonym postępowaniu), lecz w celu uzyskania zwolnienia od opłaty kancelaryjnej za wykonanie i doręczenie żądanego odpisu orzeczenia. Trudno zaś uznać, aby obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wydanie odpisu orzeczenia stanowiło po uprawomocnieniu się postanowienia kończącego postępowanie czynność związaną bezpośrednio z dochodzeniem przez stronę swoich praw w prowadzonym postępowaniu sądowoadministracyjnym (por. w tej materii: postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 11 lutego 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 684/13; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl.). Powyższa okoliczność w zestawieniu z treścią art. 243 § 1 zdanie pierwsze in fine ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniają w reasumpcji uznanie, że wniosek o przyznanie prawa pomocy dotyczący obowiązku do uiszczenia opłaty kancelaryjnej uznać należy za niedopuszczalny, w sytuacji gdy wnioskodawca składa go już po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie (por. w tej materii: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 23 maja 2006 r., sygn. akt II GZ 51/06; z dnia 4 lipca 2006 r., sygn. akt II OZ 684/06; z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 749/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). W reasumpcji, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w zw. z art. 243 § 1 zdanie pierwsze in fine ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia, odmawiając przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawczynię zakresie.