III SA/Gd 659/16
WyrokWSA w Gdańsku2016-10-07
Skład orzekający: Anna Orłowska, Alina Dominiak, Paweł Mierzejewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić ostateczną decyzję przyznającą dodatek do zasiłku rodzinnego w trybie art. 155 k.p.a., jeśli pierwotna decyzja została wydana w oparciu o błędną wykładnię przepisów prawa, która została skorygowana późniejszą uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej może zmienić lub uchylić ostateczną decyzję w trybie art. 155 k.p.a., nawet jeśli dotyczy ona decyzji związanej, pod warunkiem, że przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony, a zmiana nie narusza przepisów szczególnych. Pozostawienie w obrocie prawnym decyzji wydanej w oparciu o błędną wykładnię prawa, skorygowaną następnie uchwałą NSA, narusza zasadę praworządności i równości wobec prawa.Stan faktyczny
Strona złożyła wniosek o wypłatę dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad bliźniakami w okresie urlopu wychowawczego. Organy administracji odmówiły przyznania dodatku w wysokości po 400 zł na każde dziecko, powołując się na wcześniejszą wykładnię przepisów, która przyznawała tylko jeden dodatek. Po podjęciu uchwały przez NSA, która skorygowała wykładnię przepisów, strona ponownie wniosła o zmianę decyzji. Organy odmówiły, uznając, że decyzja jest ostateczna i nie można jej zmienić w trybie art. 155 k.p.a., zwłaszcza że dotyczy decyzji związanej. Prokurator wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Paweł Mierzejewski, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2016 r. sprawy ze skargi Prokuratora Prokuratury Regionalnej [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 30 maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 12 marca 2015 r., nr [...].
Z akt administracyjnych, a w szczególności – z uzasadnień zaskarżonych decyzji wynika, co następuje:
w dniu 30 listopada 2014 r. A. C. złożyła do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. G. z siedzibą w C. wniosek o wypłatę dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w związku z urodzeniem bliźniaków. We wniosku – jak przytoczył żądanie strony organ I instancji – wniesiono o uzupełnienie dodatku z tytułu opieki nad dziećmi w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w związku z urodzeniem się bliźniaków względnie – o zmianę na podstawie art. 155 kpa wszystkich dotychczasowych decyzji organu I instancji, przyznających świadczenia rodzinne, mając na względzie słuszny interes strony i interes społeczny, względnie – stwierdzenie nieważności tych decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt. 2 in fine kpa, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu wniosku strona powołała obszerne wyjątki z uzasadnienia do uchwały 7 sędziów NSA z dnia 26 czerwca 2014 r. w sprawie sygn. akt I OPS 15/13.
Decyzją z dnia 12 marca 2015 r. Wójt Gminy P. G. na podstawie art. 155 kpa, art. 10 ust. 1 i ust.2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2013 r. poz. 1456 ze zm.) odmówił zmiany decyzji ostatecznej przyznającej dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, tj. na N. C. i A. C. w wys. 400 zł w okresie od 31 stycznia 2013 r. do 31 października 2013 r.
W uzasadnieniu organ wskazał, że w decyzji orzeka – rozstrzyga o części wniosku A. C.j, której (wcześniejsze) odwołanie od decyzji organu I instancji z dnia 5 lutego 2013 r. nie zostało uwzględnione. W sprawie sygn. akt [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że organ I instancji prawidłowo orzekł, iż dodatek do zasiłku rodzinnego w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, mimo urodzenia się dwojga dzieci podczas jednego porodu, przysługuje w wysokości 400 zł. Zatem – powołując się na zasadę legalizmu obowiązującą organy administracji publicznej i art. 155 kpa organ wyjaśnił, że zmiana decyzji naruszałaby przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, a organ nie jest związany wykładnią przepisów tej ustawy, dokonaną w uchwale składu 7 sędziów NSA w sprawie sygn. akt I OPS 15/13.
Strona złożyła odwołanie od tej decyzji domagając się przyznania świadczenia w wysokości 400 zł na każde z dwojga dzieci urodzonych podczas jednego porodu powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 czerwca 2014 r. sygn. akt I OPS 15/13, zgodnie z którą dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci i na treść art. 127, 129, 28 w zw. z art. 155 kpa w zw. z art. 8 pkt. 2 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j. t. Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.) oraz art. 6,7,9,71 ust.1 i ust. 2, art.2, art.18 i art. 32 w zw. z art. 8 Konstytucji RP oraz art. 3 ust. 1 Konwencji o Prawach Dziecka. Odwołująca się zarzuciła ponadto organowi naruszenie art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych i art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a.
W odwołaniu wniesiono o:
- uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, tj. przyznanie dodatkowo 400 zł dodatku do zasiłku rodzinnego, względnie
- uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, względnie
- stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji na mocy art. 156 § 1 pkt. 2 in fine kpa, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, co może stanowić podstawę do pociągnięcia do odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszanie prawa.
W szerokim uzasadnieniu wniosków odwołania strona skarżąca m.in. podniosła, co następuje:
przede wszystkim, zdaniem strony skarżącej, organ nie odniósł się do treści art. 155 kpa, powoływanego przez stronę we wniosku. W danym, konkretnym przypadku, zarówno wzgląd na interes strony (potrzeby dziecka) jak i interes społeczny ( szeroko rozumiana polityka prorodzinna rządu Rzeczpospolitej Polskiej) przemawiają za zmianą wadliwej decyzji organu I instancji w trybie art. 155 kpa. O tym, że decyzja nie uwzględnia prawidłowej wykładni przepisów ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, przekonuje uzasadnienie do uchwały składu 7 sędziów NSA z dnia 26 czerwca 2014 r. I OPS 15/13 cytowanej przez stronę skarżącą we wniosku. W dalszej części uzasadnienia do odwołania, strona skarżąca przedstawiła własne uzasadnienie do wykładni prorodzinnej mających zastosowanie w sprawie art. 8 pkt.2 i art. 10 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazała na wcześniejsze (względem omawianej uchwały składu 7 sędziów NSA) wyroki sądów administracyjnych w Poznaniu, Warszawie i Rzeszowie, wykładające omawiane przepisy w sposób przedstawiany przez stronę odwołującą się, jak również – wskazała wyroki sądów administracyjnych, wydane już po uchwale 7 sędziów NSA (w Białymstoku, we Wrocławiu, Olsztynie i Szczecinie), uwzględniające skargi w myśl wykładni ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 26 czerwca 2014 r.
Strona odwołująca się zarzuciła, że sposób rozumienia odnośnych przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych prezentowany przez organ I instancji pozostaje w sprzeczności z omówionymi w odwołaniu przepisami Konstytucji RP jak również – z przepisami kpa i stanowiskami zajętymi w kwestii rozumienia tych przepisów przez Rzecznika Praw Dziecka i Ministra Pracy i Polityki Społecznej.
Alternatywnie wniesiono o stwierdzenie nieważności decyzji organu I instancji w częściach, w jakich odmawiały one ( nie przyznały) dodatku do zasiłku rodzinnego na drugie dziecko odwołującej się, urodzone podczas jednego porodu.
W dniu 18 stycznia 2016 r. do postępowania odwoławczego przystąpił Prokurator Prokuratury Apelacyjnej wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie skarżącej wnioskowanego świadczenia rodzinnego z uwzględnieniem wykładni przepisów art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynikającej z treści uchwały NSA I OPS 15/13. Prokurator wskazał, że zmiana decyzji organu I instancji z dnia 5 lutego 2013 r. jest w pełni uzasadniona zarówno słusznym interesem strony jak i interesem społecznym, bowiem pozostawienie w/w decyzji w obrocie prawnym przeczy wyrażonej w art. 6 kpa zasadzie praworządności. Zmianie decyzji nie sprzeciwiają się przepisy szczególne (art. 155 kpa).
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 30 maja 2016 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 155 k.p.a. oraz art. 10 ust. 1 i 2, art. 20 oraz art. 32 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych
( Dz. U. 2015 r., poz.114 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, między innymi, co następuje:
decyzją z dnia 5 lutego 2013 r. Wójt Gminy P. G. przyznał A. C. dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego w wysokości 400 zł, mimo iż A. C. urodziła bliźniaczki (N. i A.); świadczenie przyznano w okresie od 31 stycznia 2013 r. do 31 października 2013 r., tj. od pierwszego dnia urlopu wychowawczego do ostatniego dnia okresu zasiłkowego 2012/2013.
Decyzja ta, zaskarżona odwołaniem strony, utrzymana została w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie sygn. akt [...]. W uzasadnieniu do tej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołując szereg orzeczeń sądów administracyjnych stwierdziło, że wykładnia art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych prowadzi do wniosku, iż dodatek z tytułu opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu w okresie urlopu wychowawczego przysługuje jedynie w kwocie 400 zł, tj. odpowiadającej jednemu dodatkowi, natomiast okres przysługiwania tego dodatku jest dłuższy niż w przypadku urodzenia się tylko jednego dziecka i wynosi 36 miesięcy (art. 10 ust. 1 pkt.2 ustawy).
W dniu 2 grudnia 2014 r. A. C. złożyła w siedzibie organu I instancji wniosek o przyznanie dodatkowo 400 zł tytułem dodatku do zasiłku rodzinnego w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, tj. po 400 zł na każde z dwojga bliźniąt., a wniosek ten został rozstrzygnięty decyzją organu I instancji w niniejszym postępowaniu. Przekazując podanie strony do rozpoznania organowi I instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na uchwałę składu 7 sędziów NSA z dnia 26 czerwca 2014 r. w sprawie I OPS15/13, na którą również powoływała się strona, o treści: "Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.), w przypadku korzystania z urlopu wychowawczego w celu sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu, przysługuje do zasiłku rodzinnego na każde z tych dzieci". Jednocześnie Kolegium wyjaśniło, że uchwała usuwa istotne rozbieżności w orzecznictwie co do wykładni przepisów art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a interpretacja przepisów ustawy jest wiążąca zarówno dla zwykłych jak i rozszerzonych składów orzekających sądów, a tym samym także w sposób dorozumiany dla organów administracji publicznej.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że istota sprawy nie polega na rozważaniu mocy obowiązującej uchwały składu 7 sędziów NSA, na czym skupił się organ I instancji, lecz – na rozważeniu dopuszczalności zastosowania trybu z art. 155 kpa, co do zmiany decyzji związanej, w celu ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy przyznania wnioskodawczyni świadczenia rodzinnego w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego przysługującego w okresie sprawowania opieki nad bliźniętami w trakcie urlopu wychowawczego, dokonanego uprzednio decyzją wydaną w oparciu o błędną wykładnię przepisów art. 10 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie prawa do dodatku w przypadku sprawowania opieki nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu.
Po przytoczeniu treści art. 155 kpa organ stwierdził, że nawet spełnienie wszystkich przesłanek wyliczonych w art. 155 kpa nie zawsze otwiera możliwość ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy, bowiem nie może to prowadzić do obejścia przepisów postępowania administracyjnego i rozpatrywania sprawy niejako w "trzeciej instancji".
Powołując się na poglądy wyrażone w wymienionych wyrokach sądów administracyjnych organ odwoławczy wyjaśnił, że wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 155 kpa nie jest możliwe w sprawach, które nie są rozpoznawane w ramach tzw. uznania administracyjnego bowiem tryb z art.155 kpa służy do zmiany rozstrzygnięć, które – we wcześniejszym stadium – były również możliwe do wybrania przez organ rozstrzygający.
W orzecznictwie wskazuje się również na niedopuszczalność stosowania trybu z art. 155 kpa do weryfikacji decyzji wadliwych.
Reasumując, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że decyzja organu I instancji w tej sprawie, mimo jej wadliwego uzasadnienia, odpowiada prawu.
Do decyzji zgłoszone zostało zdanie odrębne przewodniczącej składu.
Skargę na opisaną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł Prokurator Prokuratury Okręgowej w G. domagając się jej uchylenia jako naruszającej inne przepisy postępowania, tj. art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy wskazany przepis stanowi samodzielną podstawę sprostowania decyzji administracyjnej wówczas, gdy odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości – dokonane w prostowanej decyzji – były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wniesiono – na podstawie art. 145 §1 pkt. 1 lit c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - o uchylenie decyzji organów obu instancji.
W uzasadnieniu do zarzutów i wniosków skargi skarżący podniósł, że, w ocenie piszącego, w sprawie zaistniały wszystkie przesłanki wymienione w art. 155 kpa, a na drodze do zmiany pierwotnej decyzji Wójta Gminy P. G. nie stała okoliczność, że decyzja ta wydana w oparciu o art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych miała charakter związany.
Zasadność poglądu o niestosowaniu nadzwyczajnego trybu z art. 155 kpa do decyzji związanych podzielić można w przypadku, gdy decyzja o charakterze związanym wydana w postępowaniu zwykłym podjęta została zgodnie z obowiązującym prawem, a zmiana lub uchylenie takiej decyzji w trybie art. 155 kpa mogłyby prowadzić do naruszenia prawa. Poprawność takiego ustalenia zależy od konkretnego przypadku, w ocenie którego rozważenia wymaga, czy decyzja związana wydana została zgodnie z prawem, a tym samym, czy zmiana lub uchylenie decyzji związanej doprowadzi faktycznie do stanu sprzeczności z obowiązującym porządkiem prawnym. Skoro celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia, to – o ile nie zachodzą okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności lub przesłanki wznowieniowe – w trybie art. 154 lub 155 kpa można rozważać uchylenie lub zmianę decyzji wadliwej prawnie. Warunkiem dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji w trybie art. 154 lub 155 kpa jest stwierdzenie, że stan prawny powstały wskutek uchylenia lub zmiany decyzji będzie zgodny z prawem.
Pierwotna i kwestionowana decyzja Wójta Gminy P. G. została wydana na podstawie art. 10 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a rozbieżności interpretacyjne dotyczące stosowania tego przepisu powodują, że nie może być ona uznana za decyzję wadliwą, a jedynie – za wydaną w wyniku błędnie dokonanej wykładni prawa. Zmianie decyzji również nie może stanąć na przeszkodzie ewentualny zarzut, że nie pozostaje ona w obrocie prawnym z powodu upływu okresu, na jaki została wydana.
Z upływem tzw. okresu zasiłkowego wygasa jedynie uprawnienie do otrzymywania danego świadczenia, natomiast decyzja – gdy zajdzie taka potrzeba – powinna zostać odrębnie uchylona lub zmieniona.
Zmiana pierwotnej decyzji Wójta Gminy P. G. na wniosek A. C. w trybie art. 155 kpa spowodowałoby podjęcie rozstrzygnięcia zgodnego zarówno z wymogami kpa jak i wskazanymi w uchwale NSA I OPS 15/13 regulacjami art. 18 i 71 konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podnosząc, m.in., że w tej sprawie nie jest wykluczone prowadzenie postępowania w trybie art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych, natomiast wobec jednoznacznego wniosku strony nie było możliwe łączne jego rozpatrywanie na podstawie art. 31 u. o św. r. i – w trybie art. 155 kpa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Skarga jest zasadna aczkolwiek sąd uchylił zaskarżone decyzje również z przyczyn, które wziął pod uwagę z urzędu.
Uczestniczka postępowania ubiegała się o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego na dzieci A. i N. C., urodzone podczas jednego porodu (wniosek z dn. 30 stycznia 2013 r.).Decyzjami organów obu instancji, tj. Wójta Gminy P. G. z dn. 5.02.2013 r. i Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 4. 02. 2014 r., które rozpatrzyło odwołanie A. C., przyznano stronie dodatek w wysokości 400 zł ( w czasie od początku urlopu wychowawczego do końca okresu zasiłkowego czyli – 31 października 2013 r.) stojąc na stanowisku, że zgodnie z art. 10 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, niezależnie od liczby dzieci urodzonych podczas jednego porodu, jest on należny jedynie w tej wysokości. Sposób rozumienia przepisów ustawy organ odwoławczy argumentował również i tym, że taką wykładnię art. 10 ustawy stosują w swoich orzeczeniach wskazane sądy administracyjne.
W decyzjach ocenianych w toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego takie rozumienie treści art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych prezentuje nadal, konsekwentnie, organ I instancji, tj. Wójt Gminy P. G., stojąc na stanowisku, że przyznanie A. C. dodatkowo 400 zł z tytułu dodatku do zasiłku rodzinnego należnego w czasie urlopu wychowawczego, pozostawałoby w sprzeczności ze wskazanym przepisem prawa.
Organ odwoławczy – Samorządowe Kolegium Odwoławcze– co prawda przyznaje, że po podjęciu przez skład 7 sędziów NSA uchwały w sprawie I OPS 15/13 również organy administracji publicznej winny stosować się do dokonanej przez NSA wykładni art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, lecz niemożność zmiany pierwotnej decyzji w sprawie dodatku dla A. C. argumentuje w sposób wyżej przedstawiony, w szczególności uważa, że w trybie art. 155 kpa nie można dokonać zmiany tzw. decyzji związanej, gdyż prowadziłoby to do rozpatrzenia wniosku A. C. niejako w trzeciej instancji.
Z powyższymi poglądami nie można się zgodzić.
Przyznane A. C. świadczenie - dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, o jakim mowa w art. 8 pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych
(Dz. U. z 2015 r., poz.114 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" - przysługiwało wnioskującej na podstawie art. 10 ust. 1 pkt 2 ustawy. Przepis ten stanowi, że dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego, nie dłużej jednak niż przez okres 36 miesięcy kalendarzowych, jeżeli sprawuje opiekę nad więcej niż jednym dzieckiem urodzonym podczas jednego porodu. Zgodnie z ust .2 cyt. art. 8, dodatek przysługuje w wysokości 400,00 zł miesięcznie. Wcześniej, zdaniem części stosujących zacytowane artykuły ustawy, " przepis ten jest jasny i nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych – wspomniany dodatek przysługuje rodzicowi lub opiekunowi korzystającemu z urlopu wychowawczego i nie uzależnia wysokości dodatku od ilości dzieci wychowywanych przez taką osobę. Ilość dzieci urodzonych podczas jednego porodu determinuje jedynie czas, na jaki dodatek taki jest przyznawany, czyli – w przypadku bliźniaków jest to 36 miesięcy."
Nie sposób jednak nie zauważyć, że nawet przed podjęciem uchwały przez skład 7 sędziów NSA w sprawie I OPS 15/13 (która miała właśnie na celu usunięcie istniejących rozbieżności w stosowaniu omawianego przepisu) sposób interpretacji i stosowania omawianych przepisów art. 8 i 10 ustawy był różny. Zatem nie ma racji organ odwoławczy twierdząc, że przedmiotowa decyzja ma charakter związany, rozumiejąc to w przedstawiany w uzasadnieniu do kontrolowanej decyzji sposób.
Nie wchodząc zatem w rozważania na temat możliwości zmiany w trybie art. 155 kpa decyzji związanej, sąd w składzie orzekającym podziela argumentację tej części uczestniczących w postępowaniu (wnioskodawczyni, skarżący), którzy wyjaśniali, że w sprawie zachodzą wszelkie przesłanki dokonania zmiany decyzji pierwotnej w sposób zgodny z żądaniem wnioskodawczyni, opartym o treść uchwały NSA, podjętej w sprawie I OPS 15/13.
Zgodnie z art. 155 kpa, organ administracji publicznej może uchylić lub zmienić decyzję ostateczną, na mocy której strona nabyła prawo, za jej zgodą, jeżeli nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony.
Zatem zgodzić się należy ze skarżącym, że w sprawie zaistniały wymienione w cyt. art. 155 kpa przesłanki umożliwiające dokonanie zmiany pierwotnej decyzji Wójta Gminy P. G. , bowiem za zmianą tej decyzji przemawia zarówno interes strony jak i interes społeczny, a co więcej – pozostawienie jej w obrocie prawnym przeczy wyrażonej w art. 6 kpa zasadzie praworządności i – zasadzie równości, skoro inne osoby, pozostające w takiej samej sytuacji prawnej i faktycznej, tylko dlatego, że ich dzieci urodziły się po podjęciu uchwały przez NSA, będą korzystały z "podwójnych" świadczeń (dodatku).
Zgodzić się należy z poglądem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że tryb przewidziany w art. 155 kpa nie służy i nie może być stosowany do zmian decyzji wadliwych, w szczególności – dotkniętych wadami kwalifikowanymi.
Z uwagi na zmodyfikowaną treść wniosku strony nie istniała i nie istnieje potrzeba rozważania przesłanek do stwierdzenie nieważności decyzji Wójta Gminy P. G. z dnia 5 lutego 2013 r.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym podzielić należy pogląd, że z uwagi na redakcję przepisu art. 10 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyjęcie przez organ I instancji ( i – organ odwoławczy) na poprzednim etapie postępowania rozumienia przepisu w taki sposób, że w przypadku urodzenia się w czasie jednego porodu więcej niż jednego dziecka, którymi następnie opiekują się osoby wymienione w przepisie w trakcie urlopu wychowawczego, do dodatków rodzinnych przysługuje jeden dodatek w wysokości 400 zł, nie przesądzał o wadliwości prawnej decyzji, jak to ujął skarżący.
Podjęcie przez skład 7 sędziów NSA uchwały wyjaśniającej, jak należy wykładać treść przedmiotowego przepisu nie spowodowało, że podjęte wcześniej decyzje rozstrzygające tę kwestię w sposób odmienny stały się wadliwe i to - z mocą wsteczną.
Nadto wydaje się, że decyzji takich nie można również traktować jako decyzji podjętych na skutek błędu lub omyłki organu.
Z tych przyczyn jedyną drogą prowadzącą do uwzględnienie słusznego wniosku A. C. i przyznania stronie należnego świadczenia w postaci dodatku do zasiłku rodzinnego na drugie dziecko w czasie urlopu wychowawczego ich mamy, było podjęcie decyzji o zmianie rozstrzygnięcia Wójta Gminy P. G. z dnia z dnia 5 lutego 2013 r. we wnioskowanym trybie art. 155 kpa.
Odmowa uwzględnienia wniosku narusza wskazany art. 155 kpa w zw. z art. 10 ust. 1 o świadczeniach rodzinnych, co w konkluzji prowadziło do uwzględnienia skargi Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w G. i uchylenia zaskarżonych decyzji organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, o czym orzeczono jak w sentencji.
Przy ponownym rozpoznawaniu wniosku A. C. organy administracji publicznej, także Wójt Gminy P. G. będzie z mocy art. 153 wskazanej ustawy związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w tym orzeczeniu sądu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło