III SA/Gd 66/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka, Sędziowie Sędzia WSA Felicja Kajut, Sędzia WSA Krzysztof Gruszecki (spr.),, Protokolant Beata Kaczmar, po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi D. B. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 grudnia 2004 r. , nr [...] w przedmiocie zmiany nazwiska 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze Skarbu Państwa – Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku radcy prawnemu H. T. – Jarockiej kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia 15 listopada 2004 r. nr [...] Starosta [...], na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk (t.j Dz. U. z 1963 r., Nr 59, poz. 328 ze zm.) oraz art. 104 i 107 k.p.a. odmówił D. B. zmiany nazwiska z "B." na "E." . W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, iż wniosek o zmianę nazwiska na rodowe nazwisko matki D. B. uzasadniał chęcią zerwania z kryminalną przeszłością, w tym kojarzeniem go z przestępstwami, których się dopuścił. W ocenie organu przedmiotowy wniosek nie był jednak zasadny w świetle art. 2 ust. 2 ustawy o zmianie imion i nazwisk, gdyż nazwisko "B." nie jest ośmieszające albo nie licujące z godnością człowieka, nie ma brzmienia niepolskiego i nie posiada formy imienia. Nadto twierdzeń wnioskodawcy nie można było uznać za prawdziwe, gdyż przedstawił on w toku postępowania sprzeczne ze sobą argumenty. W odwołaniu od decyzji organu I instancji D. B. wskazał, iż w świetle przytoczonych okoliczności faktycznych jego wniosek winien być uwzględniony; nadto odwołujący podał, iż brzydzi się swojego nazwiska, a dokonanie zmiany pozwoli na rozpoczęcie innego, w jego ocenie, lepszego życia. Decyzją z dnia 17 grudnia 2004 r. nr [...] Wojewoda [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż podziela pogląd Starosty [...], iż przytoczone przez wnioskodawcę powody zmiany nazwiska są niewiarygodne; zachodzi bowiem sprzeczność pomiędzy argumentami w przedmiocie zmiany nazwiska a intencjami wnioskodawcy co do chęci założenia stowarzyszenia oraz zdobycia zatrudnienia. W ocenie organu II instancji imię i nazwisko to dwa podstawowe elementy składające się na stan cywilny osoby; stąd też powinny być stabilne, a ewentualna zmiana nastąpić może jedynie z ważnych względów. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku D. B. powtarzając argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji wskazał, iż z uwagi na jego sytuację osobistą podnoszone okoliczności winny przemawiać za uwzględnieniem jego wniosku; nadto skarżący podniósł, iż w toku postępowania administracyjnego nikogo nie okłamywał, a jego argumenty zostały źle zinterpretowane. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, powtarzając rozważania zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Postępowanie przed sądami administracyjnymi prowadzone jest zaś na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy, iż przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody [...] utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie odmawiające skarżącemu zmiany dotychczasowego nazwiska. Stąd też dla oceny prawidłowości postępowania organów administracji w przedmiotowej sprawie zasadniczego znaczenia nabierają postanowienia art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o zmianie imion i nazwisk. Zgodnie z dyspozycją wskazanego artykułu wniosek o zmianę nazwiska podlega uwzględnieniu, jeżeli jest uzasadniony ważnymi względami; w szczególności ważne względy zachodzą, gdy wnioskodawca nosi nazwisko: 1) ośmieszające albo nie licujące z godnością człowieka, 2) o brzmieniu niepolskim, 3) posiadające formę imienia, a także, jeżeli wnioskodawca pragnie zmienić swoje nazwisko na nazwisko, którego od wielu lat używa. Co bezsporne, dyspozycja art. 2 w/w aktu normatywnego nakazuje uwzględnić wniosek o zmianę nazwiska w sytuacji gdy jest on "uzasadniony ważnymi względami". Ważne względy zostały zaś przykładowo wymienione w art. 2 w/w ustawy, przy czym ustawodawca posłużył się sformułowaniem "w szczególności", przesądzając jednocześnie, iż dokonane wskazanie określonych podstaw nie jest enumeratywne, tj. nie ma charakteru zamkniętego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż skarżącemu D. B. odmówiono zmiany dotychczasowego nazwiska z uwagi na okoliczność, iż przesłanki przez niego podnoszone, tj. chęć rozpoczęcia nowego życia, oderwanie od przeszłości oraz negatywny stosunek do posiadanego nazwiska nie są istotne i nie warunkują rozstrzygnięcia zgodnie ze złożonym wnioskiem. Z tych też względów sprawę należało rozpatrzeć w kategorii ogólnie sformułowanego określenia "ważnych względów". Jest to określenie prawnie nie zdefiniowane, oznaczane też w teorii prawa mianem wyrażenia nieostrego. Jako takie, ogranicza wymierność kontroli legalności decyzji wydanych na podstawie przepisów używających takich określeń do rozważenia, czy dokonana przez organ administracji państwowej ocena okoliczności sprawy nie nosi cech dowolności, czy nie przekroczyła dopuszczalnej granicy swobody interpretacji pojęć nieostrych na tle konkretnego stanu faktycznego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1981 r., SA 974/81, publ. ONSA 1981/1/49). Analiza całokształtu materiału dowodowego w rozpatrywanej sprawie prowadzi do konstatacji, iż w postępowaniu organów nie można dopatrzeć się naruszenia granic swobodnej oceny ani wad interpretacji. Organy orzekające w sprawie rozważyły bowiem nie tylko argumenty podnoszone przez skarżącego, ale także inne okoliczności, m.in. cechę stabilności, którą winno nosić nazwisko człowieka. Sąd w składzie orzekającym wskazuje, analizując podnoszone przez skarżącego zarzuty, iż podstawą zmiany nazwiska nie może być jedynie subiektywne odczucie zainteresowanego, nawet poparte określonymi okolicznościami czy konkretnymi elementami stanu faktycznego; organ administracji publicznej w świetle przepisów kodeksu postępowania administracyjnego oraz ustawy o zmianie imion i nazwisk musi bowiem uwzględnić również kryteria obiektywne, które przesądzają o tym, iż sytuacja danej osoby mieści się w katalogu ustawowych przesłanek zmiany nazwiska z ważnych względów. Podzielić przy tym należy pogląd przyjęty w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2001 r., V SA 1121/00, baza Lex nr 78953), iż trudności w znalezieniu zatrudnienia, jako element sytuacji osoby po odbyciu kary pozbawienia wolności nie mieszczą się w katalogu przesłanek warunkujących zmianę kwestionowanego nazwiska. W tym też stanie stwierdzić należy, iż sprawa w płaszczyźnie przesłanek właściwych dla żądania zmiany nazwiska, przewidzianych w art. 2 ustawy, została zbadana w sposób dogłębny. Nadto, co istotne, zaskarżona decyzja nie zapadła z naruszeniem zasad określonych wart. 7 i 77 k.p.a. Skoro decyzjom organów administracji nie można skutecznie zarzucić naruszenia przepisów prawa materialnego, a w sprawie nie stwierdzono również naruszeń przepisów postępowania administracyjnego, które miałyby istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, skarga nie może być uwzględniona i podlega oddaleniu. W związku z powyższym Sąd, na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Nadto, na podstawie art. 250 w/w ustawy w zw. z § 1, § 2 ust. 1, § 3 ust. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.