III SA/Gd 663/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Orłowska po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. K. w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie o udostępnienie danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem, który wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 2 września 2014 r., uzupełnionym poprzez złożenie urzędowego formularza PPF w dniu 12 września 2014 r., skarżący M. K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Według złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i trojgiem dzieci. Z kolei w świetle oświadczenia o majątku i dochodach wnioskodawca ma mieszkanie o powierzchni 90 m2oraz dwa lokale o powierzchni 242 i 61 m2. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem wnioskodawca uzyskuje dochody z prowadzonej działalności gospodarczej. Wysokość uzyskiwanych dochodów (tej wartości wnioskodawca nie wskazał) nie pozwala jednakże na uiszczenie obciążających skarżącego kosztów sądowych. Wnioskodawca zgodnie ze złożonym oświadczeniem jest stroną dwóch umów kredytowych opiewających łącznie na sumę 530.000 zł. W tym stanie sprawy referendarz sądowy w postanowieniu z dnia 30 października 2014 r. uznał, co następuje : w świetle art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z przytoczoną regulacją to na podmiocie wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji materialnej i dochodowej uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W tym świetle rozstrzygnięcie w ww. kwestii zależy wyłącznie od tego, co zostanie wykazane przez podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy. Z uwagi na fakt, iż oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, na podstawie art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 18 września 2014 r., wezwano wnioskodawcę do przedłożenia - w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania - następujących dokumentów i oświadczeń: a) dokumentów księgowych obrazujących wysokość przychodów i dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę z prowadzonej działalności gospodarczej w okresie ostatnich 6 miesięcy; oświadczenia czy wnioskodawca uzyskuje dochody z tytułu najmu lokali wskazanych w rubryce nr 7.1 formularza PPF; jeżeli tak - wnioskodawca winien był przedłożyć stosowne zeznanie podatkowe za rok 2013 oraz dokumenty obrazujące wysokość uzyskiwanych dochodów (umowę najmu, potwierdzenia wpłat); wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę oraz żonę rachunków bankowych (rachunków firmowych i osobistych, rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię (wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; kopii dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania wnioskodawcy i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów); kopii kompletnych umów kredytowych, które wnioskodawca wskazał w rubryce nr 11 formularza PPF; oświadczenia w przedmiocie wszelkich zarejestrowanych na wnioskodawcę lub żonę pojazdów mechanicznych (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); oświadczenia, czy względem wnioskodawcy jest aktualnie prowadzona egzekucja sądowa bądź administracyjna; jeżeli tak - wnioskodawca winien był przedłożyć dokumenty potwierdzające wysokość egzekwowanych świadczeń oraz czynności egzekucyjne dokonane w okresie ostatnich trzech miesięcy; kopii dokumentów dotyczących ewentualnego stanu zadłużenia wnioskodawcy wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, instytucji finansowych, dostawców mediów, kontrahentów i innych podmiotów. Powyższe wezwanie (vide: dowód doręczenia w dniu 7 października 2014 r. - k. 23 akt sprawy) nie zostało przez wnioskodawcę wykonane, bowiem do akt sprawy do dnia wydania postanowienia z dnia 30 października 2014 r. nie wpłynęły jakiekolwiek dokumenty i oświadczenia. Mając na uwadze powyższe okoliczności referendarz sądowy stwierdził, że wnioskodawca nie udowodnił dostatecznie, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, bowiem przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych podmiotu wnioskującego nie są znane, gdyż podmiot ten uchyla się od złożenia stosownych dokumentów bądź oświadczeń potwierdzających okoliczności wskazane we wniosku. To sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W uzasadnienia do postanowienia referendarza sądowego podkreślono, że przepis art. 255 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który miał w sprawie zastosowanie, nakłada na podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć z kolei wpływ na dokonywaną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B. Dauter, Gromadzenie materiału dowodowego. Obowiązek współdziałania strony z sądem [w:] S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka - Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 244). W dniu 12 listopada 2014 r. ( a więc - z zachowaniem terminu) M. K. wniósł sprzeciw od wyżej opisanego postanowienia referendarza sądowego. Skarżący napisał, że "wnosi o uchylenie postanowienia i przyznanie prawa pomocy, którego sąd nie przyznał mimo uzasadnienia sytuacji, w jakiej jest skarżący". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Wniosek zawarty w sprzeciwie nie jest uzasadniony i nie mógł zostać uwzględniony. W realiach rozpatrywanej sprawy referendarz sądowy z uwagi na postawę samego wnioskodawcy nie miał możliwości dokonania kompleksowej oceny podstaw do przyznania wnioskowanej pomocy. Wobec braku odpowiedzi na zarządzenie wzywające do uzupełnienia braków wniosku i wobec niekompletności przedstawionych informacji, referendarz sądowy nie był w stanie ustalić, czy wnioskodawca (wraz z żoną) ma jakiekolwiek oszczędności pieniężne (które mogą być przeznaczone na koszty prowadzonego postępowania) oraz - jak kształtuje się relacja uzyskiwanych dochodów brutto do ponoszonych przez wnioskodawcę i jego żonę podstawowych kosztów utrzymania. Nadal nie wiadomo czy wnioskodawca czerpie jakiekolwiek korzyści finansowe z tytułu posiadania wskazanych w formularzu PPF lokali. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony i winno skutkować odmową przyznania prawa pomocy (por. w tej materii: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Wyżej opisana bierność M. K. musi być zatem postrzegana jako brak wykazania zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowo określonych przesłanek przyznania prawa pomocy (w rozpatrywanym przypadku przesłanka określona art. 246 § 1 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Niezależnie od powyższego należy również mieć na uwadze, że udzielenie wnioskodawcy kredytów na kwotę 530.000 zł (co wynika z oświadczenia oraz z przedłożonych wraz z formularzem PPF kserokopii umów kredytowych) oznacza, między innymi, że wnioskodawca dysponuje środkami pieniężnymi umożliwiającymi spłatę zaciągniętych kredytów. Okoliczność ta w sposób oczywisty kontrastuje z informacjami o złej sytuacji materialnej wnioskodawcy wskazanymi w złożonym formularzu PPF. We wniesionym sprzeciwie M. K. ograniczył się do zarzutu, że sąd nie przyznał skarżącemu prawa pomocy mimo wniosku. Nie wyjaśnia to położenia materialnego wnioskodawcy i Jego rodziny. W konsekwencji powyższego, sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji postanowienia i odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym przez wnioskodawcę zakresie.